در آذرماه سال  1296 خورشيدی (يازدهم تا چهاردهم دسامبر سال 1917) دولت بلشويكی روسيه در چند اعلاميه ی جداگانه قراردادهای تحميلی دولت روسيه تزاری برعلیه ايران را لغو و از بدهی های ما لی این کشور صرف نظر كرد .

«لنين» شخصا در اعلاميه ای كه در 14 دسامبر 1917 به امضای او صادر شد، عهدنامه اوت سال1907 انگلستان و روسيه داير بر تقسيم ايران به دو منطقه تحت نفوذ و يك منطقه بی طرف فی مابين و ضمائم محرمانه آن را فاقد اعتبار اعلام داشت و تاكيد كرد كه هرگونه قراردادی كه با استقلال ملی ، تماميت ارضی و آزادی عمل ملت ايران مغايرت داشته و آن را محدود كند از اين لحظه بی اعتبار است و همه را پاره كرده و ديگر وجود خارجی كه بتوان به آنها استناد كرد موجود نیست.

متن بخش هايى از پيام لنين كه در همان زمان در شهر تهران منتشر شد چنين بود:

«رفقا! ، برادران!، وقايع عمده در خاك روسيه در جريان است. خاتمه مجازات خونينى كه از براى تقسيم كردن ممالك ديگران شروع شده بود نزديك مى شود. سلطنت وحشيانه كه زندگانى ملل عالم را بنده خود قرار داده بود مقهور گرديد. عمارت كهنه و پوسيده استبداد و بندگى در زير ضربات انقلاب روس خراب می شود... حكومت مملكت در دست ملت است... روسيه در اين مقصود مقدس تنها است... هندوستان دوردست كه قرون متمادى تحت ظلم و فشار درندگان متمدن اروپا واقع شده بود بيرق انقلاب برافراشته... سلطنت غارت و زور سرمايه داران منقرض گرديد.

مسلمانان مشرق!، ايرانيان!، ترك ها، عرب ها!، هندى ها!، تمام طوايفى كه سباع حريص اروپا زندگى و دارايى و آزادى شما را در قرون متوالى مال الاتجاره از براى خود قرار داده و غارتگران جنگجو مى خواهند ممالكتان را تقسيم كنند!   ما اعلام مى كنيم كه عهدنامه سرى راجع به تقسيم کشور ايران محو و پاره گرديد و همين كه عمليات جنگى خاتمه يابد، قشون روس از ايران خارج مى شود و حق تعيين مقدرات ايران به دست ايرانيان تأمين خواهد شد... در اين موقع كه حتى مسلمانان هند كه تحت ظلم و فشار بيگانه كوبيده و فشرده شده اند بر ضد ستمكاران شورش مى كنند نبايد خاموش نشست. فرصت را غنيمت و غاصبين را از اراضى خود دور اندازيد. ما ملل مظلومه را براى استخلاص زير پرچم هاى خود جاى مى دهيم. اى مسلمانان روسيه! اى مسلمانان مشرق زمين! ما در اين راه تجديد حيات عالم از جانب شما انتظار هم عقيدگى و مساعدت داريم.

نظر به اينكه ملت ايران از وضع آتيه عهدنامه ۱۹۰۷ منعقد بين روس و انگليس مردد است با نهايت احترام به نام حكومت جمهورى روسيه مراتب ذيل را به استحضار خاطر شريف مى رساند: موافق نص صريح اصول سياست بين المللى كه در كنگره ثانى كميسرهاى ممالك روسيه در ۲۶ اكتبر ۱۹۱۷ مقرر شده است، شوراى كميسرهاى ملت روس اعلام مى دارند كه معاهده فوق الذكر نظر به اينكه بر عليه آزادى و استقلال ملت ايران بين روس و انگليس بسته شده به كلى ملغى و تمام معاهدات سابق و لاحق آن نيز، هر جا حيات ملت، آزادى و استقلال ايران را محدود نمايد، از درجه اعتبار ساقط خواهد بود.

در خصوص تعديات دسته جاتى از قشون روس كه هنوز خاك ايران را تخليه نكرده اند بايد خاطرنشان شود كه اين ترتيبات بر خلاف اراده و ميل ما صورت گرفته و ناشى از جهالت قسمتى از سربازان و سوءنيت ضد انقلابى فرماندهان ايشان است. شوراى كميسرهاى روسيه آنچه در حيز قدرت دارد به استخلاص ايران از مامورين تزار و سرمايه داران امپراطورى خود كه هم دشمن ملت ايران و هم خصم روسيه مى باشند مبذول داشته تمام اتباع روس را كه مرتكب اعمال تجاوزكارانه نامشروع نسبت به ملت ايران شده اند مجدانه موافق قوانين انقلابى تنبيه خواهد كرد و در زمينه روابط بين المللى تا درجه امكان جديت خواهد كرد كه به تخليه كامل قشون عثمانى و انگليس از ايران موفقيت حاصل كند. صميمانه اميدوارم زمان آن نزديك شده باشد كه ملل دنيا حكومت هاى خود را به جلوگيرى از تجاوزات نسبت به ملت ايران وادار و موانع توسعه قوى و ترقى آزادانه مملكت مزبور را مرتفع نمايند؛ به هر حال شوراى كميسرهاى ملت روس فقط روابطى را با ايران معتبر مى داند كه مبتنى بر تعهداتى به رضايت طرفين و احترامات بين دو دولت باشد.

20 روز پس از اعلاميه «لنين» در تاريخ 12ژانويه 1918  نيروهای روسيه به فرماندهی ژنرال «باراتف» ايران را ترك گفتند . در پی خروج آخرين سرباز روس ، نيروهای انگليسی که از طريق عراق وارد کشور ايران شده بودند به سرعت شهر «قصر شيرين» و نيمی از استان كرمانشاه را تصرف نمودند. هدف عمده انگلیس ها  از حضور در عراق و ايران تسلط به ذخاير « نفت » اين دو كشور بود. در پی وارد شدن اشغالگران انگليسی به خاک ايران، شورشهای و نارضايتهای مردم ايران سبب شد که دولت مرکزی ايران در بهمن همين سال از دولت انگلستان بخواهد كه با توجه به لغو عهدنامه دوجانبه 1907 از سوی لنين، نيروهای انگليسی نیز ايران را ترک کنند.

دولت انگلستان درست يك سال بعد ( آذر ماه 1297) با پذيرش ظاهری  لغو قرارداد 1907 موافقت نمود؛ بعدا آشکار شد كه هدف  انگلیس ها  از توافق بر سر  لغو قرار داد  1907انعقاد قرداد ننگین 1919 بود که بر اساس این قرداد کشور ایران دربست تحت الحمايه  دولت بریتانیا در می آمد.

مجلس ایران  با قرارداد 1919 مخالفت و آنرا مردود دانست. «گئورگی چیچرین»، وزیر امور خارجه شوروی نیز درباره ی قرداد استکباری 1919 انگلستان بر علیه مردم ایران در روز 30 اوت 1919 چنین گفت:

" در این لحظه که انگلستان درنده می خواهد کمند اسارات مطلق را بر گردن مردم ایران بیاندازد، روسیه شوروی به طور رسمی اعلام می دارد که قراداد انگلیس و ایران را به  رسمیت نمی شناسد و آنرا فاقد اعتبار می شمارد".

جوانان انقلابی ایران نیز تلاش شایانی در مبارزه بر علیه قرارداد استعماری 1919 از خود نشان دادند. جوانانی نظیر عبدلحسين حسابی، لادبن اسفندياری برادر نيمايوشيج، و ابوالقاسم سجادی موسوم به «ذرّه» كه بعد ها به نهضت کمونیستی  ايران پيوستند و متاسفانه پس از پناه بردن از اختناق رضا شاهی به شوروی، قربانی کشتارهای استالین شدند، از جمله رهبران مبارزه بر علیه این قراداد ننگین بودند.( اسلام انقلابی تا گولاگ، به كوشش خسرو شاكری (زند)، فلورانس و تهران، 1381).

در همان سال 1919 ، همچنین بخشی از کارگران و زحمتکشان دست به اعتصاب و اعتراض زدند. از آن جمله می توان به  کارگران چاپخانه ها  اشاره نمود که  با وجود انکه توسط پلیس مجبور به پایان اعتصاب خود شدند ولی موفق به تحصیل هشت ساعت کار در روز گردیدند.کارگران راه آهن شاه عبدالعظیم نیز دست از کار کشیدند  که اعتصاب آنان نیز به شکست انجامید. این اعتصابات با وجود شکست زودرس خود، بخش وسیعی از کارگران را جذب فعالیتهای سیاسی نمود. پیروزی شوروی در قفقاز و ترکستان در فاصله سالهای 21- 1920 نیز سبب تقویت هر چه بیشتر روحیه ی کارگران ایران برای مبارزه هر چه متشکل تر در غالب حزب کمونیست ایران و اتحادیه های کارگری بر علیه  غارتگران دولتی شد.

«لرد کرزن»، وزیر امور خارجه انگلیس، در گزارش خود به مجلس اعیان این کشور از تغییر اوضاع ایران اظهار تاسف کرد و  اذعان نمود که نقشه ی انگلستان برای تبدیل ایران به مستعمره، نقشه بر آب شده است.

در پی  عدم اجرای قرداد 1919 توسط دولت ایران و همچنین در هراس از گسترش روزافزون بلشویزیم دراین کشور، دولت "فخیمه" انگلیس موجبات  راه اندازی کودتای سیاه 1299 خورشیدی ( فوریه 1921 میلادی) و علم کردن «رضاخان میرپنج» جهت سرکوب جنبش های آزادی خواهانه ی مردم  ایران را فراهم کرد.

رضاخان این وظیفه را یافت که جنبش انقلابی در حال رشد را در هم کوبد و تدریجا نفوذ اقتصادی سیاسی بریتانیا را در ایران مستحکم کند؛ یعنی قرارداد 1919 را عملا بمورد اجرا گذارد. ولی رضاخان این وظیفه را از دو طریق می توانست انجام دهد: از یکسو با ایجاد یک ارتش مقتدر کشوری، و از و سوی دیگر با اظهار مداوم دوستی با اتحاد جماهیر سوسیالیستی که به منظور آن سالها خود را جمهوریخواه می نمایاند. اما سخنان وی دایر بر دوستی با شوروی و جمهوریخواهی حرف توخالی ای بیش نبود و در واقع نفوذ بریتانیا افزایش یافت. این بازی دو سره زیرکانه تا پایان 1925 که رضاخان با حمایت بریتانیا تمام مراکز انقلابی را سرکوب  نمود و نقاب جمهوریخواهی را از چهره برگرفت و بر تخت شاه شاهان صعود کرد، ادامه یافت. ( خطوط انکشاف ایران، آوتیس سلطان زاده ، اسناد تاریخی جلد چهارم، انتشارات مزدک)

با وجود سرکوب و استبداد سیاه در دوران رضاخانی که با حمایت مستقیم امپریالیزم انگلیس همراه بود و با تسلط بورکراسی استالینی که انترنالیونالیزم پرولتری را فدای ناسیونالیزم روسی نمود، نمی توان نقش انقلاب کبیر اکتبر و رهبران شاخص آن یعنی «لنین» و «تروتسکی» را در استقلال بخشیدن به مردم کشور ایران و تقویت روحیه مبارزه جوئی آنها نادیده گرفت.

Posted by mohammad1917 at 11:44 PM | Permalink

 -29/8/86

با لاخره با گذشت بيش از يك سال مجمع عمومي كميته هماهنگي برگزار گرديدو مسئله بحران كميته هماهنگي مورد بحث قرار گرفت . در مجموع نظرات دو گرايش همان ها بود كه در دو مقاله آقاي حكيمي و من كه در سايتها وجود دارد و قبل از برگزاري مجمع منتشر شد. از جمله موارد با اهميت ديگر مسئله دو اساسنامه پيشنهادي و تشكل ضد سرمايه داري است كه در مورد اول يعني اساسنامه گرايش حكيمي(اقليت) با مخالفت از بحث در مورد آن و حاضر نشدن به بحث در اين مورد عملا باعث شدند در مجمع بحث اساسنامه و تصويب ان انجام نشود و در نهايت بحران تداوم يابد. ما از صبح تا ساعت 2 بعد از ظهر در مورد بحران بحث كرديم و با توجه به نوشته هاي قبلي و مجموع مباحث به اعتقاد من اختلاف دو گرايش كاملا روشن بود و آقاي حكيمي نيز به اين موضوع اشاره داشت. اما گرايش اقليت با در دستور كار قرار گرفتن بحث اساسنامه كه از جانب بسياري و از جمله گرداننده جلسه مطرح شد مخالفت كردند و در نهايت بحث اساسنامه از دستور كار خارج شد. در نتيجه تمام مدت بعد از ظهر نيز بحث بحران تكرار شد و فقط در خلال مباحث آقاي حكيمي، و دوستانش مرتبا از اين حرف زده مي شد كه دو اساسنامه وجود دارد كه يكي بر ضد سرمايه داري بودن تشكل كميته هماهنگي تاكيد دارد و ديگري اين نام را حذف نموده و عملا دچار رفرميسم شده است و چون دستور كاربحث اساسنامه نبود نمي توانستيم در اين مورد حرف بزنيم.

با تعيين زمان يكماهه براي به راي گذاشتن اساسنامه هاي پيشنهادي بايد در اين مدت تكليف مسئله را روشن نماييم و بحران كميته هماهنگي را به نقطه پايان برسانيم. اقليت كميته هماهنگي پيش از مجمع عمومي فعاليت مستقل خود را با دادن چند اطلاعيه به نام " فعالان جنبش كارگري "شروع نموده اند وعملا بحران فقط مانع فعاليت و پيشروي اكثريت كميته هماهنگي است و با وجود آنكه آقاي حكيمي بر جداييشان از كميته هماهنگي به عنوان راه حل خروج از بحران تاكيد نموده است (مگر آنكه اساسنامه پيشنهاديشان راي بياورد). بنا بر اين هيئت اجرايي بايد در پايان مدت تعيين شده توسط مجمع كه بالا ترين ارگان كميته هماهنگي است مطابق قرار مجمع با رفراندم دروني از اعضاي كميته يك اساسنامه را تصويب نمايد .

اما در مورد دو اساسنامه پيشنهادي تفاوت ظاهرا اين است كه يكي نام ضد سرمايه داري و ديگري فقط نام تشكل كارگري را دارد. اما مسئله بسيار فراتر از دو نام است و در واقع دو نگاه و دو رويكرد متفاوت در مقابل يكديگر قرار گرفته اند. ظاهر قضيه اين است كه گرايش اقليت خواهان داشتن يك تشكل ضد سرمايه داري است و ما مخالف آن، اما ببينيم در پشت اين دو نام چه واقعياتي نهفته است.

يك تشكل كارگري ظرفي است كه كارگران براي مطالبات ابتدايي و روزمره خود در آن گرد مي ايند تا به نيروي اتحاد خود بتوانند در اين راه مبارزه نمايند. فعالين كارگري تلاش مي كنند به كارگران كمك نمايند تا بتوانند چنين تشكلهايي را ايجاد نمايند و تعداد هر چه بيشتري از آنها براي اين مطالبات دور هم جمع شوند. مبارزه براي ابتدايي ترين مطالبات اين امكان را بوجود مي آورد تا بسياري از كارگران كه هنوز بر تمام منافع طبقاتيشان اگاه نيستند، متحد شوند و مبارزه يكپارچه اي را بوجود بياورند و در اين راستا و مبارزه شان را ارتقا دهند.

ممكن است اين تعريف مورد اعتراض اقليت كميته قرار گيرد و بگويند كه ما تشكلي ضد سرمايه داري داريم و مبارزه چنين تشكلي فراتر از اينها ست. بله ممكن است يك تشكل كارگري بتواند مبارزه اش را فراتر از مطالبات ابتدايي و به روز كار گران ببرد اما سوال اين است كه اين تشكل مبارزه اش را تا كجا مي تواند فراتر ببرد؟ ممكن است جواب داده شود تا مبارزه كامل عليه سرمايه داري. بسيار خوب ببينيم اين ادعا تا چه حد پايه و اساس دارد؟ هر تشكلي كه در شرايط فعلي ادعا نمايد باسرمايه داري به معناي واقعي و كامل كلمه در مبارزه است ضروري است تا برنامه اي براي تدارك و تبليغ انقلاب كارگري، استقرار سوسياليسم، شكل سرنگوني، سازماندهي مبارزه مخفي، مبارزه ايدئولوژيك، در دوران انقلاب سازماندهي نظامي و ..... داشته باشد. يعني مبارزه اي را به پيش ببرد كه همه جانبه است و به مقابله با تمام مناسبات و روابط سرمايه داري مي پردازد و بديل آنرا نيز (سوسياليسم) در هر قدم خود براي كارگران تبليغ مي نمايد. اما به راستي يك تشكل كارگري در شرايط فعلي قادر است چنين فعاليتي داشته باشد؟ و اساسا ظرف مبارزه تمام عيار عليه سرمايه داري مي تواند يك تشكلي باشد كه براي ابتدايي ترين مطالبات كارگران مبارزه مي نمايد؟ يك تشكل كارگري از آنرو ارزش و ضرورت دارد كه ، بتواند كارگران زيادي را در اين دوران و يا در چند سال اينده حول مطالبات مبرم و به روز دور هم جمع و سازماندهي نمايد تا مبارزات پراكنده و جدا از هم و خود بخودي به مبارزه اي منسجم و متحد تبديل گردد . بله اين يك مبارزه ابتدايي عليه سرمايه داري است اما مبارزه اي محدود و نا كافي. اين مبارزه اي است كه فقط بخشي از منافع طبقه كارگر در پشت آن قرار دارد و بر همين مبنا مبارزه اي كاملا ضد سرمايه داري نيست. اگر بخواهيم در يك تشكل توده اي كارگري همه مطالبات كارگران را بگنجانيم بايد به صراحت مسئله سرنگوني، انقلاب، سوسياليسم، لغومالكيت خصوصي و ... را بياوريم و در اين صورت از هدف خود كه ايجاد تشكل كارگري توده ايست كه بتواند كارگران بسياري كه فقط مطالبات ابتدايي خود را دارند، دور شده ايم. از سوي ديگراگر مي پذيريم كه ما براي مطالبات به روز و ابتدايي مبارزه مي كنيم بايد بپذيريم كه اين مبارزه مبارزه اي كاملا ضد سرمايه داري و همه جانبه نيست. در اين رابطه به مبارزات كارگران متشكل در اتحاديه هاي كارگري و سنديكاهاي اروپايي نگاه كنيم. اين اتحاديه ها سالهاي طولاني است كه براي مطالباتشان مبارزه مي كنند و اعتصابات چند هزار نفره بسياري انجام داده اند و در بسياري از موارد نيز به مطالباتشان رسيده اند. آنها براي بهبود شرايط كار و افزايش دستمزد مبارزه كرده اند و نتيجه كار آنها را مي توان دست اوردي دانست كه طبقه كارگر اروپا سالها است از آن بهره مندند. اما اين مبارزات عمدتا از چار چوب مناسبات سرمايه داري فراتر نرفته و بر همين مبنا ماهيت رفرميستي دارد. بسياري از اين اتحاديه ها و سنديكا ها خود را ضد سرمايه داري مي دانند اما گذاشتن اين نام بروي خود و شعار ضد سرمايه داري دادن تا در عمل ضد سرمايه داري بودن تفاوت زيادي دارد. كنه اختلاف ما با حكيمي در همين جا نهفته است، آنها مبارزه محدود طبقه كارگر در يك تشكل توده اي كارگران را ضد سرمايه داري معرفي مي كنند و در واقع مبارزه را به همين ظرف و همين حد خلاصه مي كنند اما ما معتقديم كه مبارزه براي ابتدايي ترين مطالبات در يك تشكل كارگري مبارزه اي راديكال است اما مبارزه اي همه جانبه عليه سرمايه داري نيست. مبارزه همه جانبه مبارزه اي بسيار ريشه اي تر و عميقتر است و نمي تواند در محدوده مطالبات به روز كارگران خلاصه گردد. شايد حتي در مواردي يك تشكل كارگري توده اي مطالبات سياسي را هم مطرح نمايد اما اينها بسيار موردي، نا كافي و محدود است. مثلا اتحاديه هاي كارگري در جهان و حتي تشكلهاي كارگري در ايران در جريان حمله آمريكا به عراق به محكوم كردن آن پرداختند و در اروپا تظاهرات وسيعي عليه آن به راه انداختند كه گام مثبت و انقلابي بود. اما مگر مبارزه سياسي طبقه كارگر به همين يك مورد و يا موارد محدودي از اين دست خلاصه مي شود؟

بنا بر اين رويكرد حكيمي از اين جنبه كه مبارزه كارگران براي مطالبات ابتدايي و به روز را به جاي مبارزه ضد سرمايه داري معرفي مي كند عملا كارگران را در چار چوب محدودي نگه مي دارد و مبارزه سياسي را كاري فرقه اي مي داند، ماهيتي رفرميستي مي يابد. در نتيجه اساسنامه پيشنهادي آقاي حكيمي با ضد سرمايه داري دانستن خود، مبارزه در اين نوع تشكلها را كافي مي داند و به نفي اشكال ديگر مبارزه، كه بسيار وسيع و گسترده اند ميپردازد و در نهايت از ماهيت ضد سرمايه داري تهي مي شود. اما اساسنامه پيشنهادي ما پسوند ضد سرمايه داري ندارد چون با صراحت به كارگران مي گويد كه اين مبارزه محدود و نا كافي است و مبارزه همه جانبه عليه سرمايه داري عرصه هاي بسيار بيشتري، خارج از تشكلهايي مثل كميته هماهنگي دارد. مبارزه در تشكلهايي مثل كميته هماهنگي مبارزه اي راديكال و محدود عليه سرمايه داري است كه تلاش دارد طيف گسترده اي از كارگران را براي مطالبات امروزشان بسيج نمايد و البته براي ارتقا آن نيز بايد تمام تلاش خود را انجام دهد. اما بر مبناي واقعيات جاري مبارزه طبقاتي ظرفيت اين تشكل و تشكلهاي از اين دست محدود است و نبايد كارگران را فريب داد و به انها گفت كه مبارزه ضد سرمايه داري همين است و هر نوع ديگر آن (مثلا مبارزه سياسي و حزبي ) مبارزه اي فرقه ايست.

اما گرايش اقليت كميته، براي آنكه به اين توهم بيشتر دامن بزند در مقدمه خود گفته:

.......هدف ما ايجاد زمينه ها و پيش شرط هاي تشكل ضد سرمايه داري و سراسري طبقه كارگر ايران است، تشكلي كه به نيروي خود كارگران و بدون هيچ گونه كسب مجوز از دولت ايجاد مي شود. وسيع ترين توده هاي كارگر را در بر مي گيرد، در مبارزه روزمره كارگران براي دست يابي به مطالبات بالفعل و ذاتاً ضد سرمايه داري كارگران با هدف هدايت و ارتقاي اين مبارزات فعالانه شركت مي كند و در نهايت براي از ميان برداشتن مصائب زندگي بشر امروزي - كه ناشي از جامعه سرمايه داري است – از جمله استثمار، فقر، گرسنگي، بيكاري، بي حقوقي، فحشا، اعتياد، فساد، تبعيض، سركوب آزادي ها و .... مي جنگد.

(نقل از پيش نويس اساسنامه پيشنهادي آقاي حكيمي)

در اينجا براي آنكه ظاهرا اهداف بيشترو فراتري از مطالبات ابتدايي كارگران، براي تشكل ضد سرمايه داري در نظر گرفته شود ،گفته شده: "در نهايت براي از ميان بر داشتن مصائب زندگي بشر امروزي- كه ناشي از جامعه سرمايه داري است – از جمله استثمار، فقر، بيكاري، بيحقوقي، فحشا، اعتياد، فساد، تبعيض، سركوب آزادي هاو ....مي جنگد."

اما صرف بيان اينكه چنين تشكلي كه قرار است در اينده تشكيل شود و چنين مصائبي را بر طرف نمايد به هيچ وجه مسئله را حل نمي كند، چون همه گرايشات چه ليبرال و چه سوسيال دمكرات، چه احزاب مذهبي و چه آنارشيستها و .... نيز مدعي هستند كه مصائب جامعه بشريت و همه آنها را كه اين اساسنامه پيشنهادي گفته را مي خواهند از ميان ببرند. اما مسئله در اينجا است كه هر يك از راه خود و با نگاه خود در اين راه فعاليت مي كنند و اگر به صراحت نگويند كه از طريق چه نيرويي، طي چه شرايطي، با چه بديلي، و چه نوع سازماندهي و.....عملا كاري انجام نداده اند. اين آن موردي است كه خارج از ظرفيت و توان يك تشكلي است كه براي مطالبات ابتدايي و بالفعل جنبش مبارزه مي نمايد. ما نمي توانيم در چنين تشكلي مطالبات بالقوه طبقه كارگر را با صراحت و مشخص بيان نماييم. طبقه كارگر در جريان مبارزه طبقاتي خود به ابزار هاي بيشتر و كيفي تري نيز نياز دارد كه نبايد انها را ناديده گرفت. با ناديده گرفتن آنها در واقع طبقه كارگر و حد اقل بخش پيشرو آنرا خلع سلاح نموده ايم. طبقه كارگر در جريان مبارزه دراز مدت خود به ابزار هاي زيادي نياز دارد كه هر كدام را بايد در جاي خود و در موقعيت مناسب خود بكار گيرد، در غير اين صورت در گير مبارزه اي ناقص و ضعيف مي گردد .

اگر واقعا با چشم بصيرت به دنياي سرمايه داري نگاه كنيم، بخوبي مي بينيم كه بورژوازي از تمامي ابزارها، احزاب، گروه ها، ارگانها، نهادها، اتحاديه ها و.... به نفع خود بهره مي جويد اما چرا كارگران نبايد از ابزارهاي بسياري كه در مبارزه عليه سرمايه داري نياز دارند بهره ببرند. واضح است كه بورژوازي ابزارهايي با ماهيت خود را به خدمت مي گيرد و ما نيز در اين مبارزه بايد به دنبال ابزارهايي با ماهيت انقلابي باشيم اما نبايد خودمان را خلع سلاح نموده و در يك تشكل كارگري كه براي ابتدايي ترين مطالبات مبارزه مي كند خلاصه نماييم و به كارگران بگوييم كه اين يك تشكل ضد سرمايه داري است و در نهايت هم مي تواند مشكلات ومصائب بشريت را حل نمايد. اگر بسياري از احزاب، گروهها، سنديكا ها و... در گذشته و حال بر ضد منافع طبقه كارگر عمل كرده و مي كنند و به مثابه فرقه و يا هر چيز ديگري به نام طبقه كارگر به منافع طبقه كارگر لطمه مي زنند دليل نمي شود تا هر حزب و تشكل كارگري را فرقه و لطمه زننده به طبقه كارگر بدانيم. اگر شوراهاي اسلامي كار درست شده و در خدمت به سرمايه داري عمل مي نمايد، آيا مي توانيم نتيجه بگيريم كه شوراها نمي توانند در خدمت طبقه كارگر باشند و در شرايط حاضر اگر شورايي ايجاد شد كه واقعا كارگري باشد بايد با تمام توان از آن حمايت نمود، اگر سنديكايي مثل سنديكاي شركت واحد دست به اعتصاب زد و بدون مجوز اقدام به ايجاد تشكل نمود بايد با تمام توان از آن حمايت نمود (كاري كه حكيمي و دوستانش نكردند) و هر جا دچار انحراف و اشتباه شد بايد آنرا نقد كنيم. اگر گرايشات جنبش كارگري در شوراي همكاري جمع شده اند و در حد توان خود با هم همكاري مي كنند نبايد مثل آقاي حكيمي كار آنها را فرقه اي ارزيابي نماييم. اگر اكثريت كميته هماهنگي اعتقاد دارد كه ظرفهاي ديگري براي مبارزه نيز وجود دارد و ما به تنهايي نمي توانيم تشكل ضد سرمايه داري تمام عياري باشيم، نبايد آنها را فرقه دانست. اگر احزاب و گروههايي بتوانند در جهت منافع طبقه كارگر فعاليت نمايند چرا بايد نام فرقه و سكت بر آنها بگذا ريم. اگر ما با استناد به اينكه فلان حزب و گروه و يا فلان تشكل و سنديكا به جنبش كارگري لطمه زده اند بخواهيم اين نتيجه را بگيريم كه هر گونه تحزب، سكت و فرقه هستند مثل اين مي ماند كه چون عده اي با دارو و خوردن قرص خود كشي مي كنند و اين روزها آمارخودكشي با قرص و دارو افزايش يافته بايد همه دارو خانه ها را تعطيل و دارو ها راجمع اوري نماييم.

در نوشته هاي آقاي حكيمي و ديگر دوستانش مرتبا چنين عنوان مي شود كه انها رويكردي جنبشي دارند و بقيه رويكردي فرقه اي و سكتاريستي. اگر منظور از رويكرد جنبشي اين است كه در مبارزات جاري طبقه كارگر بايد شركت كرد ،كه بر تمام اعضاي كميته هماهنگي مبرهن است كه همه فعالين آن در اين مبارزات در حد توان و موقعيت خود دخيل بوده و هستند و در اينجا من ضرورتي براي توضيح و اثبات آن نمي بينم. اما اگر منظور اين است كه اگر عده اي تحت لواي يك گروه و دسته به هر عنواني براي طبقه كارگر برنامه ريزي مي كنند و خود را در موقعيتي فراتر از مبارزات روزمره قرار داده اند، را عملي فرقه اي بايد بدانيم، جاي بحث وجود دارد. اگر ما نمي خواهيم با كلمات بازي كنيم و قرار است بر مبناي واقعيت قضاوت نماييم، ضروري است ببينيم كه همه ما با هر گرايشي عده اي معدود هستيم كه خودمان را فعال كارگري و يا اگاه به منافع طبقاتيمان مي دانيم. حال به هر عنوان و اسمي مجبوريم دسته و گروه و جرياني داشته باشيم كه ايده هايمان را به درون طبقه كارگر ببريم و سعي كنيم آنها را و مبارزاتشان را ارتقا داده و در راستاي تشكل پذيري به انها كمك نماييم. در طول تمام اين پروسه ما تا مدتهاي زيادي گروهي كوچك در مقابل كل طبقه كارگريم. بنا بر اين به هيچ روي نمي توانيم يكديگر را از اين زاويه كه گروهي متمايز وكوچك هستيم مورد اتهام فرقه بودن قرار دهيم. بنا بر اين هيچكس نمي تواند ادعا كند كه جنبشي است، به معناي آنكه در جنبش كارگري حل شده و هيچ گروه متمايز با سازماندهي جدا گانه اي نيست. جنبشي بودن يا نبودن تنها بر مبناي عملكردي است كه مي تواند در راستاي منافع طبقه كارگر باشد يا بلعكس بر ضد آن عمل نمايد. مي توان در جنبش خود بخودي كارگران دائما و هر لحظه وجود داشت اما فرقه اي عمل كرد و بلعكس ممكن است به مقياس كل جنبش كارگري حضور كمرنگي در آن داشته باشيم (مثل وضعيت كنوني همه گرايشات كارگري موجود كه در مقابل كل جنبش خودبخودي هنوز تاثير قوي بر آن ندارند) اما كاملا در خدمت جنبش كارگري باشيم.

واقعيت آن است كه نبايد و نمي توان بحران موجود را به دو اساسنامه خلاصه كرد و ضروري است در پس هر يك از اساسنامه ها بايد عملكرد دو سال گذشته هر يك از گرايشات را ببينيم. البته من از تكرار انچه در مقاله قبليم گفتم اجتناب مي نمايم و فقط در ادامه آنها به چند مورد ضروري مي پردازم.

قضيه بند (د) اساسنامه

در اساسنامه اي كه تا كنون اساسنامه كميته هماهنگي بوده (كه توسط آقاي حكيمي نوشته شده) بند (د) وجود دارد كه مضمون آن اين است كه، در زمان ايجاد تشكيل ضد سرمايه داري هيئت موسس با فراخوان به اعضاي وقت كميته هماهنگي مي خواهد تا به ايجاد آن تشكل اقدام نمايند و ... . من در اين مورد در مقاله بحران كميته هماهنگي ... هم اشاره اي به اين مسئله داشتم اما آنچه مرا واداشته تا مجددا به آن بپردازم اين است كه ، پس از انهمه مجادلات كه بخش مكتوب و علني آن نيز به شكل دو مقاله توسط آقاي خباز از يكسو و از سوي ديگر توسط آقاي حكيمي نوشته شد و مدتهاي زيادي از وقت و انرژي اعضاي كميته هماهنگي صرف آن شد و از جانب آقاي حكيمي اتهامات بسياري به بهروز خباز و در واقع جناح اكثريت كميته هماهنگي زده شد، حالا طي يك تغيير موضع اين بند را از اساسنامه پيشنهادي خود حذف كرده و در جلسه مجمع طي يكي دو جمله اعلام نمود كه "ما در مورد بند دال اشتباه كرديم و حالا با رويكردي ضد سرمايه داري و نه فرقه اي از خودمان انتقاد مي كنيم و آنرا تغيير داده ايم" اولا كه اين انتقاد بسيار كوتاه را در مورد بندي كه يكي از محور هاي اختلاف و در واقع بحران كميته هماهنگي بوده است و مدتها مورد بحث قرار گرفته را بهتر نبود كه مكتوب و كامل در مقاله شان مي آوردند تا همه در جريان قرار بگيرند. دوما ممكن است ايشان توضيح دهند كه چطور انتقاد ما به فرقه اي بودن و سكت بودن اين بند در اين مدت طولاني خود مي تواند فرقه اي باشد ولي انتقاد آقاي حكيمي بعد از اين همه بحران سازي ها ضد سرمايه داري است؟ آيا اين يك تغيير موضع تاكتيكي در مقطع تصويب اساسنامه جديد نيست؟ و اگر واقعا اين بند را قبول ندارند و با رويكرد غير فرقه اي آنرا رد كرده اند ممكن است بگويند، مثلا اگر الان زمينه ايجاد تشكل سراسري و يا حداقل گسترده تري وجود داشته باشد با كداميك از تشكلهاي موجود حاضرند اين تشكل فراگير ضد سرمايه داري را ايجاد نمايند؟ شما براي هيچ تشكل و گرايشي در جنبش كارگري تا به حال رسميت قائل نشده ايد و حتي حاضر به حمايت و يا كمترين همكاري نيز نشده ايد چگونه ممكن است تشكل سراسري ضد سرمايه داري ايجاد نماييد؟ بنا بر اين، اين انتقاد از خود چيزي نمي تواند باشد جز يك ادعا، كه بر پايه واقعيات استوار نيست. شما در جواب خواهيد گفت كه كارگران تشكلشان را به نيروي خود ايجاد خواهند كرد و نيازي به تشكلها و گرايشات موجود نيست. البته ما هم معتقديم كه كارگران به نيروي خود تشكلشان را ايجاد مي كنند، اما كارگران در جريان مبارزات شركت واحد مگر تشكل خود را ايجاد نكردند و مگر نه اينكه شما در جريان حمايت جهاني از آنها حاضر نشديد حتي يك اطلاعيه بدهيد. ممكن است در جريان مبارزات كارگران نيشكر هفت تپه نيز اين اتفاق بيفتد و كارگران سنديكاي خود را ايجاد نمايد اما اگر آنها اساسنامه به نام تشكل ضد سرمايه داري و مُهر لغو كار مزدي نداشته باشند هم مثل كارگران شركت واحد از طرف شما بايكوُت نخواهند شد؟

بنا بر اين ضروري است كه يكبار ديگر تا كيد نمايم كه در پشت هر يك از اساسنامه هاي موجود دو رويكرد و دو استراتژي متفاوت وجود داشته كه در طول حيات كميته هماهنگي و در هر گام عملي خود را نشان داده است .

Posted by mohammad1917 at 12:37 PM | Permalink

ما در جهانی زندگی میکنیم که از اثرات جنگ حتی حیوانات هم در امان نمی مانند، پس خر ها هم میدانند که جنگ آفتی است خانه مان سوز و به نفع هیچ بنی بشری نیست.

حال،  جنگ ،  توسط دو جنایتکار متخاصم مدافع سرمایه انجام گیرد یا یک حکومت مسلح و

ضد بشری که مردم خودش را برای کوچک ترین حق و حقوق طبیعی خود، به توپ و تانک به بندد و یا اعدام و یا تیرباران کند، نتیجه یکی است. جنگ باعث کُشت و کُشتار و نابودی بشریت است.

اینروزها بحث و جدل حمله احتمالی نظامی آمریکا، به رژیم جمهوری اسلامی بر سر زبان هاست. از اینرو، ما ایرانیان هر روزه شاهد بحث های گوناگون از طرف طیف های گوناگون سیاسی هستیم. منهم بدون وابستگی سازمانی و حزبی یا گروهی، تمام این سالها، مانند هر  انسان ِ با وجدانی، به مسائل جهان فکر کرده ام و به خصوص از جنایاتی که در ایران اتفاق می افتد رنج میبرم و در مقابل اعمال قرون وسطایی این جنایت کاران حاکم بر ایران، عکس العملل نشان میدهم   

بحث و جدل حمله احتمالی آمریکا، مانند هر حادثه مهم جهانی دیگر، باعث شناخت و عُریان شدن نظرات احزاب و شخصیت سیاسی، هنری و فرهنگی میشود. گسترس و اشاعه این بحثها، جایگاه واقعی ما را نشان میدهد، و  نشان میدهد که ما  در کجا ایستاده ایم

امروز این بحث و جدل ها، نقاب را از چهره خیلی از آن کسانی که خود را یک سر و گردن از دیگران بالاتر می دیدند! برداشت. خیلی ها عِرق ِ  ملی شان به جوش آمد و یاد مام وطن افتادند و در حال تشکیل جبهه صلح و یا ضد جنگ هستند. عده ایی هم به دلیل طولانی شدن عُمر تبعید و نا توانی و یأس و نا امیدی در مقابل رژیم جنایتکار اسلامی، دست ِ دعا به طرف دموکراسی موشکی آمریکا دراز کرده اند.

در این میان نیرویی وجود دارد که قطب سوم، جبهه سوم و یا نیروی سوم نامیده میشود! از آنجائیکه من خود را به جریان سوم نزدیک می دانم، مسلمأ برایم دانستن این نظرات مهم است. به همین دلیل مصاحبه رادیو همبستگی با آقای فریبز رئیس دانا، کارشناس اقتصادی در ایران (قرار بود مصاحبه باشد که ایشان سخنرانی کردند) نظرم را جلب کرد. در واقع، عنوان آن، بدین مضمون بود:

"واکنش به خطر بروز جنگ و تلاش های مستقل ضد جنگ در ایران، گفتاری با فریبرز رئیس دانا ".

وقتی به سخنان ایشان گوش دادم متاسف شدم که هنوز بعد از 28 سال، شاهد چنین  برخورد هایی از جانب شخصیت های سیاسی هستیم که در هر حال از نظز تئوریک و یا سواد کلاسیک در علم و ادب دانش دستی دارند.  

در این " مصاحبه "  27 دقیقه و 38 ثانیه ای، ایشان به جای پاسخ به سئوال اصلی که همانا واکنش نیروی سوم در قبال جنگ بود، با صدایی بلند، از همان ابتدا، سری به صحرای کربلا زدند و شروع کردن به کوبیدن سلطنت طلب ها، شاه، بوش و جریانهای راست. و یا به عده ای دیگر فرمودند بهتر است برید آبجوتونو بخورید و ..........

و در باره خودشان گفتند:  "من و یا رفقایم، در این مدت 40 سال، مبارزه کردیم، زندانی شدیم و شکنجه شدیم" و یا با آوردن نام یک سری افراد، که همردیف کردن آنها در کنار همدیگر توهین به مبارزین واقعی سوسیالیسم است خط و مرزها را مخدوش کردند!

آخر آقای تحلیلگر، سعید سلطانپور و کرامت دانشیان و . ...... کجا و عمویی و یا افسران حزب توده...کجا!؟شما فریادتان را بلند میکنید که:"کجا بودید، رادیو و تلویزیون ها ماهواره ایی که سنگ حقوق بشر به سینه میزنید و در مقابل کشتار دهه 60 سکوت کردید!؟ و صدایتان در نیامد"  آقای کارشناس مسائل اقتصادی،  شما چرا یقه اینها را میگیرید!؟ بروید یقه خائنین توده ایی و اکثریتی را بگیریدکه در مقابل کُشتار وحشیانه رژیم جنایتکار اسلامی در سال60 نه تنها سکوت نکردند، بلکه در آن زمان،حزب توده و سازمان فدائیان اکثریت ، بدنبال

سفیه عالیقدرشان،خمینی، این قتلها را تحسین کردند......، در حقیقت ویژه گی و تفاوت نیروی های انقلابی با این خائنین در همین سال 60 است. 

ما با افراد که دعوای شخصی نداریم، و یا ارزش انسانها به طولانی بودن مدت زندان آنها نیست، حال میخواهد آن شخص تمام عمرش را در زندان باشد (برای رفع هر گونه سوء تفاهم در این مورد به سایت حقوق بشری حرکت رجوع کنید. http://www.harkat.net/  )

فرق ما با شما در این است که شما خیانت های حزب توده و یا سازمان اکثریت را اشتباه و یا خطاهای تئوریک می دانید! ولی نیروهای انقلابی و مبارز، این دو نیرو را خائنینی میدانند که در کنار آن "رهبر ضد امپریالیسم شان" ، بزرگترین ضربه را به جنبش کمونیستی ایران وارد کردند و می کنند . بیخود نیست که حزب سراپا خائن توده به بخشی از حنبش دانشجویی در ایران خطاب میکندکه یکوقت خدا نکرده نروید:

کتاب مسعود احمد زاده ( مبارزه مسلحانه هم استراتژی هم تاکتیک) را بخوانید! که

( توضیح آن در حوصله این نوشته کوتاه نیست ) اولأ، آقای رئیس دانا، به من و دیگران چه که آن نیروهای راست چکار می کنند!؟ ماهم کار خودمان را میکنیم، ثانیأ مثلأ شما در این مدت چه کاری علیه راستها انجام دادید که ما نکردیم!؟ شما فکر کردید که ما یک مشت خارج نشین خوش نشین و بیسواد هستیم و منتظریم که شما بیایید آنها را برای ما رسوا کنید، نه آقای تحلیگر سیاسی، ما بر خلاف گفته شما:

"دیر به میدان مبارزه نیامدیم"، نیروهای انقلابی سال های طولانی است که در خارج از کشور بقول معروف به تعداد موی سر و سبیل شما علیه امپریالیسم و حکومت های مدافع سرمایه، تظاهرات خیابانی، اعتصاب غذا ، اکسیون و ..... انجام دادند .

آخر این حرف شد که فریادمیزنی،  شاهزاده هاو خوش نشین ها 260 میلیون یا نمیدانم 600 میلیون غارت کردند و ............. ولی ناصر زرافشان یک ماشین  درست و حسابی ندارد و یا خانه ندارد! این از یک اقتصاد دان بعید است که در حالیکه بیش از 75 در صدد مردم ایران زیر خط فقر زندگی میکنند داشتن و یا نداشتن ماشین و یا خانه اقای زرافشان را به رُخ ما بکشند.

 کمونیستها خواهان آن هستند که همه دارای خانه زندگی و ماشین باشند این حرف ها واقعأ باید پیام یک اقتصاد دان برای خارج از کشور باشد!؟ مگر ما خانه و ماشین داریم و مگر شما از زندگی ما خبر دارید. شما ما را با معدود کسانیکه در خارج به استقبال شما و یا اقای زرافشان ها  و شیرین عبادی ها می آیند اشتباه نگیرید که شما را با ماشین های شیک و به ویلاهای بزرگشان میبرند.

(البته فراموش نشود که بنده با ویلا داشتن و ماشین داشتن و زندگی خوب هیج کسی مخالف نیستم) ولی به شما حق نمی دهم که به صرف داشتن دکترا هرچه دلتان میخواهد بگوئید و توقع داشته باشید چون در ایران هستید ما باید سکوت کنیم! امیدوارم که مبارزات شما و زرافشان و شیرین عبادی ها اینقدر صلح آمیز بشود که من نوعی هم،دارای ماشین و خانه شویم.آخر این چه مقایسه ای بود که کردید!؟لطف کنید بار دیگر به حرف های خودتان گوش بدهید.

و بعد هم برای اثبات حقانیت حرف های خود که ضد نقیض هم هستند میگویی که آن دسته از خبرنگاران و .....، میگویی لیبرال های پوسیده و تو خالی که به ایران آمدند و به گفته خودتان به خانه شما هم تشریف آوردند، که البته این حق شماست که از این آدمهای لیبرال و یا لابی های جورج بوشی (به گفته خودتان) که شما گلویتان را علیه آنها پاره کردید مهمان نوازی کنید و آنها از دیدن خانه شما تعجب کنند. نمیدانم خانه شما چطوریست که میگوئید: آنها فکر کردند شما آنها را به خانه "سرایدارتان" بُردید!؟ بگذریم که در فرهنگ من چیزی به نام "سرایدار" وجود ندارد.

واقعأ چقدر لطف کردید که بیشتر وقت "مصاحبه" را نامربوط و بیهوده تلف کردید و چند دقیقه را به موضوع اصلی و مهم ( واکنش نیروی سوم ) اختصاص  دادید.

آقای رئیس دانا، من واقعأ قصد ندارم که سخنرانی ضد و نقیض شما را در این " مصاحبه " بشکافم. وقتی چنین شخصیتی مثل شما از 27 دقیقه وقت مفیدی که دارید به مسائل پیش و پا افتاده میپردازد که آنهم با داد فغان همراه  است، چه جای تعجب دارد که 40 سال طول بکشد که شما بفهمید که، گفته خودتان:

" نهضت آزادی ماهیت بغایت ضد چپ و ضد کارگری دارد " (مبارک باشد)

البته متاسفانه فقط ایراد از شما نیست نقش مجری و نوع سئوالها و دخالت بجا در این نوع مصاحبه ها  میتواند تأثیر مثبت خود را که  همانا جایگاه  فکری شخص دعوت شده و مجری برنامه ها است را نشان دهد.

در حقیقت شرط صداقت برخورد جدی به مسائل است، ولی متاسفانه یکسری مسائل که (قصد شکافتن آنرا در این نوشته ندارم ولی فقط به همین نکته کوچک اکتفا میکنم که به خاطر نرنجیدن از یکدیگر و دوستی ها و .....  مجری برنامه ها  "مجبور" شوند از خیلی سئوالهای اساسی چشم پوشی کنند ).  

همانطوریکه اگر آقای داریوش همایون را برای مصاحبه دعوت میکنیم باید مجری و یا مصاحبه کننده از سانسور زمان رژیم پهلوی و نقش آقای داریوش همایون در آن سئوال کند، باید از آقای ناصر زرافشان، پرسید چگونه عُنصر فاسدی چون فرخ نگهدار را به ما به عنوان رفیق همرزم دیرینه معرفی میکنند و یا از آقای رئیس دانا سئوال کرد .....، که صد البته همانطور که ذکر شد، این به ایدوئولوژی مجری برنامه، بستگی دارد.

نوشته کوتاه خود را با حرفهای پایانی صحبت های آقای رئیس دانا تحلیگر اقتصادی بدون تفسیر بر آن، خاتمه میدهم و آن را به خوانندگان تیزبین و به خصوصفعالین سیاسی مبارز و آگاه  واگذار میکنم!

" آمدیم آنچه را که در مورد ناصر و من گفتید، ناصر (زرافشان) واقعأ نظر ویژه شخصی خود را گفته بود و برنامه ریزی برای کمپین ندارد، اگر داشته باشد می آید با هم صحبت می کنیم ما که یکی دو تا نیستیم ....

آن کمپین نبوده ، یک نقطه نظر بوده و اگر به این نقطه نظر وفادارند به هش، به اصطلاح یک جوری واکنش نشان بدهند، من که وفادار بودم و من تو سایتم گذاشتم!

29 نوامبر 2007 - استکهلم

لینک سخنرانی آقای رئیس دانا در رادیو همبستکی

http://biphome.spray.se/radiohambastegi/2007/reisdana071124.ram

Posted by mohammad1917 at 01:40 AM | Permalink

بهمن شفیق

8 آذر 86 – 29 نوامبر 2007

هنگامی که در ابتدای آبان ماه در سایت دولتی "الف" مطلب "بیم پست مارکسیسم و دام نئولیبرالیسم"[1] را دیدیم و با رفقا مشورت کردیم، برایمان روشن بود که به این نوشته و به نویسنده اش باید پرداخت. می دانستیم که مباحث مندرج در آن انگشت بر نقطه حساسی از بخشهایی از چپ ایران میگذارد و در عین حال بیان تئوریک سیاستی است که در ماههای اخیر با گسترش روابط بین ایران و کشورهای چپگرای آمریکای لاتین و سرانجام با برگزاری سمینار "چه مثل چمران" به اوج خود رسید. با این همه ما قادر به تشخیص درست ابعاد این ماجرا و تأثیری که در کوتاه مدت بر جا خواهد گذاشت نبودیم. آنچه فکرش را هم نمیکردیم این بود که مدت کوتاهی بعد کسانی هم در میان مدعیان اپوزیسیون پیدا شوند و رسما با مغشوش کردن مرز بین اپوزیسیون و رژیم به درج این مقاله در سایتهای خود بپردازند. سایت "فرهنگ توسعه" افتخار پیشقدم شدن را بر عهده گرفت تا بعد از آن "دنیای ما" هم به آن بپیوندد. برخورد به آن نوشته بدون این اقدام توده ایستها هم ضروری بود و خواننده در ادامه خواهد دید که چرا. اما اقدام توده ایستها در درج این نوشته و ضرورت پیشگیری از زیانهای احتمالی حضرات در مخدوش کردن مبارزات کارگران و جنبشهای آزادیخواهانه اجتماعی تعجیل بیشتری را نیز وارد کار کرد[2]. بپردازیم به خود نوشته.

"بیم پست مارکسیسم و دام نئولیبرالیسم" نوشته ای است از شخصی به نام "شهاب اسفندیاری" که خود را به عنوان "دانشجوي دكترا گروه مطالعات فرهنگي دانشگاه ناتينگهام انگلستان" معرفی می کند. روزنامه ایران نیز مدت کوتاهی بعد نوشته را با زیرتیتر "تحليل انتقادى واكنش ها به بزرگداشت چه گوارا در ايران" درج نمود. عنوان نوشته و زیر تیتر آن نشان میدهند که موضوع بر سر چیست. اسفندیاری در این نوشته با برخورد به نوشتجات مندرج در سایت "شهروند امروز" در نقد برگزاری سمینار "چه مثل چمران" در تهران و دعوت از فرزندان چه گوارا به ایران و هشدار دار و دسته قوچانی در مورد خطر مارکسیسم به رد این نطرات پرداخته و خطر مارکسیسم را ناچیز قلمداد نموده و در مقابل به افشای نئولیبرالیسم باند قوچانی و دلایل واقعی جنجال آنان پیرامون سمینار مزبور می پردازد. به مضمون مباحثی که اسفندیاری طرح می کند و به دلایل طرح این مباحث خواهیم پرداخت. اما قبل از آن لازم است به یک نکته دیگر بپردازیم و آن هم این است که این آقای دانشجوی دکترای گروه مطالعات فرهنگی دانشگاه ناتینگهام انگلستان کیست؟ این کنجکاوی حداکثر آنجایی در خواننده به وجود می آید که این آقایی که "به عنوان يك دانشجو كه اكنون در فضاى فرهنگى، دانشگاهى و سياسى اروپا تنفس" می کند در افشای جریان دوخردادی حجاریانی و سازمان اطلاعاتی ناگهان به وقایعی اشاره می کند که به نص صریح خود او کمتر کسی از آن مطلع است. او با یادآوری کودتای ارتشی ها علیه گورباچف دز سال 1993 می نویسد: "از این مهمتر شاید کمتر کسی بخاطر داشته باشد که در اواخر حکومت گورباچف وقتی تعدادی ژنرال کمونیست علیه او کودتا کردند چهره های شاخص اصلاح طلب امروز که آنزمان در مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری مشغول پژوهش بودند با انتشار نامه ای خواستار به رسمیت شناخته شدن کودتاگران ضد آمریکایی (!) توسط دولت جمهوری اسلامی شدند.  جالب اینکه ۴۸ ساعت بعد کودتا شکست خورد و گورباچف به قدرت بازگشت!". از همینجا معلوم است که دانسته های این آقای دانشجو صرفا از روی کتابهای درسی شان نیست. حقیقتا نیز او به واقعه ای اشاره می کند که در تمام سالهای اصلاحات و بعد از آن نیز از جانب هیچ گروهی در اپوزیسیون برای افشای دورویی اصلاح طلبان مورد استفاده قرار نگرفت. به این دلیل ساده که واقعا هم کمتر کسی از این موضعگیری خبر داشت. حال این دانشجوی دکترا از کجا به این اطلاعات دست یافته است؟ تحقیق لازم است و ابزار تحقیق هم در دست: گوگل. و این جام جهان نما چه چیزها که رو نمی کند.

آقای اسفندیاری، دانشجوی دکترای گروه مطالعات فرهنگی دانشگاه ناتینگهام انگلستان تا مدتی بعد از روی کار آمدن احمدی نژاد از مدیران اصلی صدا و سیمای جمهوری اسلامی بود. در خبرها از وی به عنوان "مدیر گروه فیلم و سریال شبکه تهران" نام برده می شد. صدا و سیمای جمهوری اسلامی نیز تا آن زمان در دست باند لاریجانی قرار داشت و این که آقای اسفندیاری مثل صدها مفتخور دولتی دیگر امروز به خرج خزانه در مملکت فرنگ به تحقیق و تفحص مشغول است فقط ناشی از بدشانسی و یا خوش شانسی ایشان است که زعیمش در انتخابات ریاست جمهوری بازنده از آب درآمد. خود آقای اسفندیاری نیز همین معنا را در تکذیبیه ای که خطاب به احمدی نژاد و پیش از انتخاب وی نوشت یادآور می شود و می نویسد که "یقینا صدا و سیما جزو ارگانهای نظامی محسوب نمی شود و اگر دوستان شما برای دولت شما چنین طرحی دارند الحمدالله هنوز به مرحله عمل نرسیده است و یقینا در آنروز امثال اینجانب ترجیح خواهیم داد در چنین سازمانی شاغل نباشیم". با این همه همین آقا خوش خدمتی اش به احمدی نژاد را به او یادآوری می کند که "قطعا فراموش نکرده اید که در سالهای اخیر بخش قابل توجهی از اوقات برنامه ها و اخبار صدا وسیما به تبلیغ فعالیتهای جنابعالی در شهرداری تهران اختصاص یافت و بطور مثال در یک روز برای افتتاح پله برقی  میدان هفت تیر چندین برابر افتتاح فاز اول سد کارون 3 که در همان روز توسط رییس وقت مجلس رخ داد برنامه و خبر از صدا و سیما پخش شد"[3].

 ظاهرا به همین دلیل نیز ایشان بعد از انتخاب احمدی نژاد نیز برای مدتی در پست خود باقی ماند و با توصیه هایی از قبیل این که "اولین اقدام فرهنگی دولت جدید، انتخاب مدیران ارشد عالم عملگرا باشد" سعی در حفظ پست و مقام خود به عمل می آورد و تنها بعد از ناکامی در انجام مقاصد خویش ایشان که گویا قبلا در نیز در انگلیس تحصیل کرده بود بعد از 16 سال مجددا راهی دیار فرنگ می شود و به یاد تحقیق و تفحص می افتد. به احتمال قریب به یقین فعال شدن مجدد وی در صحنه سیاست را نیز باید جزئی از بازی قدرتی دانست که باند لاریجانی از مدتی قبل و در رابطه با انتخابات مجلس شروع کرده است و سایت الف نیز به عنوان پایگاه تبلیغاتی مشترک باند های توکلی – لاریجانی در خدمت این تعرض قرار دارد. به هر رو تا جایی که به بحث نوشته حاضر مربوط است این مهم است که این آقای دانشجو یکی از طراحان سیاستهای تبلیغاتی جمهوری اسلامی بوده است و چه بسا در آینده نزدیک در معیت آقایان لاریجانی و توکلی در مقام ریاست وزارتخانه ارشاد جمهوری اسلامی درکسوت یک سیاستگذار رسمی تبلیغاتی نظام نیز ظاهر شود. اسفندیاری از دست اندرکاران نظام است و از همین رو نوشته وی را نیز باید در درجه اول به عنوان سندی از خود نظام دید و ارزیابی کرد. نوشته اسفندیاری نوشته ای است پیچیده که به هیچ وجه با لودگی های رایج در ادبیات حزب اللهی سنخیت ندارد و به همین دلیل نیز به سایت دو جریان با مدعای چپ نیز راه پیدا کرده است. همین نیز پرداختن به آن را ضروری می کند و پرداختن به این نظرات ازآن رولازم است که بدون شناخت پیچیدگی های دستگاه سرکوب ایدئولوژیک جمهوری اسلامی صحبتی از مقابله مؤثر با آن نمیتواند در میان باشد. چپ بازمانده از انقلاب 57 یک بار تاوان این بی توجهی را پرداخت و هنگامی که ایدئولوگهای اصلاحات دولتی پس از جنگ و رانده شدن از مناصب دولتی در مراکز تحقیقات استراتژیک و ایضا در همین دانشگاههای غربی مشغول حدادی سلاحهای ایدئولوژیک خود بودند، توجه لازم را بدان مبذول نداشت و به همین دلیل نیز هنگامی که خاتمی لبخند به لب در صحنه سیاست ظاهر شد چپ خلع سلاح شده نتوانست ابعاد مخرب هجوم ایدئولوژیک جمهوری اسلامی را درک کند و به مقابله مؤثر با آن بپردازد. پرداختن به نظریات دانشجوی قلابی از همین رو ضروری است.

دیدیم که عنوان دانشجوی دکترای دانشگاه ناتینگهام آقای اسفندیاری برای رد گم کردن است و ایشان از سیاستگذاران نظام بوده و خواهد بود. همین اندازه باید برای روشن شدن دیدگاههای او کافی باشد. با این همه لازم است قبل از پرداختن به خود نظرات طرح شده در "بیم پست مارکسیسم ..." پاسخ به این سؤال را که اسفندیاری کیست با ذکر نقل قول دیگری از او تکمیل کنیم. اسفندیاری چه در این نوشته و چه در نوشته های دیگرش به کرات از اندیشه انتقادی سخن به میان می آورد و به گونه ای بدیهی مباحث خود را بر بستر مباحثات جهانی تبیین می کند. او از دریدا و بودریار و بوردیو و هاروی و نگری و هاردت و هابرماس به راحتی چنان سخن می گوید که گویا خود او را نیز باید در زمره چنین اندیشمندانی قرار داد. او به خود حق می دهد در میان این متفکرین جانب بخشی را بگیرد و به نقد بخش دیگری بنشیند. این البته حق هر صاحبنظر مسائل اجتماعی است که جانب کسی را بگیرد و به نقد دیگری بپردازد. اما این نیز وظیفه هر اندیشمند وفادار به خرد است که در مقابل جانورانی مثل اسفندیاری از اصالت همه آن متفکرین به عنوان متفکرین اینجهانی، از مدرنیست تا پست مدرنیست، از مارکسیست تا لیبرال و از انقلابی تا محافظه کار به دفاع بپردازد و مانع از مصادره افکار و اندیشه های آنان از جانب چنین جانورانی شود. چرا؟ به این دلیل ساده که امثال اسفندیاری در واقع نمیخواهند سر به تن هیچکدام از آن متفکرین باشد. تفکر واقعی اسفندیاری را نه پرداختن به آن مباحثات، بلکه اظهارات دیگرش روشن می کند که در فرصتهای دیگر و با خیال راحت تر بر زبان می آورد. دقت کنید: "الحمدالله که غرب در ضلالت فکری و ياس فلسفی فرو رفته است . ما که وضع خودمان خوب است ، بقيه را هم انشاءالله امام زمان (عج) تشريف می آورند هدايت می کنند."[4]  چنین جانوری که تمام غرب را در ضلالت فکری و یأس فلسفی می بیند و منتظر روزی است که امام زمانش در تپه های اطراف سبزوار سوار بر اسب و مجهز به شمشیر گداخته ظهور کند و بقیه جهان را به همان شیوه ای هدایت کند که شاه اسماعیل صفوی شیعه را در ایران گستراند، کمترین حقی در دفاع از امثال نگری و در نقد امثال هابرماس ندارد.

اسفندیاری یک اصولگرای اسلامی است. اصولگرایی امروزی همان جریان باصطلاح "راست" درون حکومت اسلامی بود که در سالهای حاکمیت اصلاح طلبان نخست تحت عنوان "راست جدید" و در تمایز با "راست سنتی" دست به تبیین خود زد و سرانجام در اصولگرایی بیان اصلی خود را یافت. تمایز این جریان با همه جریانات اصلی پیشین جمهوری اسلامی در این بود که بعنوان پیگیرترین جریان ضد مدرنیته، این جریان همه آن گرایشات فقه سنتی را نیز در خود گرد آورد که در دهه های پیشین و در تعارض با فقه سیاسی خمینیسم به حاشیه رانده شده بودند. از مکتب حقانی تا انجمن حجتیه و همه و همه مکاتب "آخرالزمانی" در کنار مرتجع ترین جریانات خمینیسم، در قالب اصولگرایی جا گرفتند. امروز نیز این طیفی است که از حجتیه ای ها و فدائیان اسلام شروع می شود و از مصباح یزدی تا  احمدی نژاد و قالیباف و توکلی و محسن رضایی را در بر می گیرد. اگر احمدی نژاد در زمخت ترین شکلی حضور امام زمان در سفرهای بین المللی خود را در اشکال "هاله نورانی" در سازمان ملل و امثالهم جار می زند، در واقع او تنها منظور و نیت واقعی همه اصولگرایان را بر زبان می اورد. این وجه مشترک را محمد مهدی شیر محمدی، مسئول سابق روزنامه مجلس هفتم چنین بیان می کند: "جناحي كه محافظه‌كار لقب گرفته و خود بيشتر اصرار دارد به جاي اين واژه با واژه اصول‌گرا معرفي شود. مفهوم اصولگرايي گرچه نوعي بازگشت به اصل اسلام را بيان مي‌كند اما حاكي از بازگشتي متصلبانه و جزم انديشانه -بنيادگرايي و تفكر طالباني-نيست؛ .... به علاوه اتكاي بيش از حد به دانش تجربي و منطق پوزيتيويستي نه تنها در ميان ايشان مشاهده نمي‌شود بلكه ايشان جدي ترين منتقدانه نظام فكري پوزيتيويستي و دانش حسي هستند. اينان همچنين نگاه آخرالزماني دارند. اما اهداف جهاني خود را با جنگ پيش دستانه طراحي نمي‌كنند. به نظر ايشان جهاد ابتدايي يا جنگ پيش دستانه تنها به اذن امام معصوم(ع) ممكن است و جهاد تنها براي دفاع جايز شمرده مي‌شود. اين مسئله از اختلافات جدي علماي تشيع در طول تاريخ با علماي اهل سنت بود كه غزوه را براي جنگ با كفار تجويز مي‌كردند و ماجراجوئي‌هاي سلطان محمود يا سلاطين عثماني را جايز مي‌دانستند."[5] به عبارتی فرق اصولگرایان با القاعده تنها در این است که آنها فعلا زمان آغاز یک جهاد تعرضی را مناسب تشخیص نداده و آن را به وقت ظهور امام زمان موکول کرده اند. در اصل موضوع، یعنی در گسترش اسلام به ضرب شمشیر و بمب اتمی اسلامی آینده، تردیدی نیست. محمود دهقان، یک نظریه پرداز دیگر اصولگرایی حق دارد که می گوید "از آنجا که انقلاب اسلامی در حقیقت بازگشت به اصول اسلام است؛ یعنی زنده کردن اسلام یا در حقیقت به مرحله اجرا درآوردن فرامین الهی که در قرآن مجید و سیره پیامبر اکرم و ائمه اطهار طرح شده است، بنابراین می‌توان گفت که انقلاب اسلامی انقلابی اصول‌گراست؛ به معنی اینکه به اصول خود و آنچه در مدینه‌ در زمان پیامبر و حضرت علی‌(ع) مطرح بوده بازگشته است. پس بنابراین از این جهت انقلاب اسلامی، اصول‌گراست. اما رابطه‌اش با انقلاب اسلامی بدان جهت است که انقلاب اسلامی ماهیت اصول‌گرایی دارد" و "... من کل نظام جمهوری اسلامی را اصول‌گرا می‌دانم که هدایت آن به دست امام‌خمینی(ره) و مقام معظم رهبری می‌باشد. بنابراین نظام در کل 28 سال گذشته اصول‌گرا بوده است و دلیل اصول‌گرایی‌اش هم تضاد و درگیریش با نظام غیراصول‌گرای سکولاریسم و در حقیقت لائیزیسم غرب می‌باشد"[6] 

اصولگرایی روح فقاهتی جمهوری اسلامی است که بعد از سی سال پالایش بر بستر تحولات جهانی صیقل خورده و امروز خود را آشکارا به نمایش می گذارد. کینه با عقلانیت و خردورزی جوهراین نظام را تشکیل می دهد و از همین روست که هیچ آخوند مکلا و معممی و هیچ علامه و حجت الاسلامی مجاز نیست که خود را به هیچ متفکری که بر بستر خردگرایی سنت روشنگری می اندیشد و عمل می کند، منتسب سازد. حتی اگر چنین متفکرینی مثل فوکو و بودریار منتقد مدرنیته باشند و حتی اگر چنین اندیشمندانی به جمهوری اسلامی اجازه سوء استفاده از نظراتشان را نیز بدهند. پایه های انتقاد پست مدرنسیتی بر مدرنیسم خود بر خرد قرار دارد، در حالی که اساس مذهب بر اسارت خرد استوار است. امثال اسفندیاری منتظر روزی هستند که در رکاب مهدی عج، و ایضا در کنار همان قوچانی ها و عطریانفرها و حجاریان ها، گردن بزنند و کتابهای همه آن متفکران غربی را یکجا بسوزانند. این ماهیت واقعی اسفندیاری و تمام دار ودسته حاکم جمهوری اسلامی است و دقیقا همین نیز طرح این پرسش را از اهمیت بیشتری برخوردار می کند که پس وارد شدن امثال اسفندیاری به مباحثه پیرامون "پست مارکسیسم و نئولیبرالیسم" به چه منظور است؟ به جستجوی پاسخ درنوشته "بیم پست مارکسیسم و دام نئولیبرالیسم" بپردازیم.

دام نئولیبرالیسم یا ضدیت با روشنگری؟

اسفندیاری عنوان نوشته خود را "بیم پست مارکسیسم و دام نئولیبرالیسم" نهاده است. به بحث پست مارکسیسمش پائین تر خواهیم پرداخت. نخست ببینیم که "دام نئولیبرالیسم" چیست؟

اسفندیاری مقاله اش را در نقد جریان اصلاح طلبی "شهروند امروز"، جریان عطریانفر و قوچانی و ابوابجمعی شان، نوشته است. او در این نوشته که پیرامون انتقادات قوچانی به "محافظه کاران" در جریان برگزاری سمینار "چه مثل چمران" در دانشگاه تهران عنوان شده بود، به افشای دلایل واقعی مخالفت قوچانی با سیاست جناح حاکم بر رژیم مبتنی بر عدم برخورد قاطع به جریان مارکسیسم و چپ در دانشگاههای ایران می پردازد و علت واقعی این مخالفت را در آن می داند که جریان قوچانی در اصل مخالف دخالت دولت در اقتصاد است و انتقاد او و دوستانش به سیاست حاکم در واقع ابراز نارضایتی آنان از جهتگیری عدالت خواهانه دولت احمدی نژاد است. ما به مضمون این انتقاد خواهیم پرداخت. اما پیش از آن ببینیم که اسفندیاری چگونه این جریان را به نئولیبرالیسم پیوند می زند؟

مورد نخست: اسفندیاری درگیری دو جناح "اصولگرا" و "اصلاح طلب" حکومتی را جدال بین "محافظه کاری" و لیبرالیسم" معرفی می کند. خود را در صف محافظه کاری می بیند و قوچانی و اعوان و انصارش را لیبرال معرفی می کند. بالاتر دیدیم که اصولگرایان آنجا که خودمانی و رو به درون بحث می کنند خود را متمایز از محافظه کاری می دانند. محافظه کاری از نظر آنان جریانی اینجهانی است و در صف سکولارها جا می گیرد. اما اسفندیاری که نوشته اش را نه رو به درون، بلکه با خاصیتی عملی و رو به بیرون نوشته است، نه تنها ابائی از محافظه کار نامیدن خود و لیبرال نامیدن طرف مقابل ندارد، بلکه آگاهانه دست به استفاده از این واژه ها و مفاهیم می زند تا شکل و شمایل حوزوی بحث را رو نکرده و به مقاصد خود دست یابد. او با یک تشبیه سازی ساده، دو جریان عمیقا ارتجاعی درون حوزه اسلامی را با جریانات اصلی درون بورژوازی غرب یکسان می نماید و از همین موضع نیز در صدد پاسخگویی به مسأله مارکسیسم - یا به زعم او پست مارکسیسم - بر می آید. پایین تر خواهیم دید که این یک بازی دوطرفه است.

مورد دوم: اسفندیاری با طرح بیربط بودن سؤال قوچانی که "ما را چه به چه؟" به این نتیجه می رسد که همین سؤال را می توان چنین ادامه داد که "طبيعى است كه ديگرانى هم مى توانند بگويند «ما را چه به هابرماس؟»، «ما را چه به گيدنز؟»، «ما را چه به پوپر؟»، «ما را چه به رورتى؟» و خصوصاً «ما را چه به برنارد لوييس؟»". او که قبلا جدال بین خود و قوچانی را جدال بین محافظه کاری و لیبرالیسم معرفی کرده است اکنون و برای برملا کردن التقاط طرف مقابل با طرح سؤالی جدلی اسامی کسانی را کنار همدیگر قرار می دهد که ربطی به هم ندارند. او هابرماس و پوپر و رورتی و برنارد لوئیس را درکنار هم ردیف می کند. این ردیف کردن ناشی از یک اشتباه سهوی نیست. او در ادامه نیز اصلاح طلبان را سرزنش می کند که در دوران قدرتشان بیشتر "آثار انديشمندان طرفدار وضع موجود نظام سرمايه دارى. هابرماس، گيدنز و راولز" را انتشار می داده اند تا آثار منتقدینی چون "بودريار، هاروى، بورديو و آگامبن". اسفندیاری که در همین نوشته قوچانی را سرزنش کرده بود که چرا در زمان انتشار شرق "ويژه نامه مربوط به لويى آلتوسر - نظريه پرداز مشهور ماركسيست فرانسوى" در می اورده، این را اما نه به پای جهتگیری قوچانی بلکه به پای آن میگذارد که در ادبیات اصلاح طلبان سهم کمی هم به چپ اختصاص داده می شد تا چپ نیز به بازی گرفته شود. این اسفندیاری را راضی نمی کند، او خواهان انتشار نظریات متفکرانی چون "بودریار و بوردیو و هاروی و آگامبن" است. در این مورد هم اما او اسامی سه متفکر پست مدرنیست را در کنار یک متفکر مارکسیست قرار می دهد. به این نیز بیشتر خواهیم پرداخت.

مورد سوم: اسفندیاری " ريشه اصلى نگرانى اصلاح طلبان ليبرال از ظهور جريان پست ماركسيسم" را در مخالفت "سرمایه داران لیبرال" با هر گونه دخالت دولت در اقتصاد می داند و معتقد است که از همین روست که جریان قوچانی خواهان قلع و قمع "پست مارکسیسم" است.  او ضمن پرداختن به مهارت این جریان در ارائه چهره ای ضد آزادی و سرکوبگر از اصولگرایان وانمود می کند که اصولگرایان چنین نیستند و این "لیبرالها" هستند که آنان را چنین وانمود می کنند. پس از این زمینه چینی های اولیه است که نیت واقعی دانشجوی خط امام (زمان) از تحلیل بیرون می زند. او که در قسمتهای اولیه نوشته به اندازه کافی به اغتشاش در مفاهیم دست زده است، راه را برای مهم ترین تحریف خود باز می بیند و با یک تیر سه نشان می زند. او "لیبرالها" را بدان متهم می کند که "با گرته بردارى از تقابل هاى دوگانه (Binary Oppositions) عصر روشنگرى اروپا نظير شرق‎/غرب، سياه‎/سفيد، زن‎/مرد، سنت‎/ مدرنيته، خرافات‎/خردمندى، عقب ماندگى‎/ پيشرفت (به لف و نشر مرتب!) كه در قرن ۱۸ و ۱۹ پيش زمينه هاى تئوريك استعمار را فراهم مى كرد، خود را مصداق همه خوبى ها و كمالات ارائه نموده و همه زشتى ها و پليدى ها را به تنها رقيب حاضر در ميدان - يعنى اصولگرايان مذهبى - حواله مى دادند". به این ترتیب معلوم می شود که درد اصلی اسفندیاری کجاست و از چه می نالد. او در قالب تسویه حساب با جریان رقیب مشغول تسویه حساب بزرگتری است. از پشت ماسک "اندیشه انتقادی" اسفندیاری چهره ترتیب دهندگان برنامه هویت سیمای لاریجانی بیرون می زند.

عبارت فوق دقت بیشتری می طلبد. نخست این که اسفندیاری به شیوه تبلیغات اسلامی نخست مجموعه ای از دوقطبی ها را پشت هم ردیف می کند که تنها بخشی از آن دوقطبی ها مربوط به دوران روشنگری اند و بخش دیگر آن از دل منازعات جاری مربوط به تز مبارزه فرهنگها گرفته شده اند. دوقطبی های " سنت‎/ مدرنيته، خرافات‎/خردمندى، عقب ماندگى‎/ پيشرفت" متعلق به دوران روشنگری اند و دوقطبی های " شرق‎/غرب، سياه‎/سفيد، زن‎/مرد" از دل منازعات جهان معاصر گرفته و به آن اولی ها وصله پینه شده اند. در قرون 18 و 19 هنوز صحبتی از " شرق‎/غرب، سياه‎/سفيد، زن‎/مرد" نبود. اسفندیاری آنها را به دوقطبی های دوران روشنگری وصله زده است. حکمت این وصله پینه هم معلوم است. دوقطبی های " شرق‎/غرب، سياه‎/سفيد، زن‎/مرد" دقیقا به عنوان تداعی کننده آن دسته از مهم ترین منازعات جهان کنونی اند که در افکار عمومی و به ویژه در چپ یک طرف آن همواره به عنوان سمبل ستمگری محکوم بوده است و اسفندیاری نوشته اش را رو به چپ نوشته است. به این دوقطبی ها نگاهی بیندازیم. دوقطبی بین شرق و غرب = جدال غرب و جهان اسلام و ستمگری امپریالیستی، سیاه و سفید = راسیسم در کشورهای اروپایی و ستم نژادی و سرانجام دوقطبی بین زن و مرد = فمینیسم و ستم مردسالاری. در همه این دوقطبی ها تمایل چپ همواره به دفاع از یک قطب در مقابل قطب دیگر بوده است. ترتیب دو سوی قطب هم در همه دوقطبی های اسفندیاری به گونه ای است که طرف "مظلوم" جزء اول و طرف "ظالم" جزء دوم آن را تشکیل می دهد. شرق، سیاه، زن، سنت، خرافات، عقب ماندگی در یک طرف و غرب، سفید، مرد، مدرنیته، خردمندی و پیشرفت در سوی دیگر. او تقابل "خرافات/خردمندی" را آگاهانه در کنار ستیز "زن/مرد" قرار می دهد تا با نفی این باصطلاح دوقطبی های کاذب، منکر آن جدال خرافات و خردمندی هم شود.  به این ترتیب پروپاگاندیست اسلامی با یک شعبده بازی قادر می شود دستاوردهای عظیم و تاریخی دوران روشنگری را در کنار تحولات ارتجاعی دوران کنونی قرار داده و لجن مال کند. او با این ترفند تمام بیکن و دکارت و دائره المعارف فرانسه و دیدرو و روسو دانتون و روبسپیر را همراه با تمام انقلاب فرانسه و سپس کانت و هگل و همه فلاسفه دوران روشنگری را یکسره به عنوان پیش زمینه های تئوریک استعمار برچسب زده و بر متن دفاع ظاهری از تساهل و تسامح نسبت به "پست مارکسیسم" تیشه بر ریشه همه سنت روشنگری و از جمله خود مارکسیسم می زند که بر شانه های روشنگری رشد کرده است.

اسفندیاری نشان میدهد که دست پرورده نظام تحریف و تقلب است. او که در عنوان مقاله خود ظاهرا "نئولیبرالیسم" را هدف قرار گرفته است، در تمام نوشته از نئولیبرالیسم فقط "عدم دخالت دولت در اقتصاد" را مورد اشاره قرار می دهد تا بتواند با تقلیل آن همه روشنفکران سنت روشنگری و لیبرالیسم غرب را با نمایندگان و پدران فکری نئولیبرالیسم یک کاسه کند و زیرپای همه را بزند. این دانشجوی دکترای فرهنگ قطعا میداند که "هابرماس و گیدنز و راولز" را نمیتوان با صد من سریش هم به عنوان نمایندگان فکری نئولیبرالیسم معرفی کرد. هابرماس فیلسوف بازمانده مکتب انتقادی فرانکفورت است که از قضا در مقام هشدار دهنده ای به تحولات مربوط به جهانی سازی عمل کرده است، گیدنز مبدع راه سوم تونی بلر و سوسیال دمکراسی اروپایی است که روایت تعدیل شده ای از نئولیبرالیسم با کاهش صدمات اجتماعی آن را توصیه میکرده و راولز نیز در میان متفکران لیبرالیسم به عنوان مبدع نظریه عدالت اجتماعی از قضا مورد انتقاد و حتی کینه توزی نمایندگان دست راستی لیبرالیسم از قبیل نازیک و مکتب شیکاگوئی ها قرار داشته است. تا آنجا که به مبدعان اصلی فلسفی و سیاسی نئولیبرالیسم و به پدران فکری آن برمی گردد، اتفاقا کارل پوپر و راسیونالیسم انتقادی اش آبشخور اصلی همه فلاسفه حوزه علمیه از مطهری گرفته تا جناب مکارم شیرازی - ناشر پیشین مکتب اسلام و سلطان شکر کنونی – بوده است. اسفندیاری اما نه به پوپر و نه به هایک می تازد. او از قضا با هابرماس و راولز نمایندگان سیاسی سنت روشنگری را هدف قرار گرفته است. راز این که او از انتشار آثار هابرماس و از عدم انتشار آثار آگامبن و بودریار می نالد دقیقا به این دلیل است که هابرماس معتقد است که پروژه مدرنیته هنوز به پایان نرسیده است و هنوز می توان حوزه سیاست را در مبارزه برای تداوم مدرنیته تبیین کرد و علاوه بر این او در مقابل عروج بنیادگرایی مذهبی به دفاع از تمدن غرب پرداخته است در حالی که آگامبن در اعتراض به اقدامات آمریکا در مبارزه "ضد تروریستی" از سفر به آمریکا و پذیرش کرسی استادی خودداری کرده و بودریار به عنوان منتقد مدرنیسم، حمله 11 سپتامبر را اساسا محصول خود مدرنیسم قلمداد کرده و به توجیه تروریسم اسلامی پرداخته است. اسفندیاری متفکران غربی را در امتداد کینه توزی جریان اسلامی به غرب و دستاوردهای روشنگری غربیل می کند و هر کس را که در سوی خودی قرار گرفته است مورد تأیید قرار می دهد و دیگران را یکسره به عنوان عوامل نئولیبرالیسم رد می کند. او از میان این عوامل نئولیبرالیسم هم دقیقا آنهایی را برجسته می کند که با روایت خاصی از نئولیبرالیسم، یعنی با نئوکان های آمریکایی تداعی می شوند: فوکویاما. منظور واقعی او از نئولیبرالیسم هم همان نئوکنسرواتیسم آمریکایی است. اگر نه چگونه می توان عده ای را به نام نئولیبرال مورد انتقاد قرار دارد و آنها را به فوکویاما و برنارد لویس نسبت داد و نه به فریدریش فن هایک؟ فوکویاما بیش از آن که با نئولیبرالیسم تداعی شود با نئوکنسرواتیسم تداعی می شود و همچنین برنارد لویس به عنوان یک شرق شناس که اساسا در مقوله نئولیبرالیسم جا نمی گیرد. دقیقا به همین دلیل است که او رقبای خود را به فوکویاما و تز "پایان تاریخ" او نسبت می دهد. قرار دادن این منازعه بر متن جدال با نئولیبرالیسم همان خصوصیت بالا گفته مقبولیت نزد چپ را دارد. کدام چپی است که با شنیدن نقد نئولیبرالیسم مقدمتا احساس رضایت نکند؟ اسفندیاری نیز روی همین حساب می کند. اگر او متن و بستر واقعی دعوایش را روشن بیان می کرد، آنگاه در همان چهارچوب ساده "آمریکا شیطان بزرگ است" می ماند و او می داند که مخاطبین هوشیارتری مثل چپی ها را دیگر نمی توان با این کلیشه شیطان بزرگ فریب داد. برای مقبولیت در این میدان زبان دیگری و شمایل دیگری لازم است و همین است که او ماسک یک منتقد نئولیبرالیسم را به چهره می زند.

در مقابل، دلبستگی او به پوپر، این پدر فلسفی نئولیبرالیسم، تا آن حدی هست که او به طور تلویحی از این نظر رقبایش انتقاد می کند که چرا الهام گرفتن لیبرالیسم ایرانی از کارل پوپر را نشانه ناقص بودن آن دانسته اند. پوپر دهها سال پیش از فوکویاما در همراهی با هایک مبانی نظری آن چیزی را پایه ریخت که با روی کار آمدن تاچر و ریگان به عنوان نئولیبرالیسم معروف شد. تفاوت فوکویاما با پوپر– صرفنظر از برداشت فوکویاما نسبت به تاریخ - در این بود که فوکویاما به عنوان متفکر متأخر این جریان و بعد از فروپاشی دیوار برلین به عنوان متفکر اصلی دشمن فی الحال جریان اسلامی، یعنی نئوکنسرواتیسم آمریکایی، در مقابل جریان اسلامی قرار گرفت در حالی که ضدکمونیسم پوپر هنوز هم در حوزه های علمیه خاصیت عملی آبشخور فکری طلبه ها و حجج اسلام است. بدون پوپر نه آثار فلسفی علامه طباطبائی و نه هیچکدام از فلسفه بافی های مطهری شکل نمی گرفتند. "رئالیسم انتقادی" مطهری عکس برگردان قلابی و اسلامی "راسیونالیسم انتقادی" پوپر است و همین نیز باعث می شود که این پدر نئولیبرالیسم به درجه ای حتی مورد حمایت اسفندیاری نیز قرار بگیرد.

اما این تمام هنر اسفندیاری نیست و او نیز، مثل همه نظریه پردازان نظام اسلامی، هر جا که لازم بداند از هر متفکر غربی که صلاح بداند اسفتاده می کند. چنین متفکرینی نیز در غرب به وفور یافت می شوند: همه منتقدین مدرنیته، از نیچه و هایدگر تا فوکو و دریدا و بودریار و همه پست مدرنیسم.  اسفندیاری در مقابل متفکرین سنت روشنگری که تکیه بر ارزشهای جهانشمول دوران عروج بورژوازی شاخص تفکر و عملشان است سر به توبره  پست مدرنیسم می کند که منکر وجود چنین ارزشهای جهانشمولی است. او به این وسیله می خواهد در سطح این جدال نظری – و فقط در سطح این جدال نظری - منکر وجود یک دوقطبی "غرب و اسلام" شود. خود او تأکید می کند که "جالب اينجا است كه امروز همان تقابل هاى دوتايى توسط شرق شناسان ايدئولوژيكى (Orientalist) همچون برنارد لوييس در قالب اسلام‎/غرب بازسازى شده و به عنوان مشاوره در اختيار جنگ طلبان نئوليبرالى همچون پل ولفوويتز قرار مى گيرد تا توجيه گر حمله به افغانستان و عراق و . . . باشد". به این ترتیب معلوم می شود که داستانسرائی درباره همه آن تقابلهای سنت و مدرنیته، خرد و خرافات و عقب ماندگی و پیشرفت و تأکید برنادرستی آنان برای تأکید بر عدم حقانیت همان تقابل اسلام و غرب است. اگر دوقطبی های کلاسیک روشنگری زمینه ساز تئوریک استعمار بودند، خلف آنها یعنی دوقطبی اسلام/غرب نیز زمینه ساز و ابزار دست "تهاجم فرهنگی" و "استکبار جهانی" و غیره است. چیزی که او پنهان می کند این است که تمام فلسفه وجودی و موت و حیات خود وی و همه علما و عظما و مداحان و طراحان سیاستهای رژیم نیز دقیقا بر مبنای همین دوقطبی و آن هم به افراطی ترین و عقب مانده ترین شکل استوار گردیده است. تمام ادبیات جمهوری اسلامی بر مبنای همین دوقطبی است که در هر گوشه و کنار و در هر واقعه اجتماعی به جستجوی رد پای "دشمن" بر می آید و هر گونه انتقاد و یا حتی تن ندادن به معیارهایش را با عناوینی چون "نقشه دشمن" و "براندازی نرم" و امثالهم سرکوب می کند. حقیقت این است که خود این دوقطبی پایه و اساس ایدئولوژی سیاسی نظام اسلامی است و بالاتر ما نمونه هایی از آن را دیدیم. آنچه از نطر اینان مذموم است نه خود این دوقطبی، بلکه جانبداری از طرف مقابل در این دوقطبی است. اسفندیاری در تقابل با قوچانی نیز در تلاش اثبات همین امر و راندن طرف به موضعی دفاعی است. اما به عنوان یکی از طراحان سیاست تبلیغاتی رژیم او هشیار تر از آن است که این کار را به طور مستقیم انجام دهد. او می داند که در عرصه جدال سیاسی و نظری نمی توان با پرچم اسلام و کفر وارد میدان شد. راهی که او پیدا می کند همان راهی است که پیش از او خود استراتژیستهای اصلاح طلبان به کار گرفته اند. او منکر اصل موضوع وجود دوقطبی می شود و به جای آن به تحلیلهای مورد پسند پست مدرنیستی ساختارگرایانه و پسا ساختارگرایانه و امثالهم دست می برد تا حریفان را خلع سلاح کند. اگر نه چه بیانی دوقطبی تر از این که "الحمدالله که غرب در ضلالت فکری و ياس فلسفی فرو رفته است . ما که وضع خودمان خوب است ، بقيه را هم انشاءالله امام زمان (عج) تشريف می آورند هدايت می کنند."؟ حتی نزد تندروترین متفکر و استراتژیست نئوکنسرواتیو غربی نیز چنین دوقطبی بی غل و غش و نابی را نمی توان یافت. یک سوی قطب آقای اسفندیاری کل غرب است که در ضلالت فکری و یأس فلسفی فرو رفته است و سوی دیگر آن راهیان نور اسلام. هر خطبه هر امام جمعه ای، از جناب مستطاب رفسنجانی گرفته تا حضرت آیت اله حسنی دامت برکاته، مشحون از چنین افاضاتی است و خود اسفندیاری هم دست پرورده چنین افاضاتی است که امروز به دفاع تئوریک از آنها برخاسته است.  پس ایراد در این نیست که عده ای دوقطبی "اسلام/غرب" را علم کرده اند. ایراد در این است که آنها در این دوقطبی یا جانبدار غربند و یا به اندازه کافی جانب اسلام عزیز را نمی گیرند. بقیه ماجرا خر رنگ کنی است.

تا اینجا باید مضمون واقعی و ارتجاعی انتقاد اسفندیاری به "نئولیبرالیسم" معلوم شده باشد. او دقیقا بر بستر جدال بین جمهوری اسلامی و غرب به طور کلی و آمریکا به طور ویژه، ظاهرا به مبارزه بر علیه نئولیبرالیسم دست زده است. او به نئولیبرالیسم اعلام جنگ می کند، لیبرالیسم قلابی رقبای حکومتی اش را زیر ضرب می گبرد تا سرانجام سر از میدان واقعی نبرد خود درآورد که همانا ستیز با کل روشنگری غربی است. او دقیقا در تداوم همان خطی عمل می کند که ارتجاع اسلامی بر مبنایش شکل گرفت. استاد او نجفی در تبیین نظام اسلامی چنین می گوید: "در فلسفه انقلاب اسلامي هم، من معتقدم كه مدرنيته به تماميت رسيد؛ يعني مدرنيته‌اي كه در دوره مشروطه شروع شد و امثال شيخ فضل‌الله با آن مخالفت كردند، در دوره پهلوي «تماميت» يافت و ابعاد ايدئولوژيك و سكولار خود را نشان داد. توجه داشته باشيد، لازم نيست كه از نوشته‌هاي غربي مانند بيكن و دكارت، همه مردم به شناخت امر مدرن نائل آيند. آن نمادهايي كه وجود داشت، كاملاً مشخص بود. انقلاب اسلامي هم از اين بعد يك «انقلاب ضد مدرن» است. براي همين هم ميشل فوكو و ديگران از آن به عنوان اولين «انقلاب پست مدرن» عالم ياد كردند."[7] اسفندیاری نیز دقیقا در حال ادامه این جهاد مقدس بر علیه کل مدرنیسم است. این مضمون واقعی جدال اواست و نه دغدغه نئولیبرالیسم و غم عدالت خواهی. اما این فقط نیمی از ماجراست. نیمه دیگر آن مربوط می شود به مارکسیسم. به آن نیز بپردازیم.

پست مارکسیسم و سایه مخوف مارکسیسم

دومین محور نوشته اسفندیاری به مسأله نحوه برخورد به چپ و مارکسیستها مربوط می شود. او در اساس این نوشته را به بهانه پاسخ به استمداد لیبرالهای اسلامی از دولت مبنی بر سرکوب چپ در دانشگاهها نوشته است. گروه قوچانی حول مسأله سمینار "چه مثل چمران" طرح کرده بود که "پوپولیسم جاده صاف کن کمونیسم" است و اسفندیاری نخست به مقابله با این انتقاد پرداخته و یادآور می شود که خود واکنش آن جوجه لیبرالهای اسلامی مبتنی بر تحریک عواطف مذهبی حزب اللهی ها یا اصولگرایان است و تماما پوپولیستی. او پس از افشای این امر به طرح این سؤال می پردازد که "اما پرسش بعدى اين است كه آيا واقعاً خطر ظهور دوباره ماركسيسم در ايران تا اين اندازه كه سرمقاله نويس شهروند ادعا نموده است خطرناك و نگران كننده است؟". به پاسخ خود او پایین تر می پردازیم. اما او با طرح این پاسخ مقدمتا به جستجوی علت اصلی طرح چنین تقاضایی از جانب گروه قوچانی می پردازد و این علت را درآن می داند که این گروه به تأسی از منافع سرمایه داری لیبرال که خواهان عدم دخالت دولت در اقتصاد است، امروز که خود آن موقعیت دولتی را از دست داده است به طرح چنین مطالبه ای دست زده است. پاسخ اسفندیاری تا اینجا تلویحا بر این ارزیابی استوار است که او ظهور دوباره مارکسیسم در ایران را خطری جدی ارزیابی نمی کند و در پایان نوشته اش نیز مجددا با طرح سلبی این سؤال این ارزیابی را مورد تأکید قرار می دهد. او می پرسد که آیا حقیقتا "چند پوستر سرخ در يكى دو تجمع كوچك دانشجويى" حقیقتا جای نگرانی دارد؟ روشن است که پاسخ او منفی است.

اسفندیاری البته این ارزیابی را تلویحا ارائه کرده است که خطر ظهور دوباره مارکسیسم نظام را تهدید نمی کند. حقیقتا نیز در هیچ کجای نوشته اش او به صراحت چنین حکمی را بیان نمی کند. با این حال این فرضی است که حاکم بر کل نوشته است. یافتن چرائی این پیش فرض و روشی که اسفندیاری به کار میگیرد حاوی درسهای بسیاری است. نخست به روش وی بپردازیم و ببینیم که او بر اساس کدام داده ها به این ارزیابی رسیده است و آن را چگونه با اوضاع ایران سازگار می داند؟

اسفندیاری بحث خود بر سر موقعیت کنونی مارکسیسم را به درستی از اوضاع جهانی آغاز می کند و نه از پوسترهای سرخ تجمعات دانشجویی دانشگاه های ایران. کل ارزیابی وی را نقل میکنیم. او می نویسد "... به عنوان يك دانشجو كه اكنون در فضاى فرهنگى، دانشگاهى و سياسى اروپا تنفس مى كنم بر اين باورم كه افكار و انديشه هاى پست ماركسيستى با وجود تأثير گذارى و محبوبيت در ميان طبقه روشنفكر و دانشجويان اروپايى و آمريكايى اساساَ ديگر خودشان هم مدعى برپايى حكومت ماركسيستى و حتى شكل دهى به احزاب ماركسيستى نيستند.كافى است نگاهى به كتاب هاى آنتونيو نگرى و مايكل هاردت نظير Empire و Multitude بيندازيم. اين دو نظريه پرداز كه به ماركس و انگلس قرن بيست و يكم مشهور شده اند، هرگز در آثارشان طرح نو يك نظام تازه حكومتى يا يك مانيفست حزبى شبيه مانيفست كمونيسم ماركس ارائه نمى كنند، بلكه به تبيين جامع تر و تفسير گويا ترى از وضع كنونى نظام سرمايه دارى پرداخته و نقاط تناقض و آسيب پذير درونى آن را تشخيص داده اند. فرجام سياه حكومت كمونيستى در شوروى و اقمار آن و وضعيت غير دموكراتيك و گاه غير انسانى درون تشكيلاتى در احزاب و گروههاى كمونيست - كه مشابه آن را در ايران نيز ديده ايم - ديگر جايى براى دفاع از آن شيوه ها و سبك ها باقى نگذاشته است. ولى نقد ماركس بر نظام و فرهنگ سرمايه دارى هنوز سرمنشأ نقد ها و جريانهاى فكرى تازه اى است كه البته در نقدشان خود ماركس را هم بى نصيب نگذاشته اند. شايد با جرأت بتوان ادعا كرد كه پست ماركسيست هاى امروز بسيار «غير ايدئولوژيك تر» از نئوليبرال هاى حاكم بر نظام سرمايه دارى هستند". عبارت فوق حاوی جمله کوچک اما بسیار پراهمیتی در ابتدای آن نیز هست که ما فعلا آن را نقل نکردیم تا مقدمتا اساس ارزیابی نظری اسفندیاری روشن شود. او در این عبارات کوتاه اما موجز به درستی انگشت بر ضعفهای اساسی مارکسیسم دوران معاصر گذاشته است. مهم ترین وجوهی که او را به این نتیجه می رسانند که مارکسیسم خطری جدی برای نظام اسلامی نیست در این نکات کلیدی خلاصه می شوند: اول-  خاستگاه مارکسیسم در غرب. او محبوبیت مارکسیسم را در میان "طبقه روشنفكر و دانشجويان اروپايى و آمريكايى" می بیند و اشاره ای به محبوبیت آن در میان کارگران ندارد. به این ترتیب نخستین مشاهده او به او نشان میدهد که این جنبشی است در میان روشنفکران و نه کارگران از این جنبش خطر چندانی ناشی نمی شود، چرا که دوم- این مارکسیستهای معاصر که اسفندیاری از آنان باز هم به درستی به عنوان پست مارکسیسم یاد می کند "اساساَ ديگر خودشان هم مدعى برپايى حكومت ماركسيستى و حتى شكل دهى به احزاب ماركسيستى نيستند". این نیز مشاهده ای است بسیار دقیق و درست. نه تنها بسترهای اصلی مارکسیسم در اروپا و آمریکا چنین مدعایی را طرح نمی کنند، بلکه حتی گل سر سبد جنبش آنتی گلوبالیزاسیون، فرمانده مارکوس در چیاپاس مکزیک، تمام محبوبیتش را بر این بنا کرده است که زاپاتیسم قصد تسخیر قدرت را ندارد. و سوم: در توضیح این وضعیت اسفندیاری به عامل تعیین کننده ای اشاره می کند که تأثیری مخرب بر کل جنبش سوسیالیستی بین المللی داشته است و آنهم فروپاشی دیوار برلین و روشن شدن فلاکت حاکم بر کشورها و احزاب اردوگاهی بوده است. می نویسد: "فرجام سياه حكومت كمونيستى در شوروى و اقمار آن و وضعيت غير دموكراتيك و گاه غير انسانى درون تشكيلاتى در احزاب و گروههاى كمونيست - كه مشابه آن را در ايران نيز ديده ايم - ديگر جايى براى دفاع از آن شيوه ها و سبك ها باقى نگذاشته است". حقیقتا نیز امروز در غرب یافتن مارکسیستهای مدافع سازمانیابی طبقه کارگر برای تشکیل حزب انقلابی کارگران سوسیالیست و حرکت به سمت در هم شکستن ماشین دولتی بورژوازی و تسخیر قدرت سیاسی و الغاء مالکیت خصوصی و رفع کار مزدی از یافتن سوزن در کاه دشوارتر است. معدودی از مارکسیستهای وفادار به سنن پیشین، از تروتسکیست تا استالینیست و مائوئیست و آلبانیست، نیز اگر در احزاب دیگر حل نشده و مشغول تشکیل فراکسیون در آنها نباشند، به عنوان احزاب و محافلی مطلقا حاشیه ای نقشی در حیات سیاسی این جوامع و تحولات فکری آن بازی نمی کنند. اینها مشاهداتی اند کاملا درست که از جانب یک دشمن طبقاتی به عمل آمده اند.

اسفندیاری با هوشیاری لازم یک عضو دستگاه اعمال قدرت سیاسی و کسی که در موقعیت حفظ این قدرت سیاسی قرار دارد، به خوبی تشخیص می دهد که مارکسیسمی که مسأله حزب و قدرت سیاسی را کنار گذاشته باشد، شیری است که دندان و پنجه اش را کشیده اند. چنین مارکسیسمی خطری برای هیچ دولتی نیست. او این را نیز دیده است که مباحثات مارکسیستی در محافل چپ و دانشگاهی اساسا یا بر محور تبیین و مبارزه با جهانی سازی و یا در تبیین و تحلیل جهان معاصر از طریق وارد نمودن عناصر تحلیلی سیستمهای نظری خارج از مارکسیسم و "تکمیل" مارکسیسم مبتنی اند. او به طور نمونه به مباحثات نگری  و هاردت اشاره می کند و در جایی هم در کنار سه متفکر پست مدرنیست از دیوید هاروی  نام می برد. او به درستی متوجه شده است که هاردت و نگری به عنوان تئوریسنهای جنبش ضد جهانی سازی و متفکرین اصلی "امپراطوری" [امپایر] تجدید نظری در سنت مارکسیستی مبارزه با دولت و تسخیر قدرت سیاسی را  نمایندگی می کنند و تمرکز مباحثات هاروی نیز بر ارائه تبیینهایی جدید و متفاوت از امپریالیسم نوین با وارد کردن مؤلفه های مکتب رگولاسیون (Regulationstheorie) و جغرافیاگرایی است. نه مباحث نگری و نه کار هاروی –علیرغم هر ارزشی که در مطالعات مارکسیستی داشته باشند - هیچکدام به طور مستقیم به مبارزه طبقه کارگر برای تسخیر قدرت دولتی معطوف نیستند و حتی تحزب سوسیالیستی طبقه کارگر را مد نظر ندارند و اسفندیاری هم به عنوان کسی که سالها از موضع حکومتی نظاره گر و سازمانده تحولات اجتماعی بود می داند که چنین مباحثاتی حاوی خطراتی جدی برای طبقه حاکمه نیستند. او حتی متوجه این نیز شده است که اگر این گرایشات بتوانند مارکسیسم کارگری، طبقاتی و انقلابی از نوع مارکسیسم دوران شکوفائی جنبش سوسیالیستی در نیمه دوم قرن نوزدهم و دهه های اولیه قرن بیستم را عقب بزنند، در نهایت حتی به نفع طبقه حاکمه عمل خواهند کرد. او حتی آگاهانه در این جهت تلاش می کند و با یادآوری شعار "جهانی دیگر ممکن است" جنبش ضد جهانی سازی در مقابل شعار "پایان تاریخ" نئوکنسرواتیستها و برگزاری سالانه فوروم اجتماعی جهانی در مقابل اجلاس داووس آگاهانه سعی بر این می کند که مباحثات مارکسیستی را نیز در این جهت سوق دهد. بر متن این ارزیابی از تحولات جهانی است که او با خیالی نسبتا راحت "ديده شدن چند پوستر سرخ در يكى دو تجمع كوچك دانشجويی" را نگران کننده نمی داند. میگوییم نسبتا راحت، چرا که خیال او هنوز صد در صد راحت نیست و به این موضوع پایین تر خواهیم پرداخت.

اسفندیاری که بر اساس مشاهدات خود از روندهای جهانی به خارج از دستور بودن مسأله قدرت سیاسی از کار مارکسیستها و "پست مارکسیستها" یقین یافته است و هدایت مباحثات مارکسیستی بر بستر جنبش ضد جهانی سازی را امکانپذیر می داند، زمینه را برای فراتر رفتن از این تحلیل عمومی می چیند و سرانجام با این مقدمات بحث اصلی خود را نیز به میان می کشد و روشن می کند که دیسکورس یا "گفتمان" مورد نطر وی کدام نفع اساسی را برای جمهوری اسلامی به ارمغان خواهد آورد. از خواننده صبور اجازه خواسته و پاراگراف کاملی از نوشته را نقل می کنیم تا معنای واقعی این تغییر ریل مورد نظر اسفندیاری روشن شود. او که به درستی نشان داده است که جار و جنجال "لیبرالها"ی باند قوچانی نه ناشی از احساس خطری واقعی نسبت به ظهور دوباره مارکسیسم بلکه سیاستی است آگاهانه در چهارچوب بازسازی موقعیت خود در حاکمیت، پس از رد استدلات آنها و ارائه تصویر خود از "پست مارکسیسم" می نویسد: "نگرانى و نارضايتى جريان هاى ليبرال از طرح مواضع آلترناتيو ليبرال دموكراسى قابل درك است. آنها مى خواهند راه پيشرفت و سعادت همه ملل از جمله ملت ايران را طى نمودن نعل به نعل همان مسير تاريخى بنمايانند كه برخى دول اروپايى طى نمودند. آنها دوست دارند كه مردم را ميان دو گزينه يا دو قطب مخير كنند: انتخاب بين پيشرفت و عقب ماندگى يا انتخاب بين سنت و مدرنيته. آنچه در اين ميان پنهان مى ماند كارنامه سياه استعمار و مصائب انسانى و محيط زيستى نظام سرمايه دارى مدرن است و اين پرسش كه اساساً چرا بايد چنان تقابل دوتايى را مسلم و قطعى فرض كرد؟ به گفته استوارت هال - نظريه پرداز مشهور مطالعات فرهنگى -غرب در صورتى مى تواند تمدن هاى باستانى را كنترل كند كه آنها سرجاى خود ايستاده باشند. اما به محض اين كه آنها به تكنولوژى مسلط مى شوند - البته نه آن تكنولوژى قرن هجدهم كه منجر شود آنها هم ۱۰۰ سال همان اشتباهات غربى ها را تكرار كنند - بلكه جهش از آن دوران و دستيابى به تكنولوژيهاى مدرنى كه باعث مى شود آنها قادر شوند به زبان خودشان سخن بگويند و از وضعيت خودشان حرف بزنند. در اينصورت ديگر از آن جاى اوليه خود خارج شده اند، آنها ديگر «ديگرى»نيستند و از سلطه و كنترل غرب گريخته اند. »". با این عبارت است که او اصل حرف خود را در رابطه با نحوه برخورد به چپ بیان می کند. اسفندیاری در این پاراگراف نشان می دهد که همه مهارتهای آخوندی را به خوبی فرا گرفته است و قادر است که منظور واقعی خود را در لایه های مختلفی از استدلالات پنهان کند. برای این کار اینجا دیگر او تحلیل اولیه خود از نیت واقعی "لیبرالها" را کنار می گذارد و آن را با تحلیل دیگری جایگزین می کند. او قبلا گفته بود که "ريشه اصلى نگرانى اصلاح طلبان ليبرال از ظهور جريان پست ماركسيسم را بايد در همان منطقى جست وجو كرد كه استدلالهاى سرمايه داران ليبرال در مخالفت با هرگونه دخالت دولت در اقتصاد در آن ريشه دارد." حالا به جای آن میگوید "نگرانى و نارضايتى جريان هاى ليبرال از طرح مواضع آلترناتيو ليبرال دموكراسى قابل درك است. آنها مى خواهند راه پيشرفت و سعادت همه ملل از جمله ملت ايران را طى نمودن نعل به نعل همان مسير تاريخى بنمايانند كه برخى دول اروپايى طى نمودند.". قبلا مخالفت "لیبرالها" قابل درک نبود، حالا یکباره قابل درک شده است. قبلا مسأله دخالت دولت در اقتصاد بود و حالا مسأله تبدیل به راه پیشرفت و سعادت از طریق پیمودن نعل به نهل همان مسیر تاریخی دول اروپایی شده است. چرا این تغییر؟ چرا اسفندیاری یکباره افشای "لیبرالها" را کنار می گذارد و نگرانی آنها را حتی قابل درک نیز می داند؟ به این دلیل خیلی ساده که حالا که اسفندیاری طرف را به زعم خود عقب رانده است، وقت آن رسیده است که به عنوان نیروی شریک در حاکمیت همان نیرو را دوباره به بازی بگیرد و منفعتهای بحث خود برای کل حاکمیت را به رقیب خود نیز نشان دهد. او این بار دیگر آن دوقطبی های معروف سنت و مدرنیته و پیشرفتگی و عقب ماندگی را نه به عنوان ابزارهای تبلیغاتی و ایدئولوژیک طرف مقابل، بلکه به عنوان راه حل پیشنهادی و قابل بحث طرف مقابل برای پیشرفت کشور مورد بحث قرار می دهد تا پس از آرام کردن طرف مقابل به رقبا و یا به متزلزلین در میان آنان بفهماند که دنبال کردن قضیه مدرنیته چندان آبی گرم نمی کند و اگر قصد پیشرفت و آبادانی مملکت در بین است راههای بهتری هم هست و آن هم دستیابی سریع به تکنولوژیهای مدرنی که "تمدن باستانی ایران" را از کنترل غرب خارج کند. شاهد مثال هم آقای استوارت هال که البته گرچه هنگام ظهور مهدی عج ایشان نیز از دم تیغ امام موعود خواهد گذشت اما فعلا - مثل هر نظریه پرداز پست مدرنیست و پست مارکسیست دیگری – به درد می خورد. اسفندیاری شاهد خود را به کرسی شهادت فرا می خواند و شاهد هم میگوید که غرب تنها در صورتی می تواند تمدنهای باستان را کنترل کند که آنها سر جای خود ایستاده باشند و اگر این تمدنها به تکنولوژیهای مدرن دست بیابند دیگر سر جای خود نخواهند بود و از کنترل غرب هم خارج شده اند. اسفندیاری با یک تیر چند نشان می زند. هم راه کنترل چپی ها را نشان می دهد، هم منفعت مشترک با "لیبرالها" را به آنان گوشزد می کند و هم برای همه طرفداران عظمت طلبی "تمدن باستانی" ایران هم دانه می پاشد. درک این که این تکنولوژی مدرن همان انرژی هسته ای و سانتریفوژهای غنی سازی است دیگر ذکاوت چندانی نمی خواهد. اسفندیاری یاد گرفته است که حرف آنگاه تأثیر عمیق خواهد گذاشت که به نحوی بیان شود که خود شنونده و خواننده نتیجه مطلوب را از آن بگیرد. تمام صغری کبرای بحث به این ختم می شود که ما - یعنی جمهوری اسلامی – فعلا در این قضیه انرژی هسته ای با غربیها درگیریم و آقایان "لیبرالها" و ناسیونالیستهای وطن پرست، فعلا مته به خشخاش نگذارید و از بابت دعوت چاوز و فرزندان چه گوارا زیاد دلخور نشوید. همه اینها و طرفدارانشان را می شود کنترل کرد و حتی به نفع خود نیز به کار گرفت. به شرطی که ... به شرطی که ...

بالاتر گفتیم که ارزیابی اسفندیاری از میزان و اهمیت خطر ظهور دوباره مارکسیسم در ایران بر ارزیابی او از ترندهای اصلی مارکسیستی در سطح جهانی استوار است و بر مبنای این ارزیابی او چپی ها را قابل کنترل و حتی مفید می داند. همچنین گفتیم که او با خیال نسبتا راحتی "دیده شدن چند پوستر سرخ در یکی دو تجمع کوچک دانشجویی" را مایه نگرانی نمی داند. حال ببینیم که چرا خیال این آقا نسبتا راحت است و نه کاملا.

هنگام نقل نظرات اسفندیاری از اوضاع جهانی گفتیم که در آغاز آن قسمت جمله معترضه کوچک اما بسیار با اهمیتی وجود دارد که بعدا به آن خواهیم پرداخت. آن قسمت از نوشته اسفندیاری با این جمله به ظاهر بی آزار آغاز می شود که "نگارنده تشخيص خطرناك بودن يا نبودن انديشه هاى پست ماركسيستى در فضاى امروز ايران را به نظر صاحبنظران و اولياى امور وامى گذارد اما به عنوان یک دانشجو که اكنون در فضاى فرهنگى، دانشگاهى و سياسى اروپا تنفس مى كنم ...". یعنی آنچه را ایشان در مورد بی خطر بودن پست مارکسیسم در سطح جهانی گفته است الزاما نباید به طور یک به یک و مستقیم در مورد ایران نیز صادق قلمداد کرد. "نگارنده" که به رمز و رموز سرکوب به خوبی واقف است، آگاهتر از آن است که بی گدار به آب بزند و همان حکم را عینا در مورد ایران هم قید کند و با بزرگواری تمام ارزیابی از خطر پست مارکسیسم در ایران را به صاحبنظران و اولیای امور واگذار می کند و از آنجایی که ایشان قوچانی و یارانش را در این زمینه صاحب نظر صائب نمی داند، معلوم است که کدام صاحبنطران و اولیای امور را مد نظر دارد: وزارت اطلاعات و دولت خودی اما در عین حال رقیب مهرورزی. اما اگر اسفندیاری کلی کاغذ سیاه کرده است تا نشان دهد که مارکسیسم در سطح جهانی دیگر مارکسیسم نیست بلکه پست مارکسیسم است و دقیقا به همین دلیل "پست مارکسیست" بودن دیگر خطرناک نیست، پس چرا برای پست مارکسیسم ایرانی چنین حکمی را صادر نمی کند؟ چه چیز باعث احتیاط اوست؟ اما قبل از پاسخ به این سؤال ببینیم که برنامه مورد نظر او برای چنین پست مارکسیسم احتمالی بی خطر ایرانی چیست.

دیدیم که اسفندیاری از نظر سیاسی و ایدئولوژیک کدام جهتگیری ها را به "پست مارکسیسم" ایرانی توصیه می کند. پست مارکسیسم ایرانی مورد نظر او نیز همان جهتگیری ضد جهانی سازی را باید اتخاذ کند و کاری به کار قدرت سیاسی نداشته باشد. به این بحث باز خواهیم گشت. اما ببینیم که از نظر او چه چیز نصیب پست مارکسیسم در ایران خواهد شد. او با سخاوتمندی یادآوری می کند که امام خمینی و آیت الله مطهری قائل به آزادی عمل مارکسیستها بودند. او از خمینی نقل می کند که "«در جامعه اى كه ما به فكر استقرار آن هستيم ماركسيست ها در بيان مطالب خود آزاد خواهند بود زيرا ما اطمينان داريم كه اسلام در بردارنده پاسخ به نيازهاى مردم است. ايمان و اعتقاد ما قادر است با ايدئولوژى آنها مقابله كند.»". او با مطهری حتی از این نیز فراتر رفته و می نویسد که: "شهيد مطهرى از اين هم فراتر مى روند و حتى از تدريس ماركسيسم در دانشكده الهيات دفاع مى كنند: «يگانه دانشكده اى كه صلاحيت دارد يك كرسى را اختصاص بدهد به ماركسيسم همين دانشكده الهيات است ولى نه اين كه ماركسيسم را يك استاد مسلمان تدريس كند، بلكه استادى كه واقعاً ماركسيسم را شناخته باشد و به آن مؤمن باشد و مخصوصاً به خدا اعتقاد نداشته باشد مى بايد به هر قيمتى شده از چنان فردى دعوت كرد . . . نبايد اينگونه فكر كرد كه چون اينجا دانشكده الهيات است، نبايد در آن ماركسيسم تدريس بشود خير ماركسيسم بايد تدريس شود، آن هم توسط استادى كه معتقد به ماركسيسم است فقط بايد جلو دروغ و حقه بازى را گرفت يعنى ديگر يك ماركسيست نبايد تمسك به آيه قرآن بكند و بگويد فلان آيه قرآن اشاره به فلان اصل ماركسيسم است.»". به عبارتی اسفندیاری نه تنها با چند پرچم سرخ در تجمعات دانشجویی مشکلی ندارد، بلکه حتی خواهان تدریس مارکسیسم آکادمیک در دانشگاههای ایران هم هست و چه بسا در بازگشت احتمالی به ایران و در "دولت امید" احتمالی آینده آقای لاریجانی خود حتی ترتیب ایجاد یک کرسی تدریس مارکسیسم در دانشگاه را هم بدهد و از اساتید پست مارکسیست مطلوبش هم بخواهد که به تدریس مارکسیسم و بیخدایی بپردازند. همه اینها اما مشروطند به آن ارزیابی صاحبنظران و اولیای امور. اما یک امای کوچک درکار است و آن این که "البته طبيعى است كه خاطره تلخ و دردناك اقدامات گروههاى تروريستى ماركسيست از حافظه تاريخى و خاطره جمعى مردم ما محو نشده و شايد هرگز نيز چنين نشود". تمام مشکل قضیه هم در همین است. آنجا که اسفندیاری تحلیل وضعیت عمومی مارکسیسم در غرب را کنار می گذارد و پای ارزیابی مشخص از ایران به میان می اید، ناگهان به یاد قدرت چپ در سالهای وقوع انقلاب 57 می افتد و خوفی در دلش ایجاد می شود که نکند تحلیلش نادرست باشد. دقیقا همین هم باعث شده است که داد قوچانی و یارانش بلند شود. پس علت مخالفت اسفندیاری با قوچانی چه بود؟ مگر قوچانی چه گفته بود و تفاوت سخن او با اسفندیاری در چیست؟ هر دو، یعنی هم قوچانی و هم اسفندیاری در ظهور دوباره مارکسیسم در ایران خطر ظهور دوباره همان مارکسیسم دوران انقلاب را نیز می بینند. اسفندیاری اما با حرکت از اوضاع جهانی متفاوت امروز، این را یک احتمال واقعی می داند که در مارکسیسم ایرانی نیز جریاناتی مشابه مارکسیسم آنتی گلوبالیزاسون غربی شکل بگیرد و معتقد است که می توان بر این زمینه کار کرد و آن را در خدمت نظام  به کار گرفت، در حالی که قوچانی ظاهرا با این نظر مخالف است. میگوییم ظاهرا مخالف است، چرا که خود اسفندیاری در نوشته اش نشان داده است که اصلاح طلبان نیز هنگامی که در مصدر امور قرار داشتند بر همین روال حرکت می کردند و امروز که برای پس گرفتن مجدد پستهایشان در جنگ قدرت با اصولگرایان درگیرند، خطر چپ را علم می کنند تا طرف مقابل را به موضع دفاعی همکاری با مارکسیستها بیندازند. کاری که خود اصولگرایان نیز پیش از قبضه مقامات دولتی به اصلاح طلبان نسبت می دادند. در اصل ارزیابی اما هر دو لااقل تا اینجا اشتراک نظر دارند که به مارکسیستهای ایرانی نمی توان لم داد. اما بر خلاف قوچانی و جریان اصلاح طلب که حرکتهای دانشجویی فی الحال موجود و بحثهای لنین گرایانه آن را شاهد مثال خود می گیرد، اسفندیاری این تحرکات را چندان سرمنشأ نگرانی نمی بیند. از نظر او این سابقه به زعم او "تروریستی" مارکسیستهای ایرانی است که آنها را خطرناک می کند. این شبح مارکسیسم نیرومند دوران انقلاب 57 است که بر فراز سر اسفندیاری در پرواز است. واقعیت این است که کل جنبش دانشجویی در ایران امروز در رابطه با سایر جنبشهای اجتماعی فاقد آن وزن تعیین کننده ای است که در دوران شاه از آن برخوردار بود. برخلاف دوران شاه، امروز ابعاد جنبشهای اجتماعی خارج از چهارچوب دانشگاه و بویژه جنبش کارگری، به مراتب گسترده تر از درون این چهارچوب است. علاوه بر این در خود دانشجویان نیز آن آرمانگرایی گسترده سالهای 50 جای خود را به بی تفاوتی سیاسی و نگرانی های شغلی و تأمین آینده داده است و جنبش دانشجویی امروز نه تنها دربرگیرنده اکثریت دانشجویان نیست، بلکه هنوز حتی از سمپاتی وسیع در میان خود دانشجویان نیز محروم است. علاوه بر اینها در میان همان جنبش دانشجویی نیز فعالین مارکسیست امروز تنها بخشی از آن را تشکیل می دهند. حقیقتا نیز چرا برانگیختن پرچمهای سرخ در چنین تجمعاتی باید برای قدرتمندان نگران کننده باشد؟ آنچه می ماند سابقه چپ در ایران است. این سابقه است که اسفندیاری را به هراس و احتیاط می اندازد و وادارش می کند تشخیص خطرناک بودن و یا نبودن ظهور دوباره مارکسیسم را به صاحبنظران و اولیای امور واگذارد. با این کار او در عین حال به امثال قوچانی هم می فهماند که "بابا، حواسمان هست. هر وقت احساس خطر کردیم داغانشان می کنیم. تو دیگر لازم نیست کاسه داغتر از آش باشی".  او البته باز هم هشیارتر از آن است که چنین مضامینی را در شکل اثباتی بیان کند. در قالب سلبی اما بیان وی به اندازه کافی روشن است. همین که اولیای امور می توانند چنین خطری را تشخیص دهند به اندازه کافی گویاست. اما او از این هم روشن تر و شفاف تر می شود و پس از یادآوری خاطره تلخ چپ مارکسیست دوران انقلاب ادامه می دهد که: "اتفاقاً به نظرم بقاى همين خاطره ها نيز - در كنار گرايش هاى عميق دينى مردم - از موانع جدى رشد و موفقيت گرايشهاى ماترياليستى و ماركسيستى در ايران خواهد بود". یعنی این که حالاحالاها قرار نیست آن کرسی مارکسیسم دانشگاه الهیات را راه بیندازیم. اما حرفش را هم که بزنیم، در باغ سبزی می شود بین مارکسیستها که به همان جهتی بروند که ما می خواهیم.

این تمام آن چیزی است که اسفندیاری به مارکسیستها وعده می دهد. تنها امتیازی که او به "پست مارکسیسم" امروز ایران می دهد این است که وسوسه سرکوب آشکار آن را فعلا و تا اطلاع ثانوی کنار می گذارد. مصلحت نظام چنین ایجاب می کند.

تا اینجا دیدیم که اسفندیاری چگونه در برخورد به چپ مارکسیست سرکوب آشکار آن را نفی کرده و جهت دهی به آن را توصیه می کند. این جهتگیری تا آنجا پیش می رود که اسفندیاری نه تنها هیچ ابائی از آوردن نام مارکسیستها ندارد، بلکه آشکارا استفاده از مباحث و شعارهای آنان را نیز مجاز و مفید می داند. اما آیا این فقط اسفندیاری است که چنین می اندیشد؟ یا این که این سیاستی ریشه دارتر است؟ آیا این سیاست زمینه های جدی تری نیز در رژیم دارد؟ اگر آری، شانس موفقیت آن تا چه اندازه است؟ آیا اجرای  چنین سیاستی در خود چپ نیز زمینه دارد و پاسخ مناسب را خواهد گرفت؟ اسفندیاری معتقد است که باید به این ریسک تن داد. چرا؟ به بررسی این دو موضوع بپردازیم.

حزب الله تساهل گرا

با روی کار آمدن احمدی نژاد سیر تحول جمهوری اسلامی از یک جمهوری مذهبی وامدار به جنبشهای اصلی دوران سرمایه داری به فرجام خود رسید. تا آن زمان جمهوری اسلامی از نظر ایدئولوژیک ملغمه ای بود از ولایت فقیه و ایدئولوژیهای رایج در سرمایه داری. نقش ولایت فقیه البته در جمهوری اسلامی همواره تعیین کننده بود. اما این تعیین کنندگی هیچگاه کارکرد ساختاری ایدئولوژیهای برگرفته از جنبشهای این جهانی سرمایه داری را نقض نمی کرد. دوران پیش از احمدی نژاد به طور مشخص به سه دوران تقسیم می شد که هرکدام از آنها با یک جهتگیری اصلی خصلت نمایی می شدند. مشخصه های انضمامی اصلی ایدئولوژیک جمهوری اسلامی را در سه دوران حیات آن به اختصار می توان چنین دسته بندی کرد: نخست دوران جنگ و ضد امپریالیسم. در این دوره است که جمهوری اسلامی خود را به عنوان نیرویی ضدامپریالیست تبیین می کند و با تسخیر سفارت آمریکا عملا و به طور قطعی عرصه مبارزه ضدامپریالیستی را از دست چپ تا آن زمان نیرومند خارج و آن را به نفع خود مصادره می کند. دوم: دوران بازسازی و حاکمیت تکنوکراسی. شاخص اصلی این دوران را که با ریاست جمهوری رفسنجانی رسما شروع شد و رسما هم به پایان رسید، حاکمیت دیدگاه تخصص گرایانه تکنوکراتیک بر اندیشه و حرکت رژیم تشکیل می دهد. این دورانی است که در آن از مدل چینی توسعه برای ایران سخن گفته می شود. و سوم: دوران اصلاح طلبی و لیبرالیسم. این دورانی است که با خاتمی آغاز می شود و به پایان می رسد. این دوران تلاش برای آشتی دادن جمهوری اسلامی با لیبرالیسم و یا بهتر است گفته شود ادغام لیبرالیسم در ایدئولوژی اسلامی است. ظهور هر کدام از این دوره های سه گانه بر متن شرایط خاص جهانی ای و در پاسخ به نیازمندیهای معینی از جانب رژیم صورت گرفته است که بررسی آنها در حوصله این نوشته نیست. تا جایی که به بحث ما مربوط می شود. برای بحث ما  نکته مهم تلاشی است که در هرکدام از این دوره ها برای ادغام یکی از ایدئولوژیهای زمینی و رایج در دوران سرمایه داری در ایدئولوژی حکومتی و دادن محتوایی زمینی به حکومتی مذهبی و آسمانی صورت گرفت و در هر سه دوره نیز با ناکامی روبرو شد. بررسی علل این ناکامی نیز امر نوشته حاضر نیست. آنچه مهم است این است که در جریان انتخابات نهم ریاست جمهوری و با انتخاب احمدی نژاد جمهوری اسلامی با کل این سه دوره تسویه حساب کرد و ایستادن بر پاهای خود را آغاز نمود.

از نظر ایدئولوژیک این تحولی جدی در جمهوری اسلامی بود. صف بندیهای سنتی درون جمهوری اسلامی بین فی المثل "جامعه روحانیت میارز" و "روحانیون مبارز" و "جامعه مدرسین حوزه علمیه" و غیره جای خود را به صف بندیهای جدیدی داده بود که با پیدایش اصولگرایان در مقابل اصلاح طلبان به فرجام خود می رسید. بیهوده نبود که تمام نمایندگان سه دوره اصلی پیشین جمهوری اسلامی در جریان انتخابات به طور فشرده ای در یک صف و در مقابل جریان نوظهور متحد در جبهه اصولگرایان قرار گرفت. این همان صف بندی ای است که امروز نیز صحنه سیاسی ایران را رقم می زند.

پیدایش اصولگرایی در خلاصه ترین بیان بازگشتی بود به مبانی فقه سنتی به عنوان پاسخ روز برای اداره امور جامعه. این یک تحول کیفی در ایدئولوژی جمهوری اسلامی بود. همه ایدئولوژیهای عاریتی برگرفته از مکاتب فکری جهان امروز یکسره به حاشیه رانده شد و فقه سنتی به جلو صحنه آمد. یک وجه شاخص این تحول را در برجسته شدن تئوری "انتظار" در حکومت اسلامی و عروج بی سابقه کیش مهدی در جامعه می توان مشاهده کرد. ما در اینجا به پایه های اجتماعی این تحول نمی پردازیم. همینقدر کافی است اشاره کنیم که نیروهای پیش برنده این تحول را اساسا در میان نمایندگان فقه سنتی و پیروان آنان در بسیج و سپاه و لشگر عظیم مداحان و لایه های امنیتی وزارت اطلاعات باید جست.

با قرار گرفتن اصولگرایان در موضع قدرت آنان با همان معضلات عملی اداره جامعه ای هفتاد میلیونی در جهان پرتلاطم امروز و بر متن منازعات منطقه ای و بین المللی مواجه می شدند که جریانهای پیشین با آن روبرو بودند. محورهای این جابجائی را چه در سیاست داخلی و چه در سیاست خارجی می توان به خوبی مشاهده کرد. در سیاست داخلی به ویژه بازگشت به سیستم مجازات اسلامی در مواجهه با جرائم اجتماعی شاخص اصلی دوره معاصر را تشکیل می دهد. موج اعدامهای علنی و سرکوب گسترده بدحجابی و صدور و اجرای مجدد احکام سنگسار نشانه های بارز این تغییر سیاست را به نمایش می گذاشتند. در سطح بین المللی نیز کنار گذاشتن سیاست تنش زدائی دوران اصلاح طلبی و در پیش گرفتن سیاستی تعرضی شاخص اصلی این تغییر را به نمایش می گذاشت که در زمینه های معینی آشکارا یک بنیادگرائی رادیکال را به نمایش می گذاشت. انکار هولوکاوست و تأکید بر محو اسرائیل از نقشه جهان برجسته ترین مورد این چرخش را نشان می داد. این تغییر اما از مدتها پیش در جریان اصولگرایی مورد بحث بود و یادآوری این نکته جالب است که در جریان حمله آمریکا به افغانستان نیز در میان جریان اصولگرا بحث دفاع از طالبان به طور جدی طرح شده بود.

از همان ابتدا روشن بود که جریان حاکم اصولگرا در هر دو سطح با مقاومتهای جدی روبرو خواهد شد و دیر یا زود ناچار خواهد بود که مؤلفه های سیاست خود را با مقتضیات عملی حکومت کردن منطبق کند. به عبارتی دیگر در درون جریان اصولگرایی نیز مباحثات درباره آسیب شناسی اصولگرایی آغاز می شد و شکافهای بعدی درون اصولگرایان و شکلگیری گرایشات مختلف در میان آنان نیز چیزی نیست جز انعکاس همین مباحثات در درون اصولگرایان. با این همه مشخص بود که در جریان مواجهه با واقعیات مؤلفه های عمومی سیاست اصولگرایان نیز، چه در داخل و چه در خارج، دچار تغیییراتی خواهد شد. آنچه ما امروز شاهد آنیم و مقاله اسفندیاری نیز بر متن آن قابل درک است همین جابجائی مؤلفه ها در سیاست اصولگرایان است. رئوس این جابجایی ها چیست؟

در سطح سیاست خارجی این جابجایی در انطباق هر چه بیشترسیاست مکتبی امام زمانی با مقتضیات روز و تبیین مجدد آن بر متن منازعات بین المللی جهان معاصر بیان می شد. انعکاس این انطباق را در تغییر مرکز ثقل سیاست خارجی از جنجال هولوکاوست و نابودی اسرائیل به یک سیاست عمومی تر ضد نئولیبرالیستی – ضدآمریکائی میتوان مشاهده کرد. بیهوده نبود که احمدی نژاد در سخنرانی معروف دانشگاه کلمبیا حرفی از نابودی اسرائیل به میان نیاورد. در مقابل تقویت محور ایران و کشورهای چپگرای آمریکای لاتین همراه با تقویت دیدگاه گسترش مناسبات با شرق [کشورهای آسیای میانه و روسیه و چین] هر چه بیشتر در دستور کار جمهوری اسلامی قرار گرفت. سفرهای پی درپی رؤسای جمهور کشورهای آمریکای لاتین به تهران و برعکس در همین چهارچوب ائتلاف بین المللی ضدآمریکائی معنا می یابد.

اما برای جمهوری اسلامی و جریان اصولگرای حاکم این تغییر نمی توانست در سطح دیپلماتیک محدود بماند و به عرصه ایدئولوژی راه نیابد. برگزاری ناموفق سمینار "چه مثل چمران" نیز در همین راستا واقع شد. اصولگرایی به عنوان جریانی بغایت ارتجاعی و ضدکمونیستی برای دچار نشدن به سرنوشت طالبان با این واقعیت روبرو شده بود که متحدان خود را در عرصه بین المللی نه در حکومتهای کشورهای اسلامی، بلکه در کشورهای چپگرای آمریکای لاتین یافت که از نظر ایدئولوژیک با جهتگیری های منسوب به سوسیالیسم تیین می شدند. همان کسانی که سازمانده تظاهرات ضد کمونیستی چماق بدستان در دوران انقلاب و طراحان شعارهایی از قبیل "حزبتون حزب مچل، رهبرتون لنین کچل" بودند، امروز باید با رژیمهایی همکاری می کردند که لنین برایشان یک مرجع معتبر معنوی و سیاسی است. این تعامل نمی توانست بدون تنش باشد. تبیین این تعامل در عرصه ایدئولوژی کمک میکرد که همکاری ها و ائتلافهای دیپلماتیک به همکاری های درازمدت تر استراتژیک تبدیل شوند. در مقابل کوشش ناموفق حزب اللهی های احمدی نژادی، تلاشهای مدرنتر و جدی تر جریانات رقیب اصولگرا قرار گرفت که از سوی مجموعه ای از این نیروها به پیش برده می شد که با به کار گرفتن ادبیات متفاوتی در عرصه سیاست بین المللی تمایز خود را از خط آشکارا "آخرالزمانی" احمدی نژاد به نمایش می گذاشت. این مجموعه نیروهای متعددی را در بر می گیرد که عمدتا حول توکلی – لاریجانی – محبیان و قالیباف گرد آمده  و در مجموعه ای از نهادهای رژیم از قبیل سازمان تبلیغات اسلامی و خبرگزاری وابسته به آن [مهر]، سایت الف و روزنامه های همشهری و رسالت نیز از ارگانهای خود برخوردارند.

نوشته اسفندیاری را بر متن این تحرک در درون اصولگرایان باید دید. این تلاشی است برای انتقال رابطه ای که اکنون در سطح بین المللی برقرار است به مناسبات داخلی. به عبارت دیگر، اگر می توان در عرصه بین المللی در کنار دول چپگرای آمریکای لاتین و جنبشهای آنتی گلوبالیزاسیون و ضد جنگ در غرب قرار گرفت، چرا نتوان همین مؤلفه را در داخل و در رابطه با چپ مارکسیست نیز به کار گرفت؟ به این منظور اولا لازم است که جهتگیری مورد نظر را در چپ تقویت کرد و ثانیا باید این روند را به طور کنترل شده پیش برد و عوارض ناگوار آن را - که همانا عروج انقلابیگری چپ دوران انقلاب بهمن باشد – خنثی کرد. الگوی این کار را خود جمهوری اسلامی یک بار به طور موفقیت آمیزی به کار گرفته بود. در سالهای اولیه تشکیل جمهوری اسلامی نیز همین سیاست به کار گرفته شد و نتایج بسیار مطلوبی به ارمغان آورده بود. بخشی از چپ با ترک مواضع انقلابی به ابزار ضد انقلاب حکومتی تبدیل و در مبارزه با بخش انقلابی چپ به کار گرفته شد. نوشته اسفندیاری و درج آن در سایت الف و روزنامه ایران نشان می دهد که بخش عمده اصولگرایان این سیاست را لااقل قابل ارزیابی می داند و در جهت آن حرکت می کند. تنها مسأله ای که باقی می ماند پاسخ به این سؤال است که آیا در خود چپ می توان به پیشرفت این سیاست امیدوار بود؟ شواهد نشان می دهند که این رویکرد تا به همین امروز نیز به طور عملی اجرا شده است و موفقیتهای مهمی نیز به دست آورده است. بدون تردید پیش از این نیز در درون رژیم و ارگانهای اطلاعاتی آن مباحثاتی در این زمینه صورت گرفته است. تا جایی که به دانشگاهها مربوط است، سیاست مورد اشاره اسفندیاری از مدتها قبل در حال تکوین بوده و هم اکنون در حال اجرا شدن است. حقیقتا نیز دولت ارزیابی ای متفاوت از "شهروند امروز" از جریانات مارکسیست در دانشگاههای ایران دارد. این ارزیابی را معاون وزیر علوم چنین بیان کرده است: "شرایط فعلی کشور همانند اوایل انقلاب است در آن زمان سه گروه اسلام گرا ، لیبرال و مارکسیت وجود داشتند که در حال حاضر نیز در فضای دانشجویی ما شاهد تفکرات "چه گواریستی" و چپ جدید هستیم  و وارد فضای برخورد نرم شده ایم  چرا که این گروه ها در حال به چالش کشیدن اسلام گرا ها در نشریاتشان هستند که این برخورد نرم مقابله نرم را می طلبد"[8].  نوشته اسفندیاری تنها در حکم تبیین آن رویکرد عملی به یک سیاست مدون علنی است.

اکنون باید روشن شده باشد که تساهل نسبی حاکمیت نسبت به فعالیتهای چپ در دانشگاهها و در سطح جامعه نه ناشی از ناتوانی رژیم، بلکه بر مبنای تحلیل و اقدامی حساب شده است. رئوس سیاست حاکم در برخورد به چپ را می توان در این نکات خلاصه کرد:

الف: تأمین و تقویت یک جهتگیری ضد گلوبالیزاسیون، ضدامپریالیستی، ضد امریکائی در چپ و سوق دادن آن به سوی یک جهتگیری عمومی ضدغربی.

ب: تضعیف همزمان جهتگیری مبتنی بر یک استراتژی انقلابی معطوف به کسب قدرت سیاسی از یک سو و همچنین در عین حال تضعیف گرایشات آزادیخواهانه و مدرنیستی در درون چپ از سوی دیگر.

ج: کاهش حساسیت در چپ نسبت به پروژه های سیاسی اصلی جریان حاکم اصولگرا از قبیل منازعه هسته ای تا حد ایجاد سمپاتی به آن در درون چپ و ایجاد اغتشاش و سردرگمی در چپ از طریق برقراری و گسترش ارتباط بین المللی با دولتهای چپگرا.

د: ایجاد توهم گسترش و تسهیل فضای فعالیت و تأمین قدر بیشتری از آزادیها برای انتشارات چپ.

برای تأمین این جهتگیری ها دامن زدن به مبارزه "ضد لیبرالی" و "عدالتخواهانه" نقشی کلیدی ایفا می کند و مقاله اسفندیاری نیز دقیقا در همین راستا نوشته شده است[9]. جا دارد که هر چند به اختصار به پژواک این سیاست در سطح چپ نیز نگاهی انداخته شود.

شبح لیبرالیسم

مقدمتا بگویم که مفهوم چپ در بحث کنونی در وسیع ترین معنای آن و به مفهوم همه جریاناتی به کار گرفته می شود که خود را مستقیم یا غیر مستقیم در رابطه با سوسیالیسم تبیین می کنند. موضعگیری سیاسی و موقعیت طبقاتی این نیروها در بحث حاضر معیار ما برای تبیین چپ نیست. انتخاب چنین چهارچوب گل و گشادی اما امری دلبخواهی نبوده. در سالهای اخیر اغتشاش و سردرگمی و بحران سازمانها و احزاب چپ انقلابی و رادیکال و مسخ و دفورمه شدن بخشهای نسبتا گسترده ای از چپ و ضعف جنبش سوسیالیستی نوپای درون طبقه زمینه مناسبی برای آن فراهم کرد که همه و هرگونه گرایش متحجر و ناسیونالیستی و حتی ارتجاعی نیز امکان آن را بیابند که تحت نام و برچسب چپ عرض اندام کنند. این هنوز به معنای غلبه این گرایشات بر کل چپ نیست و هنوز بخشهای مهمی از چپ بر حفظ و تداوم سنن انقلابی چپ دوران انقلاب و بر نوعی سوسیالیسم انقلابی تأکید می کنند. اما این اغتشاش به اندازه ای بوده است که امروز هنگام نام بردن از چپ باید حتی برخاستگان از خواب کهف حزب توده را نیز در شمار آن به حساب آورد. بررسی مفصل تر رابطه مارکسیسم با لیبرالیسم و نقش ضدامپریالیسم در شکلگیری چپ ایران را به فرصتی دیگر وامی گذاریم و اینجا به بررسی کوتاهی در رابطه با بحث بالا می نشینیم. این بررسی را با ذکر نقل قولی آغاز کنیم.

"مشکل آمریکا انقلاب ایران و در پی آن موجودیت و ثبات جمهوری اسلامی است و هدفش سرنگونی این حکومت و به شکست کشاندن این انقلاب است. ولی اهرم‌هایش برای فشار و رواج بی ثباتی تفاوت می‌کند. یک مدت که جنگ و صدام حسین بود، بعد تبدیل شد به تروریسم و حقوق بشر و حالا هم ماجرای اتمی. شکی نیست که اگر به فرض ایران از غنی سازی کوتاه بیاید آمریکا به اهرم‌های دیگرش یعنی گفتمان‌های تروریسم و حقوق بشر رو می‌آورد و تا روزی که جمهوری اسلامی نابود نشده یا از معنی تهی نشود، آرام نمی‌شود."[10] 

عبارات فوق نه از خبرگزاری مهر و فارس و ایرنا نقل شده اند، نه از خطبه های امام جمعه تهران و نه از مصاحبه مطبوعاتی سخنگوی دولت و فرماندهان سپاه پاسداران. اینها اظهاراتی اند که در سایت "تارنگاشت عدالت" درج گردیده اند. این سایت خود را "تارنگاشت پیروان سوسیالیسم علمی" قلمداد می کند و در دو سه سال اخیر در افزایش تبلیغات ضد لیبرالی و ضد غربی و افشای همه و هرگونه رابطه با غرب و غربی ها حقیقتا سنگ تمام گذاشته است. از رابطه فعالین جنبش کارگری با اتحادیه های غربی و از سفرهای فعالین سیاسی ایرانی به غرب، هیچ چیز از دید این "پیروان سوسیالیسم علمی" دور نمانده است. کار این "پیروان سوسیالیسم علمی" تا به آنجا رسید که رسما به طرح اتهامات جاسوسی علیه فعالین سندیکای واحد و شخص اسانلو نیز کشید. عبارت نقل شده در بالا جان کلام این "پیروان سوسیالیسم علمی" را نشان می دهد که هنوز جمهوری اسلامی را تداوم انقلاب ایران می دانند و شکست آن را شکست انقلاب. از نظر اینان نه نابودی همه احزاب و سازمانهای چپ و اپوزیسیون، نه در هم کوبیدن طبقه کارگر و تشکلهای مستقلش و نه اعدام هزاران مبارز کمونیست و آزادیخواه به معنای شکست انقلاب نیست. برای اینان این جمهوری اسلامی است که انقلاب را نمایندگی می کند.  مطلبی که ما این عبارت را از آن نقل کرده ایم به نقد بیانیه "شورای صلح" اختصاص دارد که از جانب شیرین عبادی و تنی چند از فعالین لیبرال و لیبرال مذهبی و همچنین فعالین جنبشهای اجتماعی از قبیل کانون صنفی معلمان معرفی شده است. انتقاد "پیروان سوسیالیسم علمی" به شورای مزبور در صلح طلبی آنان نیست. این انتقاد صرفا متوجه یک خواسته این شوراست و آنهم "خواست پذیرش تعلیق غنی سازی" برای رفع خطر جنگ است. عدالت دو موضوع را تعیین کننده می داند. نخست این که ایران را کشوری مستقل می داند و دوم این که انرژی هسته ای را نیاز حیاتی ایران قلمداد می کند. در مورد اول می نویسد: "تاریخ نشان می‌دهد که مشکل آمریکا با ایران در واقع از اول انقلاب شروع شده و اصل آن هم دو چیز است: اولی اینکه ایران تنها کشوری در این منطقه‌ی مهم از دنیا است که تصمیماتش را بر اساس منافع خودش می‌گیرد، نه مثل بقیه‌ی کشورهای دنیا بر اساس منافع آمریکا."  و در مورد دوم چنین استدلال می کند: "عبادی نمی‌فهمد که اهمیت غنی ‌سازی برای ایران درست به اندازه‌ی اهمیت تامین آب و تلفن و نان شب مردم است و اگر ایران از تلاش برای تامین انرژی اتمی دست بکشد تا پنج، شش سال دیگر از نظر اقتصادی ورشکست خواهد شد." این اصل حرف پیروان سوسیالیسم علمی است. حال این گفته ها را با اظهارات اسفندیاری مقایسه کنیم. اسفندیاری نیز گفته بود "غرب در صورتى مى تواند تمدن هاى باستانى را كنترل كند كه آنها سرجاى خود ايستاده باشند. اما به محض اين كه آنها به تكنولوژى مسلط مى شوند - البته نه آن تكنولوژى قرن هجدهم كه منجر شود آنها هم ۱۰۰ سال همان اشتباهات غربى ها را تكرار كنند - بلكه جهش از آن دوران و دستيابى به تكنولوژيهاى مدرنى كه باعث مى شود آنها قادر شوند به زبان خودشان سخن بگويند و از وضعيت خودشان حرف بزنند. در اينصورت ديگر از آن جاى اوليه خود خارج شده اند، آنها ديگر «ديگرى»نيستند و از سلطه و كنترل غرب گريخته اند." عدالت نیز می گوید که ایران تحت کنترل آمریکا نیست و انرژی هسته ای هم همان تکنولوژی مدرنی است که امکان این گریز از کنترل را برای همیشه فراهم می کند. این صدای جمهوری اسلامی است که از تریبون عدالت پخش می شود. با این حال همین عدالت خود را مدعی چپ می داند و بی وقفه مشغول "افشای لیبرالیسم" و آن هم از موضع "سوسیالیسم علمی" است.  مشکل این است که این "سوسیالیسم علمی" در افشای لیبرالیسم نه از انقلاب کارگری بلکه در کنار احمدی نژاد و اصولگرایان سر در می آورد. عدالت در مطلبی از انوشه کیوان پناه به بیان اثباتی سیاست خود در خلال نقد لیبرالیسم و در قالب پلمیک می پردازد و می نویسد: "مانند ليبرال ها که در تبليغاتات خود موضوع مهم گسترش روابط ديپلوماتيک و اقتصادی با آن دولت ها[ی چپگرای آمریکای لاتین] را به سطح گرايشات آمريکا ستيزانه احمدی نژاد و اطرافيانش تنزل می دهند و اين سياست را انحراف از سياست تعامل و تسامح با جهان و انحراف از سياست « نه شرقی نه غربی مورد نظر امام» معرفی می کنند..." یعنی این که گسترش روابط با دولتهای چپگرای آمریکای لاتین همان سیاست "نه شرقی، نه غربی مورد نظر امام" است و درنتیجه "... برخلاف ليبرال ها و صدای آمريکا که هميشه از خطر اتحاد عمل مسلمانان و مارکسيست ها گفته اند..." و "... چپ رو ها می گويند بتازگی و در اوضاع کنونی جهان و بعد از فروپاشی «سوسياليسم اردوگاهی» است که ديگر دليلی برای اتحاد عمل مسلمانان و مارکسيست ها وجود ندارد و بر چنان اتحاد عملی، حتی در امر حياتی صلح و جنگ سودی مترتب نيست و بايد جبهه ای وسيع  از سکولارهای مخالف جنگ و صلح طلب تشکيل داد و نگذاشت کس ديگری وارد آن شود"[11] یعنی این که باید با مسلمانان وارد اتحاد عمل شد و این مسلمانان هم همانهایی اند که با دولتهای چپگرای آمریکای لاتین رابطه برقرار می کنند و سیاست "نه شرقی نه غربی امام" را پیش می برند. پیدا کردن پرتغال فروش با آدرسی که کیوان پناه می دهد نباید چندان دشوار باشد. این آقای کیوان پناه همانی است که جهاد مشترکی را با خانم المیرا مرادی به پیش برد تا مانع پیوستن سندیکای واحد به اتحادیه بین المللی حمل و نقل شود. اما این آقای کیوان پناه گرچه نویسنده محبوب عدالتی هاست، تنها برای آنها نمی نویسد[12]. ایشان تریبونهای دیگری هم دارد که فرهنگ توسعه و دنیای ما فقط دو تا از این تریبونها هستند و همین فرهنگ توسعه و دنیای ما نیز سایتهایی بودند که مطلب اسفندیاری را درج کرده اند. به ویژه با به میان آمدن فرهنگ توسعه ماجرا "کمی" متفاوت می شود. "تارنگاشت عدالت" زمخت ترین و آشکار ترین نوع توده ایسم را به نمایش می گذارد و در نگاه اول چندان به مصادیق مورد ادعای نوشته حاضر خوانائی ندارد. اما عدالت در همان زمختی اش تنها آن سیاستی را پیگیرانه تعقیب می کند که برخی به گونه ای شرمنده تر دنبال می کنند. فرهنگ توسعه یکی از این نمونه هاست که با تنوعی بیشتر و درج مطالبی متفاوت تر به مراتب بیش از عدالت نقش لولایی را برای انتقال همان مباحث به درون سایر طیفهای چپ ایفا می کند. نگاهی به تیتر مطالب فرهنگ توسعه تأئید کننده همان جهتگیری مورد بحث در بالاست. برخی از این عناوین از این قرارند: "نومحافظه کاران امريکايي به دنبال بهانه"، " مخالفت با گامهای جنگ طلبانه"، " دفاع ارتگا از ایران [برگرفته از عدالت]"، "هشدار; خطر حمله به ایران بسیار جدی است [برگرفته از پیک نت]"، "چه کسانی رسانه ها را در آمریکا در کنترل خود دارند؟"، " راهکارهاي مقابله با امريکا"، "علیه امریکا متحد شویم!"، "درباره نقد «جنگ و صلح»"، " مواضع صریح دکتر ناصر زرافشان در مورد جنگ [برگرفته از آوای دانشگاه]"، "هشدار، مانور نظامی آمريکا در خليج فارس"، "برج های دوقلو را خود آمریکا منفجر کرده بود" و دهها نوشته دیگر در همین زمینه ها از نویسندگانی که در کادر ثابت نویسندگان آن نیستند. از نویسندگان ثابت این نشریه نیز چند عنوان را مرور کنیم: "عدالت، توسعه پایدار"، "باید که بتوان با «جنگ امپریالیستی» مبارزه نمود"، "بدون «وحدت ملي» مبارزه با امپریالیسم یک شعار است"، "واکنش‌های اعتراض‌آمیز به سفر دانیل اورتگا به ایران، چرا؟"، بازهم "تنها وحدت ملي، امپرياليسم را به عقب نشيني وا مي‎دارد"، "در هیچ زمانی آمریکا مدافع ترقی خواهان نبوده است [مطلبی که به عکسهای محمود صالحی، منصور اسانلو و سهیل آصفی مزین است]"، "اسانلو، لخ‌والسا نیست [باز هم مزین به تصویر اسانلو و آصفی]"، "«جبهه‌ی ارتجاع ضد امپریالیستی» چه معنا می‌دهد؟ [در نقد اعتراض یداله خسروشاهی به دیدار هیأت کنفدراسیون جهانی کارگران با خانه کارگر]"، " ایران، آمریکا، طبقه [بر وزن و در امتداد اعلامیه طبقه کارگر، سیاست آمریکا و پول]" همه از هادی پاکزاد، "مبارزه ما عليه امپرياليسم آمريكاست، من تنها به نيروي خلق اعتقاد دارم"، "توهمات «کارگري» و تخریب فدراسیون جهاني سندیکایي [این همان فدراسیون متحد خانه کارگر است]"، "چپ‌روها و ليبرال‌ها: شباهت‌ها و تفاوت‌ها [همان انوشته کیوان پناه که معرف حضور خوانندگان است]" از دوئت المیرا مرادی و انوشه کیوان پناه و سرانجام نوشته خصلت نمائی از گنادی زیوگانف دبیر کل حزب کمونیست روسیه در ستایش از "پدر پرولتاریا" یوسف ویسارویچ استالین در 6 قسمت و تحت عنوان "دولتمردی نابغه، سیاستمداری بی همتا و رهبری توانا" به ترجمه ا.م.شیزلی.

همین عناوین به اندازه کافی جهتگیری قلم بدستان این سایت را نشان می دهد. هر چه هست و نیست

Posted by mohammad1917 at 11:18 PM | Permalink

Posted by mohammad1917 at 11:10 AM | Permalink

مهرداد مهربانی- بهزاد اخوان

مسئله قبول صورت مسئله به صورت اين دو راهى خشک نيست، مسئله نگاهى به استدلالهاى رندهاى مذهبى است و اينکه هدف آنها نه آسمانى بلکه زمينى و حساب بانکى شان است. خودشان نیز نمی دانند که چه می گویند، این دیگر چه صیغه ای است که برای مردم رقم زده اند تا هر کجا که خواستند برسر کارهایشان سرپوشی بگذارند و اگر تصمیم یا عمل اشتباهی انجام دادند و نتیجه سوء داشت، می گویند خواست خدا بود! اگر با کاری باعث مرگ صدها تن بشوند، می گویند خواست خدا بوده! اگر کسی گفت این چه خدایی است که هرچه بلا هست از جانب اوست، می گویند به خاطر خدا او را باید کشت تا خدا از ما راضی باشد! این دیگر چه خدای قاتلی است؟

اختیار: از طرف دیگر می گویند انسان مختار است راه خودش را انتخاب کند. پس اگر اختیار امر به دست انسان است، پس چرا او را مورد بازخواست قرار می دهند؟ اگر کسی خواست به راهی جدا از آنها برود، چرا او را محکوم به مرگ می کنند ؟مگر خود نمی گویید که اختیاردارد؟ آیا بایدهمه به راه خدای آنها بیایند؟ تا بازیچه دست شما متعصبين بشوند و اگر کسی خواست آزاد باشد و خودش راهش را انتخاب کند باید توسط شماها مجازات بشود و از بین برود؟

خودشان هم گیج شده اند که چه مزخرفاتی به خورد مردم می دهند. این اراجیف را ١۴ قرن است دارند تکرار می کنند ولی هنوز در چاله ای که خود کنده اند مانده اند و به اشتباه خود معترف نیستند. میگویند خداوند عالم است. دانای آشکار و نهان است. پس خدایشان می داند که من اکنون چه می کنم و بعد چه خواهم کرد! و این تماماً جبر است، اختیار کجاست؟

از طرف دیگر میگویند: شما مختارید راه زندگی را انتخاب کنید وادامه دهید. پس چه جبری در برگزینی دین آنها هست؟ (و هرکس دینی به غیر از اسلام بجوید هرگز از او قبول نخواهد شد و او در آخرت از زیان کاران است. آل عمران 85) دلیل آن اینست که منافع و اهداف نظام سرمایه داری آنها به خطر می افتد و سلطهٔ آنها بر مردم کم می شود. برای اینکه مردم را از این کار دور بدارند آخرت ساختهٔ دست خود را به میان می کشند. حال اگر از دین خارج شوی، محکوم به مرگ هستی. پس اختیار کجاست؟ جامعه امروز ما جبر و سلطه کامل است، زیرا اختیاردر دامنهٔ تعریف آن نیست.

در جواب سؤال بالا حکمی کلی صادر می کنند و می گویند: «در آن حکمتی نهفته است». حکمتی بالاتر از فریب مردم و مشغول کردن ذهن شان و صرف کردن وقت شان برای انجام فرایض و مستحبات و دوری از محرمات و مکروهات تلف می کنند. آنها می خواهند با این کارها مردم را مشغول کنند تا از پیشرفتهای علمی عقب بمانند تا مبادا سطح آگاهی آنها بالا رود و ذهنشان روشن شود و اساس و بنیاد این قدرت و سود را بربیفکنند. مذهب براى اينان دکان کسب و کار است. از صبح تا شب به هر کجا که می نگری و هرکجا که می روی افکارشان و اراجیفشان را به تو تلقین می کنند تا شاید بپذیری. میگویند در شب قدر خداوند سرنوشت انسان را رقم می زند، این چه خدای دیکتاتوری است که هرچه او بگوید، خواهد شد و هرچه او بخواهدانجام می شود؟ پس تمام بلاها از جانب اوست، پس تمام فقر از جانب اوست، پس تمام بی عدالتی از جانب اوست. این همان خدایی است که او را شایسته پرستیدن می دانند!؟ وای، وای، که چشمانمان را بروی حقایق بسته ایم و هرچه به ما بگویند بايد مانند روبوت اطاعت کنیم. آیا هدف خدا استثمار مردم نیست تا به خواست او از صبح تا شب نماز، روزه و سایر اعمال را انجام دهند و سپس با خواست خود آنها را در یک زلزله، سیل و... از بین ببرد. عجب استبدادی!

می گویند نباید در ذات اوتفکر کرد که او چگونه بوجود آمده است؟ چه می کند؟ کجاست؟ چه می خورد؟.... زیرا جوابی برای آن ندارند. آخر این دیگر چه خدایی است که تحمل هیچ نقدی را ندارد. هیچ اظهار نظری را در مورد خود خواستار نیست. هیچ اطلاعاتی در مورد خود نشر نمی کند. آخر این خدا جبر به ما داده یا اختیار؟ اگر جبر است پس هیچ کس را نباید مورد باز خواست قرار داد زیرا خدا مقدّر کرده است یکی دزد باشد دیگری دکتر. و اگر اختیار است پس چرا اجازه انتخاب مسیر زندگی را به افراد نمی دهند؟

منطق و استدلال مذهب هرچه باشد، آن خداى عرفانى و مستبد بغل گوش ماست. آن خدا قدرت سرمايه است که توسط کارگران خلق شده است و اين ملاها و مسيونرهاى اسلامى هم نقش اداره تبليغات و خدمات توجيه آن را دارند. خدا همينجاست، روى زمين! بايد روى زمين از زندگى مان کنارش بگذاريم. داستان جبر و اختيار فلسفى نيست، جبر يعنى سلب اختيار از ما انسانها و اختيار يعنى حرکت جمعى و فردى ما براى بدست گرفتن سرنوشت خويش. 

Posted by mohammad1917 at 12:52 AM | Permalink

پتروشیمی کرمانشاه

"حادثه" در محيط کار و اعتصاب

محیط ناامن کار هر روز از کارگران قربانى ميگيرد. روز ٢٢ نوامبر ساعت ١١ صبح،  حسن کریمی کارگر مسئول فیلترهای این کارخانه، از ارتفاع 8 متری پایین می افتد. کارگران سریع خودشان را به همکارشان می رسانند. کارگران سریعا اقدام می کنند و او را به بیمارستان طالقانی می برند. فضای کارخانه را ماتم می گیرد. این "حوادث" می تواند برای هر کدام از کارگران پیش بیائید. در حال حاضر اخبار حاکی از این است این کارگر هنوز در بیمارستان است و صدمات جدی دیده است. در همین روز از ساعت ۶ صبح، بيش از ۶٠٠ کارگر پتروشیمی کرمانشاه دست به اعتراض می زنند. خواستهای کارگران شامل: يک کاهش ساعت کار بدون کسری حقوق، و احتساب تعطيلى روز جمعه بعنوان ساعت کار. (کارگران پتروشيمى هر دو هفته يکبار روز جمعه را تعطيل هستند) این اعتصاب اخطارى کارگران سه ساعت طول کشيد. کارگران قرار است اعتراض خود را در صورت متحقق نشدن خواستهایشان ادامه دهند.

کارخانه سیمان کرمانشاه

طبق گزارشات رسیده به حزب اتحاد کمونیسم کارگری کارگران کارخانه سیمان کرمانشاه هنوز حقوق ۵ ماه گذشته  خود را دریافت نکرده اند. محیط کار کارگران از امکانات ایمنی ناچيزى برخوردار است. نداشتن قرارداد کار و یا قراردادهاى موقت مورد اعتراض است. مار شاق و مفت و ناامنى محيط کار زندگى کارگران را به گرو گرفته است.

لازم به ذکر است که فقدان تشکل مستقل کارگرى در این کارخانه مانند هرجاى ديگر، دست کارفرما و عواملش را در اعمال فشار و استثمار هر چه بیشتر کارگران باز گذاشته است.  

عسلویه

کارگران پیمانکار  فاز ۴ و ۵  خواهان افزایش دستمزد هستند و در دو هفته گذشته به اشکال مختلف در اعتراض بودند. کارگران اعتراضات خود را با تحریم رفتن به سالن غذا خوری ادامه دادند.

در فازهای ديگر و بويژه فازهاى ٩ و ١٠ کاهش نیروی کار در دستور کارفرما است. بطور روتین هر روز تعدادی از کار اخراج می شوند. فازهای که راه اندازی شده است نیز، بجز نیروی تعمیراتی، کاهش و اخراج نیروی کار را در دستور گذاشتند. عسلویه مرکز اعتراضات متعدد در طول روز است. اما به دلیل اینکه شرکتهای مختلف و صاحبان کاران مختلف اين منطقه را اداره ميکنند، کارگران اعتراضاتشان پراکنده است و بخشا از هم بی خبر هستند.

سالن غذا خوری فاز ٩ و ١٠ که به تازگی تاسیس شده، فاقد امکانات تهویه هوا است. وضعيت ناهنجار سالن غذاخورى کارگران را وادار کرده که با عجله غذا را خورده و محل را ترک کنند. اما تاکنون کارگران از سالنهای غذا خوری توانستند برای ارتباط گیری وسیعتر استفاده کنند و اخبار بخشهاى مختلف را با هم رد و بدل کنند. امید می رود در این مکان در آینده ای نزدیک کارگران بتوانند مجامع عمومی خود را برگزار کنند.

نیرو رخش سنندج

حقوقهای معوقه یکی از معضلات جدى کارگران در ایران است

طی اخباری که از کارگران نیرو رخش سنندج دریافت کردیم، کارگران برای پراداخت حقوق معوقه و امکانات بیشتر در محل کار دست به اعتصاب زدند. این اعتصاب از روز ۴ آذر آغاز شده و هنوز ادامه دارد. یکی از کارگران می گوید: "همگی با هم توافق داریم که باید حقوقهای ما پرداخت شود. باید امکانات نه تنها گرمائی بلکه بهداشتی نیز بهبود پیدا کنند. اما کارفرما ما را حواله مسئولین در مرکز می کند". وی در ادامه صحبتهایش می گوید: "دستگیرهای اخیر و دادن احکام به فعالین کارگری بی تاثیر بر اعتصاب ما نبوده است. کارگران که بیش از ٣ ماه است حقوق نگرفتند برای بازتاب آن در سطح شهر و رسانه ای با نگرانی جدی روبرو هستند. البته لازم به یادآوری است حراست کارخانه و مراکز کارگری با تهدید کارگران به احضار به اطلاعات، و اقدام علیه امنیت کارگران، مانع تماس کارگران با رسانه ها ميشوند". وی در ادامه می گوید: "تلاش ما این است بتوانیم از طرق مختلف صدای اعتراض خود را به گوش همگان برسانیم". و از ما تقاضا کردند وسیعا خبر این اعتصاب را پخش کنیم و از اعتصاب کارگران برای پرداخت حقوقهای معوقه حمایت کنیم و از سازمانها و اتحادیه ها و تشکلها بخواهيم که کارگران در مراکز کارگری در شهرستانها را بیشتر مورد حمایت قرار بدهند تا صدای اعتراضات کارگران در سراسر ایران یکی شود. وی می گوید حقوقهای معوقه یکی از معضلات جدى کارگران در ایران است.

کارخانه شاهو

کارخانه نساجى شاهو در ماههاى گذشته به کارخانه شکلات سازی تبدیل است. هفته گذشته به کارگران کارخانه شاهو اعلام می کنند که به مدت سه روز سر کار حاضر نشوند تا رسما همه این کارگران که 63 نفر هستند را اخراج کنند. کارگران کارخانه شکلات سازی که بخشا همان کارگران کارخانه نساجی شاهو بودند مشغول به کار هستند. اين سياست اخراج دسته جمعى با واکنش و عصبانيت کارگران مواجه ميشود. کارگران اعلام می کنند که ما در محل کار حضور خواهیم داشت و سرویسهای ایاب ذهاب هم موظف هستند ما را به محل کار انتقال بدهند. کارگران همچنين اعلا م می کنند که این بی عدالتی را تحمل نخواهند کرد.

امروز در حالی که کارگران در حیاط کارخانه به اعتراض خود ادامه داده و نمایندگان خود را برای رسیدگی و مذاکره به اداره کار فرستاده بودند، گله های اطلاعات و حراست به حیاط کارخانه ریختند. به تهديد کارگران پرداختند و اعلام کردند که باید به اعتراض خود پایان دهید. و در عین حال با مدیر کارخانه نیز مذاکراتی داشته اند.

کارگران در مقابل اين زورگوئى کارفرما و اطلاعات اعلام می کنند: اگر ما را اخراج کنید در خیابانهاى شهر مارش اعتراضی خود سازمان می دهیم".

Posted by mohammad1917 at 12:50 AM | Permalink

آناپولیس آغاز تشکیل دولت مستقل فلسطینی

آذر ماجدی

دیروز در آناپولیس محمود عباس، رئیس جمهور فلسطین، اهود اولمرت، نخست وزیر اسرائیل و نمایندگان بیش از 40 دولت در فضایی مملو از تردید و بدبینی پایان مرحله اول چند ماه دیپلماسی فشرده آمریکا در خاورمیانه، سفر های مکرر کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریکا به منطقه و مذاکره با محود عباس، اهود اولمرت، دولت های مصر، عربستان سعودی، سوریه و سایر کشورهای عربی را اعلام کردند.

برای این اجلاس هیچ سندی از پیش تهیه نشده بود، چرا که دو طرف مذاکره نتوانسته بودند بر سر نکات اصلی به توافق برسند. لدا این اجلاس هیچ مصوبه خاصی نداشت. بنظر میرسد که بیشتر یک هیاهوی تبلیغاتی برای بوش بود تا قدمی کنکرت به سوی صلح. در این شرایط بوش بشدت به این مذاکرت، به این اجلاس و به عکس گرفتن با عباس و اولمرت دست در دست هم نیاز دارد.

نه تنها هیچیک از طرفین هیچگونه زمان بندی یا اقدام کنکرتی را وعده نداده اند، بلکه تمام شرکت کنندگان در کنفرانس پیش از آن تردید عمیق خود را از نتیجه بخش بودن آن اعلام کرده بودند. مردم در فلسطین عموما نسبت به این کنفرانس مردد اند. در غزه هزاران نفر در مخالفت با آن دست به تظاهرات زدند.

زمانی که عباس و اولمرت بر سر پروسه صلح دست یکدیگر را میفشردند، هزاران فلسطینی در غزه بطور جمعی تنبیه میشوند. تحریم اقتصادی، مسدود بودن راه های خروج و ورود به غزه گلوى این مردم را میفشرد. بی برقی و نبود دارو وضعیت بسیاری از بیماران را با مخاطرات جدی روبرو ساخته است. استغاثه های سازمان های حقوق بشر بین المللی نیز بی پاسخ مانده است. مردم غزه دارند بخاطر حاکمیت حماس مجازات میشوند. تحریم اقتصادی دارد از مردم قربانی میگیرد. یک کلام در آناپولیس راجع به این فقر، گرسنگی، فلاکت و مجازات دسته جمعی صحبت نشد. "سالی که نکو است از بهارش پیدا است!" مردم فلسطین به کنفرانس ها، مذاکرات و عکس گرفتن ها عادت کرده اند. در غزه مردم خشمگین اند، در ساحل غربی تردید و ناامیدی حاکم است. کنفرانس آناپولیس در این فضا تشکیل شد.

تنها قول کنکرتی که اولمرت داده است، توقف ساختمان سازی در مناطق اشغالی ساحل غربی است. مضحک است. روسای دولت های اسرائیل در 15 سال اخیر ده ها بار این "قول" را داده اند، و ساختمان سازی با شتاب بسیار در این مناطق به جلو میرود. رسانه ها دارند این را بعنوان یک سازش از جانب اولمرت جا میزنند. توقف ساختمان سازی یکی از شروط قرار داد مادرید و اسلو و مذاکرات دیگر بوده است. این سازش نیست. این نشان میدهد که اسرائیل به هیچیک از شرایط بین المللی احترام نگذاشته است.

نکات اساسی مورد مشاجره، مساله بازگشت پناهنده های فلسطینی به فلسطین که حدود 4 میلیون و نیم نفر هستند و در لبنان، اردن، مصر و غیره در اردوگاه های پناهندگی عملا اسیرند، برسمیت شناسی اورشلیم شرقی بعنوان پایتخت فلسطین و بازگشت به مرزهای سال 1967 است. بر سر هیچیک از این مسائل کلیدی هیچگونه توافقی حاصل نشده و بنظر نمیرسد که حاصل شود. عباس بر این نکات در سخنرانی اش در آناپولیس تاکید کرد. اولمرت به هیج نکته کنکرتی اشاره نکرد. قرار شده است که امروز بوش با عباس و اولمرت جداگانه ملاقات کند. سپس از تاریخ 12 دسامبر یک هفته درمیان دو طرف با یکدیگر ملاقات و مذاکره کنند. به این امید که در پایان سال 2008، قبل از پایان دوره ریاست جمهوری بوش، دولت فلسطینی تشکیل شود!

کلید تعجیل در برگزاری کنفرانس آناپولیس، بدون یک سند توافق شده و بدون مصوبه، همین جاست. بوش به این مذاکرات نیازمند است. یک سال بیشتر از دوره ریاست جمهوری او باقی نمانده است. دوران ریاست جمهوری بوش مملو از کشتار و سرکوب و کاهش شدید محبوبیت آمریکا در سطح بین المللی بوده است. از آن مهمتر بوش که از 11 سپتامبر 2001 پروژه پیاده کردن نظم نوین جهانی که در زمان پدرش آغاز اما ناتمام مانده بود را پیگیری کرد، در پیشبرد این پروژه شکست مفتضحانه ای خورده است. حمله نظامی به افغانستان و عراق و حمله نظامی به لبنان همگی به تقویت اسلامیست ها و رژیم اسلامی منجر شده است. بوش نیاز دارد حلقه آخر این سیاست یعنی حمله نظامی به ایران را قبل از پایان ریاست جمهوریش به انجام برساند. تلاش برای پیشبرد مذاکره صلح خاورمیانه مقدمات مهیا ساختن این شرایط است. خود او در آناپولیس چنین میگوید: "این زمان اتفاقا کاملا درست و مناسب است. چرا که نبردی برای آینده خاورمیانه در حال انجام است و ما نباید پیروزی را به افراطی ها تقدیم کنیم."

تلاش برای جلب رضایت سوریه برای شرکت در آناپولیس نیز بیش از هر چیز سیاستی برای انزوای کامل رژیم اسلامی بوده است. این کنفرانس که با شرکت 40 دولت منطقه، از جمله سوریه برگزار شد، جمهوری اسلامی را کاملا منزوی کرد. آناپولیس بنظر میرسد که بیش از آنکه تامین مقدمات صلح در خاورمیانه باشد، مقدمات حمله نظامی به ایران و به آتش کشیدن خاورمیانه است.* 

Posted by mohammad1917 at 12:44 AM | Permalink

جنبش زنان مثل هر جنبش اجتماعى ديگر داراى گرايشات متفاوت است. اين جنبش در ايران يکى از قويترين حرکتهاى موجود در قياس با کشورهاى خاورميانه است و در مواردى مطالباتش بسيار جلوتر از جنبش موجود زنان در غرب است. مبارزات زنان به اشکال مختلف ادامه دارد و اسلام ضد زن و حکومتش تلاش ميکند اين مبارزه را سرکوب کند و آنجا که نميتواند قالب زند. سابقه اعتراض آزاديخواهانه زنان به همان انقلاب ۵٧ و اولين هشت مارس عليه حجاب برميگردد، بدنبال آن مقاومت زنان يک جز دائمى سياست در ايران است. در سالهاي اخير اين مبارزات اشکال روشنتر يافته است و گرايشات درون اين جنبش هرکدام راه حل خود را پيش پا ميگذارند. دو سال بعد از شروع تجمع اعتراضی 22 خرداد، گسترش کمپین یک میلیون امضا، دستگیری های سریالی فعالین جنبش زنان، فعالیت جنبش زنان بر ضد سنگسار، تلاش برای ورود زنان به استادیومها، دادن جوایز حقوق بشر به فمینیست های اسلامی چون فریبا داوودی مهاجر، بازداشت اخیر مریم حسین خواه،  به شلاق محکوم شدن فعالین جنبش زنان در ایران، سازماندهى اوباش خيابانى عليه زنان و ... همه و همه بر دو نکته تاکيد می کند: ١- وضعیت فعلی زنان در ایران در نقطه انفجار قرار دارد. ٢- جنبش ملی اسلامی با متفکرین دوخردادی و محجبه اش، در تناقضی بر سر مسئله سازمان یابی جنبش زن و ایجاد آلترناتیوی برای جنبش آزادى زنان است. آلترناتيوى که بتواند اين جنبش را در چهارچوبهاى قانونى و اسلامى مهار کند.

اين در شرايطى است که رادیکال ترین شعارها و خواستهاى جنبش برابرى زنان به لطف تلاش و  مبارزات رادیکال کمونيستها بخشا به نرم خواسته های زنان تبدیل شده است. اما در مقابل اين راديکاليسم اجتماعى و برابرى طلبى زنان، جنبش ملى اسلامى هنوز به دنبال اعتراض به بند ١٩ قانون اساسی است! (بندی که در آن برابری زبانی، نژادی همه آحاد ملت اشاره شده است ولی اسمی از زنان برده نشده است) ماکزیمم اعتراضشان در برابر بی حقوقی در قانون اساسی معنی می یابد. تکيه گاه تحقق اين خواستهاى "پر شور" هم آيات عظام است. آخوندهاى ضد زنى که گويا طرفدار حقوق زن شدند! ايران دنياى عجايب است. اما ازسویی دیگر، تلاش جنبش ملى اسلامى براى کاناليزه کردن مبارزه زنان به چهارچوبهاى اسلامى و قانونى، وظیفه ای سنگین بردوش جنبش مبارزاتی مدرن و رادیکال و برابرى طلب زنان می گذارد. چرا که در نبود يک سازمان گسترده و دربرگيرنده زنان که اهداف و مطالبات روشنى دارند و يک رکن برابرى طلبى جامعه هستند، تمام خواست ها و تلاش جنبش آزادی زن به هدر ميرود و در خوشبيانه ترين حالت نقد سوسياليستى و انسانى اين جنبش ضعيف و به حاشيه ميرود.

سوال اینجاست که کدام گرايش و جنبش اجتماعى ظرفیت نمایندگی خواستها و مطالبات جنبش آزادى زنان و برپایی يک جامعه انسانی و برابر را داراست؟ کمونيسم کارگرى براى هر ذره بهبود و تغيير قوانين به نفع زنان و توده مردم تلاش ميکند و در صف مقدم اين مبارزات حضور مى يابد. اما کمونيسم کارگرى همواره تاکيد ميکند که نابرابرى زنان انعکاسى از نابرابرى بنيادى سرمايه دارى است. مردسالارى و ستم به زن هر تاريخى که داشته، امروز توسط سرمايه دارى احيا و بازتوليد ميشود. اين منفعت سرمايه و سود است که ايجاب ميکند زن در جامعه و در خانواده درجه دو و نابرابر باشد. اسلام هم به اين اضافه شده که ماهيتش و قوانين اش تماما ضد زن است. در ايران يک نظام آپارتايد ضد زن حاکم است.

نکته بعدى اينست که اين مصلحان اجتماعى و اسلام زده ما تاکنون نتوانسته اند منشا کوچکترين بهبود در قوانين و در زندگى اجتماعى زنان باشند. اينها فقط ترمز دستى جنبش آزادى زن هستند و کارشان قيچى کردن نقد راديکال و مبارزه اجتماعى راديکال است. هدف جنبش ملی اسلامی و "فمینیستهاى اسلامى" قالب زدن به اين اعتراضات اجتماعى و عقيم کردن آنست. اين وظیفه عاجل جنبش آزادى زن و تعميق نقد سوسياليستى اين جنبش به نابرابرى را تاکيد ميکند و مهمتر بر عاجل بودن سازمان دهی توده اى جنبش زنان تاکيد ميگذارد.

ملى اسلاميها معمولا به راديکالها و سوسياليستها انگ "ذهنی بودن" و "عدم درک شرايط داخل" و حتى ناآگاه بودن زنان را ميزنند. جناحهاى چپ ترشان حتى مسئله زن را جزو اولويتهاى خود نميدانند. خيلى لطف کنند از زنان زحمتکش حرف ميزنند! يک نگاه ساده و چند مثال نشان ميدهد که زنان تحت اين سيستم اسلامى و برده دارى سرمايه دارى نميتوانند حتى به اصلاحات ناچيزى در قوانين مدنى و خانواده دست يابند. پيشروى اجتماعى زنان در ايران محصول تغيير قوانين نيست، بلکه محصول گردن نگذاشتن زنان و زيرپا گذاشتن قوانين و برسميت نشناختن آن است.

زنان در ایران در قانون جامعه، در موجوديت اجتماعى، در قوانين خانواده، در حق سرپرستى فرزندان، در بازار کار، در شهادت و ارث، در فرهنگ مسلط جامعه، و در کل در زندگى سياسى و اقتصادى و اجتماعى برسميت شناخته نميشوند. اين موضوع نياز به فاکت و بررسى عالمانه ندارد. دختر يا پسر کوچک و چند ساله خانواده با اشک چشمش و وحشت و همبستگى با مادر و خواهر اين را درک ميکند. اما از نظر آمارى و عدد و رقمى هم ما با وضعيتى مواجه هستيم که زن به سطح برده تنزل يافته است.

دعوا اينست: آيا بايد برده دارى و قوانين آن را برانداخت يا بردگى را پذيرفت و تلاش کرد حقارت را قابل تحمل تر کرد؟ جنبش ملى اسلامى و مصلحين شبه فمينيست اسلامى دومى را توصيه ميکنند و گرايش برابرى طلب و آزاديخواه و سوسياليست پرچمدار اولى است.

اما در همین پیچ اوضاع ملتهب اجتماعی زنان که نشاندهنده تناقض فاحش سیستم با حیات اجتماعی زنان است، ایجاد آلترناتیو و ترسیم خطوط جامعه ای دور از نابرابری و ستم جنسی، دست پیشروترین آحاد جنبش های اجتماعی و در راس آنها فعالین جنبش کمونیسم کارگری با پرچم یک دنیای بهتر را میبوسد. کمونيسم کارگرى نگرش جديدى را در قياس با چپ سنتى و کمونيسم روسى و کل راست درون جامعه برده است و پايه هاى اين نگرش در جنبش آزادى زن کاملا قابل روئيت است. تدوام اينکار، رفتن به پله اى بالاتر و به پیروزی رساندن جنبش برابرى زنان، مستلزم سازمان یابی در تشکیلات خود زنان یعنی سازمان آزادی زن و مبارزه سیاسی با اين افق است.

اين حوزه ها و حجره هاى آخوندها منشا کثافت ضد زن و ارتجاع مردسالارى است نه مرکز تغيير قوانين از طريق فتوا به نفع زنان!

***

Posted by mohammad1917 at 12:41 AM | Permalink

براستی جایگاه اپوزوسیون واقعی و منافع مردم ، در کجای معادله نا برابر این جنگ احتمالی  می تواند قرار گیرد ؟ در یک طرف آمریکا و اسرائیل وبرخی متحدانشان قرار دارند ، که گاه و بیگاه برطبل جنگ می کوبند ، چرا که منافع مادی و معنوی خود را بخصوص در منطقه نفت خیز خاورمیانه ، از سوی اسلام سیاسی حاکم بر ایران در خطر می بینند .آمریکا در افغانستان و عراق موفق و پیروز نشده ، حکومت ایران در منطقه و لبنان و فلسطین و عراق دست بالا پیدا کرده و نفوذش گسترش یافته و این ، منافع آمریکا و اسرائیل را درمعرض تهدید و تحدید قرار داده است . برخی از عناصر فرصت طلب ایرانی همچون قوم پرستان ، سلطنت طلبان و مجاهدین بنوعی در کنار آمریکا قرار گرفته و مترصد و منتظر حمله آمریکا ، جهت شکست و یا تضعیف رژیم هستند . کمین کرده اند ، تا بخیال خود پس از حمله ،از شر این رژیم خلاص شوند  و به نان و نوایی برسند!

    بخشی ازمردم زیر فشارسالها حکومت دیکتاتوری مذهبی و قطع امید از نیروی خودشان واپوزوسیون ، تنها راه نجات خود را در دخالت وتحریم های همه جانبه وحمله نظامی آمریکا می دانستند .اما وضعیت پیش آمده در افغانستان و عراق و بمب گذاریها وکشتار مردم بی گناه توسط نیروهای آمریکایی وبخصوص تندروهای اسلامی وقومی ، برای مردم روشن ساخت که با فرود آمدن وانفجار بمب و موشک بر سر مردم ، دموکراسی وآزادی حاصل نمی شود و وضع وخیم تراز آنچه هست خواهد شد !

در طرف دیگر، جمهوری اسلامی یکی ازعوامل مهم در آفرینش خطر جنگ قرار دارد، علاوه بر حاکمان حکومت اسلامی و جناحهای خودی ، دو خردادی های خارج ازحکومت ، ملی مذهبی ها ، برخی ملی گراها ، ناسیونالیستهای توده ای و اکثریتی و ... قرارگرفته اند ، که دم از صلح طلبی ، حفظ رژیم ، انرژی هسته ای حق مسلم ماست ، ایستادن در کناررژیم جنایتکار اسلامی به بهانه دفاع از آب و خاک ومیهن اسلامی و مقابله با آمریکا و شرکت در انتخابات می زنند . بخشی از مردم باز هم به دلیل قطع امید از اپوزوسیون و نیروی خود ، سرگردان در بین انتخاب بین ، بد و بدتر به دروغها و فریبکاری های خاتمی و سپس احمدی نژاد دلخوش کردند و بخوبی متوجه شدند که همه جناح ها خودی و طرفدار نظام وقانون اساسی و رهبری و ولایت فقیه اند و سرو ته یک کرباس ، اما نظام حاکم همواره برای پیشبرد اهداف خود ، با دروغ و تبلیغات ، مردم را گول زده و منحرف کرده تا برای منافع و مصالح خود به صحنه بکشاند ، پس همواره دم ازمردم زده و می زند !

    سردمداران حکومت اسلامی واحمدی نژاد با تأئید ولی فقیه بارها و بارها اعلام کرده اند که "احدی نمی تواند انرژی هسته یی را از ایران بگیرد (بخوانید ، دست یابی به سلاح اتمی را از اسلام سیاسی !) " و با خرج کردن از کیسه و نام مردم گفته اند " ملت ايران تصميم خود را گرفته و مسير خود را تا رسيدن به قله ادامه مي دهد و ذره يي عقب نشيني نمي کند!"  براستی این قله چیست ، چه مسیری دارد و کجاست که نظام حاکم  تا به آن نرسد، تا به هر قیمتی مردم و ایران را به آنجا نرساند ، قصد عقب نشینی ندارد و دست بردار نیست!؟ که حتی حاضر است برای رسیدن به آنجا ، همان مردم را درمعرض کشتار و بمباران وگوشت دم توپ قرار دهد وهمان ایران را به ویرانه تبدیل کند و جامعه را به تباهی  بکشاند !؟

رسیدن اسلام سیاسی به  قله ! مسئله مردم نیست!

 هیچ عقل و منطقی پیدا نمی شود که تأئید کند ، نظام و حکومتی می تواند و مجاز است که برای رسیدن و بردن جامعه ، مردم و کشوری ،آنهم نه به عقب و قهقرا و تاریکی وته تاریخ ! بلکه رو به جلو و پیشرفت و تکامل و ترقی و رشد ، ریسک خطرناک بروز یک جنگ وحشتناک و نا برابر را قبول کند و به آن دامن زند!

 ازبدیهیات است که هدف و قله مورد نظر حکومتگران اسلامی نه نان و رفاه و امنیت و آسایش و آزادی و عدالت اجتماعی برای مردم ایران است ،نه گسترش جامعه مدنی و حقوق انسانی و نه پیشرفت و اقتصاد سالم وسازندگی و آبادانی در ایران و نه به اصطلاح برای سربلندی و سرافرازی ملت و کشور و غرور ملی و عزت و بقیه شعارهای ناسیونالیستی است ! ونه به اصطلاح رژیمی است چپ گرا و کمونیست که مثلا بخواهد سرجنگ با امپریالیسم و سرمایه داری جهانی به سرکردگی آمریکا داشته باشد !!

 پس آن چه قله ایست که بروز جنگی خطر ناک وکشتارو هلاکت مردم و ویرانی و تباهی و از هم پاشیدن شیرازه جامعه هم ، نمی تواند خللی دررسیدن به آن ایجاد کند و حتی میتواند به آن کمک هم بکند ، برایش تبلیغ هم بکند و آن را به جلوهم ببرد ، برکت و نعمت الهی هم برایش به ارمغان بیاورد!؟

پر واضح است ،آن اهدافی که با حفظ نظام وقدرت وحکومت اسلامی سرمایه واستثمارموجود در ایران و ادامه و بسط و گسترش آن دنبال می شود ، آن قله مورد نظر ، چیزی نیست مگرپیش برد ایدئولوژی اسلام سیاسی در ایران ، منطقه و جهان ، ام القرای کشورهای اسلامی شدن ، برقراری کامل قوانین متحجر شرعی و قرآنی و اسلامی  در ایران ومنطقه ، به اصطلاح بیداری امت اسلامی در همه جای دنیا ، نفوذ هر چه بیشتر در لبنان و فلسطین و عراق و افغانستان وهرجای دیگر که بتواند و بشود و به اصطلاح صدور معنویت الهی اسلامی و متحول کردن مردم جهان با اسلام سیاسی ! بنابراین مهمترین و اساسی ترین تکلیف ، وظیفه وهدف برای نظام حاکم برقرای حاکمیت بزرگ امت واحده اسلامی وقوانین قرآنی و شریعت الهی درسراسر جهان است ، پس باید با بدست گرفتن قدرت سیاسی وحکومتی ، نظامهای اسلامی شریعت مدار و فقه گرا راایجاد و تقویت و کمک کند وبا دیگر حکومت ها ومخالفان سرجنگ و عناد داشته باشد . 

که در تأمین ابزار و وسایل کارش در این مسیر و رسیدن به این اهداف ، نمی تواند از ساخت سلاح اتمی ،انواع موشک ، بمب ودیگرجنگ افزارها چشم بپوشد . نمی تواند به جنبش های جهادی اسلامی موجود و خود ساخته و تروریست های اسلامی و بمب گذار آموزش ندهد و کمک نکند ، پس انرژی هسته ای حق مسلم ماست در راس اولویت هایش قرار میگیرد ودر ظاهر به مسئله ای مثلا ملی و ناسیونالیستی تبدیلش می کند ، رژیمی که ملی گرایی را کفر می دانست ، صحبت از انسجام ملی می کند ، شعارهای ملی گرایانه می دهد و تبلیغ می کند  که انرژی هسته ای دست آوردی است بمراتب پر اهمیت تر از ملی شدن صنعت نفت ، پس بر غنی سازی پافشاری می کند ، برای آمریکا و جهان غرب شاخ و شانه و خط و نشان می  کشد ، پول نفت و منابع وثروت این ملت را در راه رسیدن به قله کذایی اش هزینه می کند .

    البته روشن است که رژیم آرزو دارد ، بدون درگیری و مزاحمت و بدون جنگ ، بتواند و بشود تا به اهدافش برسد که این برایش بهتر است! آرزویش این است که آمریکا از عراق و خاورمیانه برود و به رژیم و اینکه چه می کند کاری نداشته باشد . واما اگر نشد ابایی ندارد که با جنگ افروزی که میتواند با امدادهای غیبی و الهی پر از برکت و نعمت شود ، به اهدافش برسد و تنها چیزی که واقعا برایش مهم نیست و در اولویت قرار ندارد همانا مردم و ایران و جامعه است ، چرا که اهدافش را مقدس تر از این مقولات می داند !

قله مردم و اپوزوسیون واقعی کجاست ؟

مردم ایران هرگز تصمیم رفتن به این قله را نگرفته اند ، مردم با نظام اسلام سیاسی و اهداف و آمال و عملکرد و احکام و قوانین شرعی اجباری و غیر انسانی اش مخالفند ، آزادیخواه و برابری طلبند ، مخالف ظلم و زور وتبعیض و استثمار و بردگی اند ، آزادی بیان و عقیده و تشکل می خواهند ، برابری و رفع تبعیض جنسی ، مذهبی ، قومی و نژادی را می خواهند ، برابری زن و مرد ولغو قوانین متحجر اسلامی را می خواهند ، ازحکومت دیکتاتوری مذهبی ،از تحمیق شدن ،از دروغ و وعده های پوچ وعوام فریبانه خسته شده اند ، رفاه و آسایش می خواهند نه فقر و فلاکت و گرانی وبیکاری ،بیش از این نمی خواهند شاهد اشاعه فساد و فحشا و جهل وخرافات و اعتیاد ودختران فراری باشند ،می خواهند انسانی زندگی کنند و همه حقوقشان رعایت شود .

 دست یابی به سلاح هسته ای ویا رسیدن به تحجر واسلامی شدن جهان وبروز جنگ و تباهی و پاشیدن شیرازه جامعه ، قله وحق این مردم نیست ! مردم هزاران خواسته برحق و انسانی دارند که باید به آنها برسند . رژیم به دروغ دم از مردم و ملت میزند ، دم از حق مسلم این ملت میزند ! رژیمی که برای ایجاد رعب و وحشت دست به اعدام های دسته جمعی می زند ، فعالین سیاسی و اجتماعی و کارگری را دستگیرو زندانی و شکنجه و اعدام می کند و حتی  تاب تحمل معدود فعالان علنی کارگری همچون اسانلو و صالحی ها را هم ندارد . اگر جرئت دارد (که ندارد و این فرض محال است!) فقط برای یک روز سرنیزه را کنار بگذارد ، دست از ارعاب و اختناق و سرکوب و شکنجه وخفه کردن صداها و فریادهای مردم و اعدام و دستگیری فعالان سیاسی و اجتماعی و کارگری و زنان و دانشجویان و روزنامه نگاران و آزادیخواهان ومبارزان بر دارد تا ببیند مردم چه خواهند کرد! تا دیگر اثری از قله ومسیرش و بانیانش باقی نماند ! مردم و اپوزوسیون واقعی ، جنگ آمریکا علیه ایران را نمی خواهند وعامل مهم آفرینش خطر این جنگ یا رژیم و نظام اسلام سیاسی را هم نمی خواهند .

گسترش جبهه ضد رژیم و ضد جنگ وظیفه مردم و اپوزوسیون واقعی

برای رهایی از وضعیت خطرناک و جدی شروع جنگ و حمله از سوی آمریکا و اسرائیل و متحدانش ، بخصوص در این مدت باقی مانده از زمان دولت بوش که ظاهرا هر دو طرف خود را برای وضعیت آخر آماده می کنند ! مردم و اپوزوسیونی که در کنارهیچ یک از طرفین این معادله قرار نگرفته اند ، خود جمهوری اسلامی را  یکی ازعوامل مهم در آفرینش خطراین جنگ احتمالی و فراهم آوردن امکان تباهی جامعه ایران می دانند ،بدنبال هیچگونه سازشی با جمهوری اسلامی و جناح هایش نیستند ، و سرنگونی جمهوری اسلامی و از کار انداختن همه دارو دسته ها و دستگاههای سرکوب و ترور و تحمیق را شرط هرگونه تحول آزادی خواهانه در ایران و موثرترین راه مقابله با خطر جنگ و خواستها و اراده مردم می دانند ، اگر احتمال و خطر بروز جنگ را جدی گرفته اند ونمی خواهند منتظر شوند تا ببینند  چه پیش خواهد آمد !

اگر نمی خواهیم برای رسیدن به قله و اهداف اسلام سیاسی برویم  ودر کنار جنایتکاران جمهوری اسلامی بایستیم ، اگر نمی خواهیم رژیم اعدام وسنگسار بماند اما بصورت خوش خیم به قله برود ، اگر نمی خواهیم در کنار آمریکا قرار بگیریم و خواهان هلاکت و کشتار مردم نیستیم تا به نوایی برسیم ، تا قوم و فرقه مان جایی پیدا کند ! اگر قبول داریم که جنگ احتمالی بین دو تروریست ، مذهبی و استثمارگر ، جنگ مردم نیست و بزرگترین ضربات و زیان را به مردم می رساند و اگر در این راه همفکر و نزدیک هستیم و دیدگاه های مشترک و موافقت هایمان بیشتر از اختلافات جناحی و فرقه ای است ، و اگر خود را ویا فرقه مان را برتر از مردم و در عرش اعلا نمی دانیم و نمی بینیم !

 باید به وظیفه  و نقش تاریخی خود واقف باشیم و قبل از هر چیز به نوعی اتحاد عمل حول مشترکات و موافقت ها دست یابیم . شاید با این کار باعث دلگرمی مردم شویم که بتوانند پس از سالها قطع امید ، به اپوزوسیون واقعی روی آورند و اعتماد کنند . وظیفه داریم که در این راه ، سعی ، تلاش ، فعالیت ، تبلیغ و اقدام کنیم . احزاب ، سازمانها و شخصیتهای سیاسی و اجتماعی وظیفه دارند دراین راه دست به افشاگری طرفین این جنگ احتمالی زده ، مردم را نسبت به عواقب آن و مخالفت با آن آگاه کنند وجنبشهای مردمی را سازماندهی ، متشکل ، راهنمایی ، تقویت ، همراهی و کمک کنند .

این نوشته برداشتی بود شخصی از(( بیانیه عليه جنگ و در دفاع از مدنيت جامعه ايران )) بخصوص بند اول آن

که  در سایت علیه جنگ به آدرس http://www.no-war-iran.comآمده ، بیانیه همه احزاب ، نیروها و شخصیتهای اپوزوسیون را به پیوستن به آن و تلاش برای نجات جامعه ایران دعوت کرده ، که امید است مورد حمایت ، پی گیری ، تبلیغ ، اقدام و در دستور کار همه ایرانیان و بخصوص نیروهای آزادیخواه و چپ وسوسیالیست و کمونیست و نیروهای راستین ضد جنگ و ضد رژیم اسلامی قرار گیرد  وگسترش یابد . فارغ ازهر گونه فرقه بازی ، منافع گروهی و... آنچه که تاکنون متأسفانه باب بوده ورواج داشته !  

 - منوچهر اسدبیگی ( بابک حکمت )   29 november 2007

Posted by mohammad1917 at 12:35 AM | Permalink

رفيق عابد توانچه مدت نسبتا طولانى است كه از بىعملى احزاب و جريانات خارج كشور گله مندند و معتقدند كه اگر كسى بخواهد كارى بكند بايد داخل ايران باشد، احزاب را بىعمل و بىخاصيت مىنامند و متاسفانه دست آخر فعاليت مورد نظرشان يعنى كارى كه بايد در ايران صورت بگيرد را شركت در انتخابات مجلس اسلامى مىنامند·

در اينكه فعاليت در داخل ايران و نقش مستقيم داشتن در مبارزات عليه رژيم اسلامى مهم است شكى نيست، همه احزاب سياسى و به خصوص جريانات چپ و كمونيست نيز تمام تلاش خود را بر اين دارند كه بتوانند بيشترين سهم و امكان فعاليت مستقيم را داشته باشند و به سازماندهى جنبشهاى اجتماعى بپردازند و تا به حال نيز با همه خفقان و سركوب رژيم توانسته اند سهم بزرگى در تحولات جامعه ايران داشته باشند· اما از اين واقعيات كه بگذريم از بحثها و مواضع رفيق عابد انتظار مىرفت كه استنتاجات مهم و قابل تاملى از اين مشاهداتشان بكنند، از اينكه بقيه را به پاسيفيسم و بى عملى متهم مىكردند انتظار مىرفت ايشان راه حل و يا تشكل آلترناتيو خود را ارائه بدهند· اما متاسفانه آخرين يادداشت رفيق در وبلاگش درباره انتخابات مجلس اسلامى نشان مىدهد كه انتظار و توقع بىجائى بوده· رفيق از احزاب كمونيست كلى گله دارند و ميزان بيشترى توهم به رژيم اسلامى·

در نوشته مذكور رفيق عابد فراخوان مىدهند كه كمونيستها در انتخابات مجلس اسلامى شركت كنند و كانديد شوند، تحريم را منفعلانه مى نامند و خلاصه اينكه شركت در انتخابات مجلس اسلامى را راهى براى دخالت در سرنوشت جامعه و پيشبرد مبارزات كارگران و كمونيستها مى دانند·

استدلالات اساسى رفيق عابد اين است كه اولا تحريم همه گير و توده اى نمىشود همانطور كه در انتخاباتهاى قبلى نيز نشده است، دوما تحريم انتخابات يك نوع چپروى و دور از جامعه بودن است، سوما اينكه انتخابات راهى براىمبارزه سياسى و به نوعى يك تاكتيك است·

انتخابات در رژيم اسلامى و چپ روى

قبل از هرچيز بايد روشن كرد بحث بر سر چيست؟ انتخابات در يك پارلمان و يا مجلس يك كشور؟ در يك فضائى كه همه مىتوانند شركت كنند؟ واضح است كه اگر انتخابات پارلمانى در يك كشورى است كه همه مىتوانند بدون هيچ فيلترى در آن شركت كنند و توزان قوا آنقدر به نفع كمونيستها نيست كه بتوانند با تحركات اجتماعى قدرت را بگيرند و به سيادت سياسى بورژوازى خاتمه بدهند، امتناع از شركت نه تنها چپروى بلكه به شدت احمقانه است·

 تا آنجا كه به انتخابات و پارلمانتاريسم برمىگردد كمونيستها نسخه از پيشى مبنى بر عدم شركت در همه انتخاباتها و توسل تنها به قهر انقلابى ندارند، همانطور كه نسخه اى براى شركت در همه انتخاباتها ندارند، اما واضح است كه هر انتخابات در هر مقطع تاريخى و در هر شرايط خاص خود على الخصوص با توجه به توازن قوا بايد مورد بررسى قرار گيرد و تاكتيك درست در مقابل آن اتخاذ كرد· در اين شكى نيست كه عدم استفاده از وسايل خود جامعه بوروژازى براى تقويت جنبش كمونيستى چپروى است و واگذار كردن بازى به بورژوازى است·

لنين به اين مساله در كتاب بيمارى كودكى چپروى در كمونيسم به تفصيل مى پردازد·

اما مساله مهم اين است كه استنتاج غلط از بحث امتناع از چپروى نبايد باعث شود يك اصل مهم تحليل مشخص از شرايط مشخص فراموش شود· در مورد مشخص انتخابات همانطور كه در بالا گفتم اگر انتخابات آزاد باشد و توازن قوا به نفع كمونيستها نباشد بايد شركت كرد، اما مساله مهم و انگار فراموش شده اين است كه اين خيمه شب بازيهاى رژيم اسلامى ابدا و با هيچ معيارى انتخابات نيست· قبل از هرچيز اينكه اين حتى انتخابات مجلس يا پارلمان ايران نيست، انتخابات مجلس اسلامى است· مجلس اسلاميستهايى كه يك ربع قرن است با زور اسلحه و اعدام و كشت و كشتار در ايران حاكمند، حتى مجلس مذهبيون كشور هم نيست چه برسد به بخش آته ئيست و سكولار جامعه· مسابقه بين يك سرى آخوند آدمكش است براى گرفتن يك سهمى از قدرت دولتى و تجديد آرايش يك ارگان سركوب جامعه·

دوما اينكه در اين خيمه شب بازى نه مردم حق كانديد شدن دارند و نه حق تصميم گيرى و نه اساسا انتخابات براى ارگانى است كه مردم به عنوان يك ارگان مشروع قبول داشته باشند· زمانى كه كليت رژيم از نظر مردم و به خصوص طبقه كارگر مشروعيت ندارند، شركت در انتخابات يك ارگان اين رژيم جز سهيم شدن در جنايات اين رژيم چيزى نيست· اين رژيم حتى يك رژيم نيمه متعارف بورژوائى نيست كه بتوان برسر چگونگى انتخابات و تاكتيك كمونيستى در مقابل آن حرف زد· صاف و ساده يك رژيم خودگمارده است كه تماميت آن و قانونىكه قرار است ناظر بر انتخاباتها و ديگر مكانيسمهاى اين رژيم باشد از نظر مردم مشروعيت ندارند·واقعا توقع اين ميزان توهم به جمهورىاسلامى از فرخ نگه دار و سازمان اكثريت مىرفت اما از رفيقى كه تيغ تيز نقدش به پاسيو بودن احزاب و سازمانهاى كمونيستى هيچ وقت غلاف نيست، نمىرفت·

تحريم و در حاشيه نماندن

اما چكار بايد كرد؟ اگر واقعا همانطور كه رفيق مى گويد در همه مواردى كه كمونيستها فراخوان تحريم داده اند، اين تاكتيك توده اى و همه گير نشده چكار بايد كرد؟ راه حل بعدى چيست؟

به نظر من راه حل كمونيستى همان تحريم وسيع انتخاباتهاى رژيم است· نمى شود گفت چون تاكتيك و موضع ما موضع اكثريت مردم نشده پس نادرست است· با اينكه فكر مى كنم موضع اكثريت مردم نيز هست· اگر جمهورى اسلامى به هزار حربه و زور و فشار توانسته مردم را به پاى صندوقهاى راى ببرد، نشان از توهم مردم و يا نادرستى موضع كمونيستها نيست· اين تنها بيانگر وحشيگرى و سركوب قرون وسطى اين رژيم است· با اين حساب بايد در همه تئوريهاى كمونيسم شك كرد چون بورژوازى با هزار ترفند از زور و شكنجه و زندان و ترور گرفته تا فريب و حقه بازى توانسته مردم را و طبقه كارگر را مغلوب خود كند و تاحال ايده هاى كمونيسم  و لغو مالكيت خصوصى به خواست اكثريت مردم دنيا تبديل نشده است·

اگر تا به حال به قول رفيق تحريم همه گير نشده راهش اين است كه بايد براى همه گير كردنش تلاش كرد· بايد از مدتها قبل از انتخابات تلاش كرد به گوش مردم رساند كه برخورد درست به انتخابات چيست· بايد تلاش كرد وسيعترين بخش مردم از شركت در آن امتناع كنند، ستادهاى تبليغى را بر سرشان خراب كرد و سخنرانيها و تلاشهايشان را به محل هو كردنشان تبديل كرد· بايد روز انتخابات در محلهاى اخذ راى پيكت كرد، اعتراض راه انداخت و حتى صندوقهايشان را به آتش كشيد، همان كارى كه بعضا در انتخاباتهاى قبلى شده و در حال حاضر بيشتر شدنى و ممكن است· انتظار مىرفت در اين مورد رفيق عابد و امثال او تلاش كنند همه نيروهاى چپ و كمونيست و آزاديخواه در دانشگاه و بيرون دانشگاه را حول اين متحد كنند و فارغ از هر نوع اختلافى تصميم بگيرند پروسه انتخابات مجلس اسلامى را به رسوائى رژيم اسلامى تبديل كنند· موضع فعال و كمونيستى اين است كه همه را بايد بسيج كرد براى اينكه انتخابات را برسر رژيم خراب كنند و به نظر من تاكتيك توصيه شده رفيق عابد دقيقا عين پاسيفيسم است· اميدوار رفيق عابد متوجه شود كه فعاليت و فعال بودن با بازيچه شدن آن هم در زمين بورژوازى با قواعد و چهارچوبهاى فوق ارتجاعى تفاوت بسيار دارد· اين آرزوى رژيم است كه اشخاصى تحت عنوان كمونيست و ماركسيست به انتخابات چراغ سبز بدهند····

حامدخاكى

2007-11-28

Posted by mohammad1917 at 12:27 AM | Permalink

اولين باری که بياد دارم(پدرم) محمود صالحی زندانی شد سال ۷۴ بود يعنی دوازده سال پيش. همراه با يکی از دوستانش دستگير ومدتی در زندان بود! بار دوم ۷۸ و۷۹ بود که همراه با چند نفر از دوستانش مدت دوماه ونيم در سلولهای اداره اطلاعات ماندگار شد!

پايز همان سال ۷۹ بار ديگر دستگير و مدت  ۸ ماه زندانی شد. اول ماه مه ۸۳ همراه با دهها نفر از کارگران دستگير ونزديک به دو هفته زندانی اش کردند! حالا هم بار ديگر دستگير ونزديک به هفت ماه است در زندان سنندج زندانی و دارد مدت محکومیتش را میگذراند!

در اين سالها تفريح وايام شادی من وبرادرم يا ملاقاتهای چند دقيقه ای بوده و يا زمانی بوده است که از سلامتی محمود صالحی (پدرمان) مطلع شده ايم.

همیشه با دلداريهای مادرمان اين زن مبارز به آینده امیدوار شده ایم و دوری از پدر برایمان قابل تحملترشده است. مادری که مدت زيادی از زندگی مشترکش را صرف تلاش برای آزادی و کسب خبر از وضعيت شريک زندگی اش و پدر فرزندانش در زندان  شده است!

ما ، فرزندان ، محمود صالحی درک کرده ايم که چرا پدرمان زندانی شده است! همراه با ملیونها نفر از کارگران جهان که همبستگی خود را با ایشان اعلام کرده اند به وجود ش افتخار و برايش آرزوی موفقيت می کنيم!

ما خوب ميدانم پدرمان تنها متعلق به اعضای خانواده اش نيست بلکه متعلق به همگی کسانی است که برای حق انکار ناپزير کارگران مبارزه می کنند!

با این وجود ما نگران شرايط دردناکی هستيم که پدرمان در آن بسر می برد. محمود صالحی تا به حال نزديک به هفت سال زندانی شده است و اين  سلامتی ايشان را به شدت به خطر انداخته است. حالا از درد تنها کليه اش ، پروستات و نارسائی شدید قلبی  رنج می برد همين باعث شده است بار ديگر از اتحاديه ها ، سنديکاها ی کارگری در سطح جهان و از شما، کارگران، جوانان ، زنان و مردان آزاديخواه بخواهيم که محمود صالحی را فراموش نکنيد! چنين کارگر مبارزی فراموش شدنی نيست! پدر ما هيچ جرمی به جز دفاع از حقوق هم طبقه ای هايش و تلاش برای ايجاد تشکلهای آزاد کارگری نداشته است .

ما، از شما میخواهیم بار دیگر همه با هم با تمام توان برای آزادی اش از بند تلاش کنیم !

سامرند صالحی

 ۱/۹/۱۳۸۶

Posted by mohammad1917 at 04:41 PM | Permalink

اولين شماره نشريه اي بنام "پيک" تحت عنوان نشريه سنديکاي کارگران شرکت واحد منتشر شد . با اولين نگاه به اين نشريه ميتوان ديد که اين نشريه٬ نه تنها  به خواستها و مبارزات کارگران واحد و کارگران در ايران ربطي ندارد٬ بلکه با جنبش کارگري بالنده در ايران تقابل آشکار دارد. اين نشريه صداي اعتراض چند هزار کارگر شرکت واحد که دو سال پيش با اعتصاب با شکوه خود فصل جديدي در جنبش اعتراضي کارگري گشودند و فضاي سياسي جامعه را تغيير دادند نيست. اين نشريه صداي اعتراض کارگراني که خواستهاي انحلال شوراهاي اسلامي٬ ايجاد تشکل مستقل از دولت٬ افزايش فوري دستمزدها و اجراي قراردادهاي دسته جمعي را فرياد ميزدند٬ نيست. اين نشريه ربطي به آن کارگراني ندارد که آمدند و در سطح رسانه ها عليه توحش سرمايه کيفرخواست خود را دادند و از برابري انسانها سخن گفتند. اين نشريه جسارت و  چهره مصمم   ٥٠٠٠ کارگري که در بحبوحه اعتراضات کارگران واحد در منطقه ٦ اتوبوسراني تهران تجمع کردند و براي خواستهايشان فرياد زدند را تصوير نميکند.  اين نشريه٬ بطور عملي امروز  با رژيم و عوامل آن خانه کارگر و شوراهاي اسلامي همصدا شده است.  نشريه استغاثه از مقام رهبري رژيمي است که به صف کارگران خاتوان آباد گلوله بست و همين امروز رهبران خود اين سنديکا را بخاطر خواستهاي برحقشان به اسارت کشديه  است. خصوصا در آن نامه اي خطاب به رهبر انقلاب اسلامي٬ خامنه اي٬ اوج استيصال نويسندگان اين نشريه را به نمايش ميگذارد. استيصال خط سنديکاليسم و توده ايستي که در طول مبارزات با شکوه کارگران واحد به انزوا کشيده شده بود و بدنبال يک دوره سردواندن و حواله دادن اين کارگران به مجاري قانوني جاني دوباره گرفته است و  اکنون با بيرون دادن اين نشريه ميخواهد دوباره بازيگر صحنه باشد. نشريه "پيک" به روشني استيصال خط توده ايستي و سنديکاليس را نشان ميدهد. نشان ميدهد که  بازي در چهارچوب قوانين موجود دولتي و چشم دوختن به تغيير اين قوانين و مقاوله نامه هاي سازمان جهاني کار٬ سرانجام آن چيزي جز سردواندن کارگر  و قرار گرفتن او  در کنار جمهوري اسلامي و تشکل هاي دست ساز آن خانه کارگر و شوراهاي اسلامي نيست.  اما  امروز بر هيچکس پوشيده نيست که نشريه پيک در ميان هيچ سطح از کارگران خريدار نخواهد داشت. امروز چشم کارگران باز است. کارگري که پيام اول مه آن اينست که ميگويد ما انزژي هسته اي نميخواهيم٬ دستمزد ١٨٣٠٠٠ تومان نميخواهيم٬ "ما کارميکنيم که زندگي کنيم٬ زندگي نميکنيم که کار کنيم" زير بار چنين اراجيفي نميرود. گردانندگان اين نشريه ناگزير خواهند بود که يا جهت خود را تغيير دهند و يا بساطشان را جمع کنند و نشريه شان را ببندند. ادامه طرح چنين نوشته ها و بيانيه هايي٬ بيش از بيش باعث بي اعتباري طرح کنندگان آن خواهد بود. بنابراين هر کارگري که ذره اي احساس فاصله با اين ادبيات و اين سخنان دارد بايد جلو بيايد و حرف خود را بزند. کارگران واحد بايد بگويند که اينها حرفهاي ما کارگران شرکت واحد نيست. بگويند تشکلي که بخواهد براي پيشبرد خواستهايش  به رهبري رژيم اسلامي و قوانين ضدکارگري و ضد انساني آن متوسل شود٬ بايد از سوي کارگران طرد شود و پاسخ درخور خود را بگيرد. بايد عليه اين خط و اين سياست ايستاد. نبايد گذاشت به اسم ما کارگران واحد و طبقه کارگر چنين سخناني برزبان آيد. بايد کارگران اعلام کنند که اين صداي ما نيست. بايد کارگران شرکت واحد با بيانيه هاي خود از دستاوردهاي اعتراضات تا کنوني شان  پاسداري کنند و بگويند که ما آزادي همکارانمان از زندان را از سران حكومت جنايتكاران استغاثه نميکنيم. ما بازگشت به کارمان را از كسي استدعا نميکنيم. ما خواهان آزادي بي قيد و شرط همکاران خود و همه زندانيان سياسي هستيم. ما با مبارزاتمان درب زندانها را خواهيم گشود. ما خواستهايمان را رساتر و مصر تر فرياد خواهيم زد.

شايد گفته شود که با فشاري که جمهوري اسلامي به کارگران واحد وارد کرد٬ اين کارگران در شرايطي آنچنان دشوار بودند که نميتوانستند به تمامي صداي اعتراض کارگر باشند و سنديكاي واحد در اين نشريه اش اين وضعيت را منعكس كرده است. اين پوچ است. پاسخ اينست که اين کارگران ميتوانند به يمن مبارزات با شکوهي که داشتند سرشان را بالا بگيرند و امروز در کنار کارگران هفت تپه و کشت و صنعت کارون٬ شاهوي سنندج و عسلويه و اعتراضات هر روزه کارگران در  اينجا و آنجا خود را قدرتمند ببينند و با متحد کردن صفوف خود و با درس گرفتن از افت و خيزهاي اعتراضاتشان براي پيشروي بيشتر خيز برداند. نياز فوري کارگران واحد امروز انتشار نشريه پيک٬ نشريه اي که در آن به استغاثه و تمنا برخيزد٬ نيست. اين نشريه و استدعا نامه اش ضد كارگران است. نياز امروز کارگران واحد متحد کردن صفوف خود  سر خواستها و مطالباتشان براي تقابل با تعرض رژيم اسلامي و پافشاري برروي خواستها و مطالباتي است که قهرمانانه براي آن مبارزه کردند و صداي اعتراضشان در کل جامعه و جهان طنين انداحت. بايد زبان و صدا اين اعتراض باشيم.  

***

كارگران اجازه نميدهند!

طرح حجاب و تشکيل "شوراي امر به معروف ونهي از منکر" در کارخانجات يک گستاخي آشکار رژيم است

علي اکبر طاهايي معاون فرهنگي "وزارت کار و امور اجتماعي" رژيم در گردهمايي مسولان "امور فرهنگي سازمانهاي کار و امور اجتماعي استانها" طي سخناني  از اجراي ‏طرح حجاب در کارگاه ها و بنگاه هاي اقتصادي کشور و تشکيل شوراي امر به معروف و نهي از منکر در کارخانجات خبر داد. بنا به سخنان او قرار است ستادهاي امر به معروف در هر استاني با تشکيل معاونت ادارات و کارخانجات ٬ "کميته هاي حجاب و عفاف" را تحت عنوان "شوراي امر به معروف و نهي از منکر" تشکيل دهند.

اينکه رژيم با اجراي چنين طرحهايي کدام اهداف را دنبال ميکند بر هيچکس پوشيده نيست. تنها از ذهن بيمار سران حکومت اسلامي است که طرحهايي نظير حجاب در کارخانجات و ارسال بسته هاي حجاب به دانشگاه بر مي آيد. نگاهي به مبارزات و رودرويي مردم با چنين طرحهايي٬ بطور واقعي اوج استيصال رژيم را به نمايش ميگذارد. بويژه طرح حجاب و تشکيل شوراي امر به معروف و نهي از منکر در کارخانجات آنچنان غير واقعي و مسخره است که حتي خودشان نيز آنرا محتاطانه طرح ميکنند و به موضوع جدي بحث تبديل نشده است. اما نفس اعلام اجراي چنين طرحي از سوي مسئولين وزارت کار٬ تحقير آشکار زنان در محيط هاي کار است و  بايد فورا با اعتراض کارگران روبرو شود. با اعلام اين طرح رژيم ميکوشد سايه شوم ارعاب و سرکوب را در کارخانجات حاکم کند. تحت عنوان مبارزه با بدحجايي ديوار آپارتايد جنسي در محيط ها ومراکز کاري را بيشتر کند و کارگران پيشرو و معترض را زير فشار و تهديد بيشتري قرار دهد. رژيم اسلامي ميخواهد با قرار دادن شواري امر به معروف و نهي از منکر در کنار حراست و نيروهاي بسيج در کارخانجات بر کنترل و فضاي پليسي در مراکزي کاري شدت دهد. بايد در مقابل اين طرح ارتجاعي ايستاد. بايد اعلام کرد که کارگران به دارو دسته هاي اوباش حزب الله در کارخانه٬ اجازه حضور نخواهند داد و دست حراست و خانه کارگر و شوراهاي اسلامي و همه اعوان و انصار آنان از محيط هاي کار بايد کوتاه شود.

دو سال پيش مديريت کارخانه ايران خودرو با ابلاغ طرح پوشش اجباري براي کارگران زن٬ تلاش کرد  طرح مشابهي با همين طرح حجاب را به اجرا  گذارد٬ اما با بيانيه اعتراضي کارگران و حمايت کارگران مرد از کارگران زن و صف متحد کارگران روبرو شد. اکنون بايد کل جنبش کارگري و فعالين مبارزه عليه تبعيض عليه زنان ٬ نسبت به چنين طرحهايي عکس العمل سريع نشان دهند و با شکل دادن به اعتراضي گسترده٬ اجراي چنين طرحهايي را به شکست بکشانند. طرح حجاب و تشکيل شوراي امر به معروف و نهي از منکر بايد فورا در مجامع عمومي کارخانجات به بحث درآيد و کارگران نسبت به اين تحقير آشکار نسبت به زنان٬ بيانيه هاي اعتراضي دهند و آنرا محکوم کنند.

واقعيت اينست که طي چند ماهه اخير٬ رژيم اسلامي در برابر رشد بالنده اعتراضات بخش هاي مختلف جامعه تلاش کرد دست به سرکوب وسيع جامعه  بزند و در همين راستا تحت عنوان مبارزه با بدحجابي زنان را مورد تعرض و فشار قرار داد. اما امروز آمارهاي خود دولت نشانگر شکست اين طرح است. آمارهاي ميليوني زنان معترضي که با بدحجابي خود عملا در مقابل خط و چوب خط هاي رژيم شانه بالا انداختند و ايستادند و با نيروي حزب الله و مامورين ارتجاع اسلامي در خيابانها درگير شدند. اکنون جمهوري اسلامي در اوج استيصال و در مقابل جنبش اعتراضي بالنده کارگري ميخواهد بساط حزب الله را در کارخانجات پهن کند. اما بدون شک کارگران با مبارزاتشان و با اعتراضات هر روزه خود نخواهند گذاشت که کارخانجات و مراکز کاري  به جولانگاه اوباش حزب الله تبديل شود. طرح حجاب و تشکيل شواري امر به معروف ونهي از منکر در کارخانجات يک گستاخي آشکار از سوي رژيم نسبت به کارگران است و بايد از سوي کارگران و همه انسانهاي آزاديخواه پاسخ درخور خود را بگيرد.

Posted by mohammad1917 at 12:12 PM | Permalink

اصغر کریمی

نوامبر ٢٠٠٧

اعتصاب

قسمت سوم: نقش و جایگاه رهبران اعتصاب  

در قسمت قبل درمورد دستگیری و احضار فعالین و رهبران اعتصاب و وظایفی که در چنین مواقعی بر دوش کارگران قرار میگیرد صحبت کردیم. اینجا به جنبه هائی دیگر از این مساله و نیز به نقش و جایگاه رهبران اعتصاب میپردازیم.

هیچ مبارزه ای بدون رهبری صورت نمیگیرد و کارگران که بطور روزمره و به اشکال مختلف در حال مبارزه و مقاومت در برابر سرمایه داران و اجحافات آنها هستند، دارای صفی از رهبران خود هستند که این مبارزات را هدایت میکنند. رهبرانی که در طول زمان اعتماد کارگران را به خود جلب میکنند، دارای نفوذ کلام هستند، محبوبیت پیدا میکنند و دائما موقعیت خود را به خطر می اندازند تا چیزی به سفره کارگر اضافه کنند.

به هردرجه رهبران کارگری روشن تر، رادیکال تر، و متشکل تر باشند، کارگران آن کارخانه و مرکز کارگری متحدتر، آگاه تر و سازمان یافته تر خواهند بود و میزان اجحافات کارفرما و دولت علیه آنها کمتر خواهد بود. به دلیل نقش کلیدی رهبران کارگری، کارفرما و دولت نیز قبل از هرچیز آنها را مورد حمله قرار میدهند، دستگیر و اخراج میکنند، از آنها وثیقه های سنگین میگیرند، تلاش میکنند آنها را مرعوب کنند و حتی اگر بتوانند با تهدید و فشار کسانی را به خدمت خود درآورند. درمقابل این فشارها، لازم است توده کارگران با تمام قوا از رهبران خود دفاع کنند، آنها را از زیر ضرب خارج کنند، در مقابل دسیسه هائی که علیه آنها میشود فورا عکس العمل نشان دهند و نشان دهند که هر عملی علیه آنها با حرکت دسته جمعی کارگران روبرو میشود. میتوان و باید کاری کرد که دولت از دستگیری و اذیت و آزار فعالین کارگری دست بکشد و یا لااقل دستگیری ها به حداقل ممکن برسد. حالی شود که هرمورد دستگیری به یک مبارزه متحد و یکپارچه و متشکل تر شدن کارگران منجر میشود و عطای دستگیری را بر لقایش ببخشد. اینکار عملی است و یکی از مبرم ترین و مهمترین مسائل مقابل جنبش کارگری است.

چگونه از رهبران کارگری حفاظت کنیم؟

رهبران اعتصاب مسئولیت سنگینی در قبال کارگران دارند، اما توده کارگران هم در قبال رهبران خود مسئولند. واقعیت این است که توده کارگران قدر رهبران خود را میدانند و از آنها به هر شکل بتوانند حمایت میکنند. بویژه در سالهای اخبر، کارگران تجارب ارزشمندی کسب کرده اند. اینجا به برخي از اين تجارب و راههای موثر پشتیبانی از رهبران کارگری میپردازیم:

١­ برگزاری مجمع عمومی و دفاع از رهبران کارگری درمقابل توطئه ها:

تجربه اخیر کارگران شاهو بسیار آموزنده است. مدتی پیش کارفرمای کارخانه ریسندگی شاهو در سنندج به کارگران اعلام کرد که چون به شما علاقه زیادی دارم میخواهم وقت استراحت نهار را اضافه کنم. و سپس نیم ساعت به وقت نهار اضافه کرد اما یک ساعت کار روزانه را افزایش داد! کارگران درمقابل این کلاهبرداری کارفرما تصمیم به اعتراض گرفتند. در بخشنامه گفته شده بود که طرح از روز ١٩ مهر ٨٦ شروع میشود. کارگران مجمع عمومی خود را برگزار کردند و تصمیم گرفتند از اجرای بخشنامه خودداری کنند و روز ١٩ مهر وقعی به این بخشنامه جناب کارفرما نگذاشتند. کارفرما به اداره کار شکایت کرد. بدلیل اعتراض کارگران، روز ٢١ آبان اداره کار به نفع کارگران رای داد. اما در این میان کارفرما اعلام کرد که نمایندگان، کارگران را تحریک میکنند و با اینکار قصد داشت پای اداره اطلاعات را به میان بکشد. کارگران درمقابل این توطئه بلافاصله روز ٢٠ آبان مجمع عمومی خود را تشکیل دادند و دسته جمعی اعلام کردند که نمایندگان آنها خواستهای بر حق همه کارگران را نمایندگی کرده اند و بار دیگر به اتفاق آرا آقایان: خالد سواری، هادی احمدی، فریدون پالیزی و رمضان حبیبی را  بعنوان نماینده های خود انتخاب کردند. این اقدام کارگران پاسخ دندان شکنی به کارفرما و توطئه هایش بود. به اداره اطلاعات نیز با این اقدام خود حالی کردند که در مقابل هرتهدید و خطر احتمالی آماده اند یکصدا از نمایندگان خود دفاع کنند. این یکی از تجارب ارزشمند کارگری در حمایت و حفاظت از نمایندگان و رهبران خود بود. رابطه کارگران با رهبران خود را تنگ تر کرد و پشتوانه محکمی برای نمایندگان ایجاد کرد. اتکا به مجمع عمومی، دخالت سازمان یافته توده کارگر در دفاع از رهبران خود، رای تک تک کارگران در این زمینه و آموزش کارگران از دستاوردها و درسهای این حرکت بود.

٢­ اعتصاب و اعتراض درصورت احضار و دستگیری

در بخش قبل به تفصیل در این زمینه صحبت کردیم که کارگران در مقابل رهبران اعتصاب تعهد جمعی دارند و به تجربه اخیر کارگران نیشکر هفت تپه نیز اشاره کردیم. اخطار به اعتصاب و سپس اعتصاب و تجمع اعتراضی برای آزادی همکاران خود اقدامی بود که کارگران نیشکر هفت تپه برای آزادی رفقای خود انجام دادند.

بد نیست اینجا به تجربه کارگران نساجی کردستان در سنندج نیز اشاره کنیم. در بحبوبه اعتصاب طولانی مدت کارگران نساجی در سال ٨٣، ماموران سرکوب حکومت به کارخانه آمدند تا اعضای کمیته مخفی اعتصاب را دستگیر کنند. آنها شروع به خواندن اسم چند نفر از کارگران کردند اما با خواندن هر اسم همه کارگران بپاخاستند و بدین ترتیب ماموران سرکوب دمشان را روی کولشان گذاشتند و رفتند. کارگران اعتصابی در واقع به وزارت اطلاعات گفتند اگر دستتان روی هرکارگری بلند شود با همه ما طرف خواهید شد و با این اقدام درس بزرگی از همبستگی و حمایت از رهبران خود بجا گذاشتند و الگوئی فراموش نشدنی به کل طبقه کارگر ارائه دادند.

٣­ رهبران کارگری نباید گمنام بمانند

یک جنبه مهم دیگر تبدیل کردن رهبران کارگری به چهره های شناخته شده در سطح جامعه است. این یکی از مهمترین وجوه نه تنها مقابله با توطئه ها، بلکه همچنین روش مهمی برای پیشروی است. هرچه رهبران کارگری و رهبران و فعالین اعتصاب گمنام تر و ناشناخته تر باشند، اعتصاب ضعیف تر و دامنه تاثیر آن محدودتر و شکننده تر و دستگیری و اذیت و آزار آنها توسط نیروهای سرکوب ساده تر است. اما تبدیل رهبران اعتصاب به چهره های شناخته شده در سطح کشور اهمیتی به مراتب فراتر از این مساله دارد. این یک مساله طبقاتی است و به موقعیت و جایگاه کارگر در جامعه بستگی دارد. جبهه مقابل همه تلاشش را میکند که بویژه رهبران کارگرى گمنام بمانند. طبقه کارگر آنها را نشناسد، مردم شهر و کشور آنها را نشناسند، سازمانهاى کارگرى از آنها بى خبر باشند، قيافه آنها در اذهان مردم نباشد. حتى خانواده هاى خود کارگران آنها را نشناسند. ميدانند که رهبران گمنام نفوذ کمترى دارند، و در صورت دستگيرى و اخراج کمتر کسى به داد آنها ميرسد. 

یکی از اشکال مقابله با این مساله، تبدیل رهبران کارگری به چهره های شناخته شده در جامعه است. کارگری که دستگیر میشود باید با اسم و رسم و عکس به جامعه معرفی شود. باید در و دیوار شهر پر از اسم رهبران زندانی باشد. باید هر رسانه ای که امکان پخش خبر دستگیری را دارد بلافاصله خبر کرد. سایر رسانه های داخلی خارجی را هم تحت فشار گذاشت که خبرها را منعکس کنند. اگر هرمورد دستگیری، علاوه بر اعتصاب و اعتراض، باعث شود که رهبران اعتصاب به چهره های شناخته شده ای در جامعه تبدیل شوند، وزارت اطلاعات و دولت متوجه میشوند که باید تاوان سنگینی در ازای هرمورد دستگیری بدهند و این باعث میشود که دستگیری برای آنها کار ساده ای نباشد. همینطور موقع آزادی کارگران زندانی باید با گل و بوق زدن و چراغ روشن کردن به استقبال آنها رفت، در کارخانه جشن ترتیب داد، دسته جمعی به خانه آنها رفت و نشان داد که رهبران کارگری در حلقه احترام و محبت گرم کارگران قرار دارند و دست بلند کردن روی آنها هزینه سنگینی برای دولت دارد. طبقه کارگر نیاز دارد که در سطح شهر و کشور صدها نفر از رهبرانش شناخته شده باشند و همه آنها را بشناسند. رهبران شناخته شده اهرم مهمی برای ارتقای موقعیت اجتماعی طبقه کارگر، اهرم مهمی برای فراخوان به اعتصاب، و اهرم مهمی برای خنثی کردن توطئه ها هستند. حتی رسانه های وابسته به حکومت برای حفظ ظاهر هم که شده مجبور میشوند با آنها مصاحبه کنند و این فرصتی است که رهبران کارگری مطالبات و خواسته های کارگران را در سطح وسیعی به گوش جامعه برسانند. طبقه کارگری که صدها رهبر شناخته شده داشته باشد، دیگر تحمیل دستمزد چندبار زیر خط فقر و نپرداختن دستمزد و اجحافات دیگر علیه او بسیار دشوار خواهد شد. سطح توقع کارگر بسیار بالاتر خواهد رفت. سرش را بیشتر بلند نگه خواهد داشت. نقدش به موقعیت اجتماعی اش عمیق تر و بیشتر خواهد شد و سرکوبش دشوارتر خواهد شد.

رهبران کارگری باید در سطح جهانی نیز شناخته شوند و برای آزادی شان از سازمانهای کارگری و مدافع حقوق انسان کمک خواسته شود. در نتیجه درصورت دستگیری آنها باید بلافاصله به سازمانهای کارگری در سطح جهان نامه داد و از آنها کمک خواست. باید از همه نیرویمان کمک بگیریم. باید رفقایمان را به سایر بخشهای جنبش کارگری در سطح جهان بشناسانیم و از آنها برای آزادی شان کمک بخواهیم.

همسران کارگران دستگیر شده، فرزندان بزرگسال آنها و پدر و مادر و سایر بستگان آنها نیز لازم است به میدان بیایند، اطلاعیه صادر کنند، به مردم فراخوان دهند. دولت باید بداند که با هر دستگیری، دهها نفر دیگر جای او را پر میکنند. نقش خانواده ها یکی از مسائل مهم اعتصابات و اعتراضات کارگری است و در بخش بعد مفصل درمورد آن صحبت خواهیم کرد.

٤­ صندوق حمایت از خانواده کارگران زندانی

کارگری که دستگیر میشود نباید احساس کند که خانواده اش تنها مانده است و از نظر اقتصادی در مضیقه و از نظر روحی تحت فشار قرار گرفته است. بلافاصله باید صندوق حمایت از خانواده کارگران زندانی را تشکیل داد، مرتب به آنها سر زد، کمک مالی کرد، برایشان دسته گل برد، اهمیت کاری که رهبران اعتصاب کرده اند را برای آنها توضیح داد تا خانواده کارگر زندانی احساس تنهائی نکند، برعکس احساس افتخار کند.

در یک کلام، در همه اعتصابات قبل از هرکس این رهبران کارگری هستند که مورد اذیت و آزار و دستگیری و غیره قرار میگیرند و توده کارگران مسئولیت دارند که بلافاصله و با تمام نیروی خود به یاری آنها بشتابند.

در بخش چهارم به نقش خانواده های کارگری خواهیم پرداخت.

Posted by mohammad1917 at 05:24 AM | Permalink

هزاران كارگر بخش حمل و نقل عمومی از روز شنبه ١٣ نوامبر در اعتراض به طرح دولت فرانسه برای تغییر در نظام بازنشستگی دست به اعتصاب زدند و كشور فرانسه و بخصوص پاریس را به حالت فلج در آوردند. بر اساس قانون موجود كه بعد از جنگ جهانی دوم به تصویب رسید، كارگرانی كه كارهای شاق و طاقتفرسا انجام می‌دهند، بعد از ٣٧ سال و نیم كار از حق بازنشستگی كامل برخوردار می‌شوند، در حالیكه طرح بازنشستگی عمومی بعد از ٤٠ سال كار قابل اجراء‎ است. دولت فرانسه در نظر دارد این طرح را ملغی كند و طرح بازنشستگی كامل برای همگان را به ٤٠ سال افزایش دهد. (برابری در زیر پا گذاشتن حقوق)

این اعتراضات ادامه اعتراضات ماه قبل است كه در ١٨ اكتبر به مدت یك روز كشور فرانسه را فلج كرد. دولت فرانسه یكبار قبل در سال ١٩٩۵ شانس خود را برای پس گرفتن این قانون امتحان كرده بود، ولی با اعتراضات گسترده سه هفته‌ای مجبور به عقب نشینی شد و باعث سقوط دولت ژاك شیراك نیز گردید. كارگران اینبار نیز مصمم هستند تا دستیابی به خواسته‌هایشان به مبازات خود ادامه بدهند. با وجودی كه نیكلای ساركوزی، رئیس جمهور و وزیر كار چندین بار تأكید كرده‌اند از طرح برنامه ریزی شده شان عقب نشینی نخواهند كرد، اما كارگران نیز اعلام كرده‌اند كه مصمم هستند تا دولت را مجبور به پس گرفتن طرح رفرم بكنند.  همزمان با این اعتراضات، روز ٢٠ نوامبر، بیش از یك و نیم میلیون كارگر بخش خدمات عمومی نیز دست از كار كشیدند و به یك اعتصاب یك روزه پیوستند. آنها مخالفت خود را با طرح رفرم دولت برای كارگران این بخش اعلام كردند. همچنین خواست افزایش دستمزد و جلوگیری از اخراج‌های دسته جمعی را بعنوان خواست‌های اساسی خود اعلام كرده‌اند.

این زورآزمایی بین دولت و كارگران مهمترین بخش‌های اقتصاد در فرانسه اگر با اتحاد، اتكاء به تصمیم جمعی و پافشاری كارگران بر خواست‌هایشان ادامه یابد، بی‌شك به نتیجه مطلوب خواهد رسید.

گرچه تعدادی از رهبران اتحادیه‌ها سعی در به سازش كشاندن این اعتراضات را دارند، ولی خوشبختانه تاكنون موفق به آن نشده‌اند.

چنانچه كارگران موفق به عقب راندن دولت بشوند، می‌تواند تأثیر بسیار مثبت و امیدار كننده‌ای بر روند اوضاع، نه فقط در فرانسه، بلكه در كل اروپا داشته باشد.

٢١ نوامبر ٢٠٠٧

Posted by mohammad1917 at 05:23 AM | Permalink

ناصر اصغری

خيلي ها برايشان اين سوال مطرح بوده است كه بعد از شكست رفسنجانی در انتخابات ریاست جمهوری اسلامی، بر سر "خانه كارگر" و شوراهای اسلامی كار، و دیگر زیر مجموعه‌هایش چه خواهد آمد. این ارگانهاي جاسوسي حكومت در سالهاي اخير عمدتا نوچه های رفسنجانی در بین كارگران بودند كه بطور مشخص در آخرین انتخابات ریاست جمهوری اسلامی، او را به مجامع و محافلشان برای سخنرانی و نصیحت دعوت می‌كردند و حتی برای سخنرانی در روز كارگر به جمع كارگران در استادیوم آزادی فراخواندند كه توسط كارگران هو شد و كفش و كلاه كرده از صحنه در رفت. این كنجكاوی شدیدتر خواهد شد، بخصوص اگر ویژگی این دوره را نیز در نظر بگیرند.

شوراهای اسلامی كار ارگان‌های رژیم در میان كارگران‌اند كه حاصل شكست انقلاب ۵٧ و قلع و قمع شوراهای كارگری و دیگر تشكل‌های واقعی كارگری بر آمده از این انقلاب هستند. این ارگان‌ها نه تنها در تك تك تصمیم گیری‌های اصلی رژیم بر علیه كارگران، از بتصویب رساندن قانون كار ارباب – رعیتی، تعیین حداقل دستمزدها، جا انداختن بیكارسازی‌های فله‌ای و غیره گرفته تا جاسوسی بر علیه فعالین كارگری و شركت مستقیم در سركوب اعتراضات كارگری دست داشته‌اند، بلكه در مواردی هم مهره‌های اصلی این نهادها از وزرای كار و مشاورین اصلی رؤسای جمهوری اسلامی نیز بوده‌اند. بطور مشخص می‌توان از حسین كمالی و علی ربیعی نام برد كه به ترتیب وزیر كار و مشاور سیاسی خاتمی بودند. امروز كه اختلافات رفسنجانی و احمدی‌نژاد به سطحی غیر قابل انكار و بسیار چشمگیر وارد شده است، طوری كه علنا برای همدیگر خط و نشان می‌كشند، سرنوشت جاسوسان رژیم در محیط كار و رنگ و لعاب عوض كردن آنها، به جنبش كارگري نيز نا مربوط نيست.

بررسی همه جانبه این نهادها فرصت مناسب‌تری برای كسی كه وقت مطالعه آن را داشته باشد، لازم دارد؛ چرا كه این ارگان‌ها از اهرم‌های اصلی و بسیار مهم رژیم اسلامی در ٢٧ سال گذشته بودند. و ٢٧ سال مشغول جنایت علیه كارگران بوده‌اند و كارنامه ٢٧ ساله خدمات اينها به حكومت اسلامي سرمايه داران نياز به بررسي اي  طولاني تر دارد. ما به سهم خود و به مناسبت‌های مختلف چه در كارگر كمونيست چه در ساير نشريات به آن‌ها پرداخته‌ایم و سعی كرده‌ایم كه كارگران در برابر این ارگان‌های سركوب رژیم با احتیاط لازم و هوشیاری كامل عمل كنند.

نوشته حاضر سعی خواهد كرد به گوشه‌ای از موقعیت "خانه كارگر" و شوراهای اسلامی كار، در این دوره بپردازد.

"خانه كارگر" در جناح بندی‌های این دوره رژیم

گرچه جناح‌بندی‌های رژیم در هر دوره در "خانه كارگر" نیز منعكس بوده، اما در جنگ جناح‌های حكومتی، "خانه كارگر" همیشه وزن اصلی خود را پشت یكی از جناح‌ها انداخته است. با این كه "خانه كارگر" در این جنگ جناح‌ها شركت داشت و یكی را تقویت می‌كرد اما سعی می‌كرد با آن آشكاری كه در انتخابات دوسال قبل به دفاع از رفسنجانی در مقابل احمدی‌نژاد برخاسته بود، به دفاع از یكی از كاندیداهای ریاست جمهوری اسلامی بر نخیزد. اما در این دوره با اختلافات جناح‌ها در چنین سطحی دیگر هیچ‌گونه مصلحت‌گرایی جایز نبود. در هیچ دوره‌ای از حكومت این رژیم بعد از ٣٠ خرداد ٦٠، شاهد یك چنین قطب بندی‌های خصمانه علنی‌ی بین این جناح‌ها نبوده ایم.

با سر كار آمدن احمدی‌نژاد وضعیت برای "خانه كارگر" هم تغییر كیفی كرده است. اختلافات و نزاعهاي دو جناح اصلی رژیم بر سر مسائل اصلی جلوی‌شان، از جمله درجه دخالت در منطقه خاورمیانه و بخصوص در عراق، غنی‌سازی اورانیوم و غیره بیش از آن بود كه این‌ها بتوانند از جامعه پنهان كنند. همچنین اكنون مسئله برای رژیم ماندن یا نماندن است. آخرین پهلوان‌شان - كه یك لمپن تیر خلاص زن به معنای دقیق كلمه است - را به میدان آورده‌اند. طوری كه تضعیف و چند تكه شدن "خانه كارگر" و انحلال شوراهای اسلامی كار آخرین مشغله جناح ریاست جمهوری می‌باشد. اتفاقا وجود آن‌ها با بودن در كمپ "رقیب" به یك دست شدن حكومت هم، كه یكی از اهداف دولت نهم اسلامی بود، كمك نمی‌كند. در نتيجه خانه كارگر و شوراهاي اسلامي در شرايط فعلي زير فشار مستقيم تري از سوي جناح حاكم قرار گرفته اند.

روزنامه "اعتماد" در شماره سوم خرداد ماه ٨٦ این موقعیت "خانه كارگر" را بخوبی فرموله و از آن عكس گرفته است. می‌گوید: "... در هیچ دوره‌یی از تاریخ ٢٧ سال گذشته این اتفاق رخ نداده بود كه حتی نمایندگان كارگران (منظور همين خانه كارگريهاست) كه نزدیكی خاصی با حكومت داشتند از سوی دستگاه‌های دولتی با مشكل مواجه شوند. تا حدی كه نمایندگان دولت، تشكل‌های كارگری را تهدید به انحلال كنند،." چند سطر بعد ادامه می‌دهد: "... نمایندگان شبه دولتی كارگران گمان نمی‌بردند كه دولت نهم به نحوی شكل بگیرد كه حتی مجالی برای فعالین ارگان‌های نزدیك به حاكمیت باقی نگذارد." گرچه نوشته یاد شده امضا كسی را بر خود ندارد، اما كسی كه این روزنامه و بخصوص بخش "كارگری" آن را دنبال كرد باشد، به راحتی متوجه رد پای دفاع از "خانه كارگر" و ارگان‌های زیر مجموعه آن می‌شود.

"خانه كارگر" و دولت احمدی‌نژاد

"خانه كارگر" در دوره ریاست جمهوری اسلامی احمدی‌نژاد برای اولین بار، تا جائی كه خبر دارم، به عنوان "نمایندگان" كارگران ایران به سازمان جهانی كار راه نیافت. گرچه تعدادی از پادوهايي كه آنجا به نام "نماینده" كارگران حضور داشتند، از جمله علی اكبر عیوضی، از اعضای اصلی شوراهای اسلامی كار و غیره بوده‌اند، اما تحويل گرفتن آنها به دليل اختلافات دروني خانه كارگر و قرار داشتن عيوضي در جناح مخالف بود. "نمایندگی" كارگران قبلا رسما بر عهده "خانه كارگر" و كسانی چون علیرضا محجوب، حسن صادقی و سهیلا جلودارزاده بود.(١) حتی در دوره خاتمی و اصلاح‌طلبانش هم گرچه تعدادی از این لات و لوط‌ها از "خانه كارگر"  جدا شدند و مثلا "انجمن صنفی روزنامه‌نگاران" را نیز تشكیل دادند، باز "نمایندگی" كارگران ایران بر عهده محجوب و دار و دسته‌ی وی بود.

جدا از این، به قول همان مطلب بدون امضا روزنامه "اعتماد"، "وزارت كار دولت فعلی به ارگان‌های كارگری چشم دارد". منظورشان اينست كه جناح دولتي می‌خواهد "شوراهای اسلامی كار" را تصاحب شود. (سهیلا جلودارزاده در گفتگویش با "اعتماد" ١٨ مرداد ١٣٨٦ می‌گوید: "شوراهای اسلامی كار را از ما گرفته‌اند.") یعنی در واقع می‌خواهد دست دار و دسته امروز و دیروز رفسنجانی را از این نهادها كوتاه كند و كس و كار خودشان را آنجا بگمارند.

اجازه بدهید پاراگراف اول مطلب ٣ خرداد "اعتماد" (چشم وزارت كار به نهادهای كارگری) را برای اطلاع خوانندگان نقل كنیم: "كارگران این روزها یكی از سخت‌ترین دوران خود را تجربه می‌كنند. این مساله بدون شك واقعیت دارد، چون می‌توان گفت شاید در هیچ دوره‌یی از تاریخ ٢٧ سال گذشته این اتفاق رخ نداده بود كه حتی نمایندگان كارگران كه نزدیكی خاصی با حكومت داشتند از سوی دستگاه‌های دولتی با مشكل مواجه شوند تا حدی كه نمایندگان دولت، تشكل‌های كارگری را تهدید به انحلال كنند. البته از منظری می‌توان این اتفاق را بازخورد رفتار تشكل‌های كارگری دانست. آنها در آخرین روزهای دولت اصلاحات تندترین ایستادگی را در مقابل طرفداران استقلال تشكل‌های كارگری یا حامیان سندیكالیست خود نشان دادند، البته بدون شك در آن دوران نمایندگان شبه دولتی كارگران گمان نمی‌بردند كه دولت نهم به نحوی شكل بگیرد كه حتی مجالی برای فعالیت ارگان‌های نزدیك به حاكمیت باقی نگذارد. در یك كلام می‌توان گفت كه اگر تا قبل از دولت نهم نهادهایی چون خانه كارگر در پی آن بودند تا سند تشكل‌های كارگری را تا حد زیادی به طور غیر مستقیم به نام حاكمیت ثبت كنند در حال حاضر وزارت كار به عنوان نماینده دولت در این حوزه به صورت آشكار نهادهای كارگری را به سمت دولتی بودن سوق می‌دهد. بدون تعارف دولت در حال حاضر حذف خانه كارگر، شوراهای اسلامی كار و حتی تشكل‌های كارفرمایی را در دستور كار خود قرار داده است و می‌خواهد با تجدید ساختار این تشكل‌ها به طور رسمی واحدهای كارگری در دل دولت شكل بگیرد. هرچند که نهادهای کارگری تا امروز بزرگترین سنگ‌ها را در مقابل مسیر سندیکاها و تشکل‌های مستقل کارگری پرت کرده‌اند اما به این نکته باید توجه داشت که حذف آنها از سوی دولت نهم به دلیل وابستگی‌های ایدئولوژیک و سیاسی این دولت معنایی ندارد جز اینکه مسیر دولتی شدن جریان کارگری کشور با سرعتی غیرقابل باور طی شده است. برای همین به نظر می‌رسد تقویت حوزه‌های کارگری یا به عبارتی پذیرفتن نفس حضور سندیکاها در جریان کارگری اهمیت ویژه‌یی داشته باشد."

پائین‌تر با اشاره به مصاحبه سهیلا جلودارزاده به نكات مهم‌تری در این رابطه اشاره خواهم كرد. اما در همین پاراگراف بالا نكات مهمی نهفته است. "خانه كارگر و شوراهای اسلامی كار در این دولت مورد تهدید قرار گرفته‌اند و توسط دولت تجدید ساختار خواهند شد تا در دل دولت شكل بگیرند."؛ "سندیكالیست‌ها حامیان شوراهای اسلامی كار و خانه كارگر هستند."؛ "وزارت كار "خانه كارگر" و شوراهای اسلامی كار را به سمت دولتی بودن (منظور دار و دسته احمدی‌نژاد است) سوق می‌دهد."؛ و "پذیرفتن حضور سندیكاها توسط خانه كارگر فعلی اهمیت ویژه‌ای دارد."

كمی پائین‌تر در همین مطلب "اعتماد" (٣ خرداد ٨٦) از معاون روابط كار وزارت كار و امور اجتماعی، ابراهیم نظری جلالی نقل قول شده است: "توسعه تشكل‌های كارگری از برنامه خاص وزارت كار است و دخالت گروه‌ها و حزب‌های سیاسی در كار این تشكل‌ها برخلاف قانون است كه در این باره تصمیم گیری‌های قانونی صورت گرفته و ابلاغ شده است." و "در صورتی كه احزاب سیاسی در كار تشكل‌های كارگری دخالت كنند آن تشكل كارگری منحل می‌شود." او در واقع می‌گوید كه شوراهای اسلامی كار و "خانه كارگر" باید بروند به دست بوس مصباح. تهدید كرده است كه اگر شكی به هم‌دستی این جماعت با رفسنجانی بشود، منحل خواهند شد. یعنی منظور از دخالت احزاب سیاسی همان "حزب اسلامی كار" و "حزب كارگزاران" و "خانه كارگر" و دیگر دارو دسته‌های رفسنجانی است!

سران "خانه كارگر" و زیر مجموعه‌هایش از جمله شوراهای اسلامی كار در مقابل كارگران و اعتراضات ضد جمهوری اسلامی كارگران مجبورند بگویند كه مستقل از جناح بندی‌های جمهوری اسلامی هستند. اما نه كارگران این را از آن‌ها می‌پذیرند و نه احمدی‌نژاد پهن كردن فرش قرمز زیر پای رفسنجانی این جماعت را فراموش كرده است. فشار به "خانه كارگر"ی‌ها را باید در متن اختلافات جدی‌تری بین جناح‌های اصلی جمهوری اسلامی دید. در وضعیت امروز جمهوری اسلامی، رفسنجانی می‌خواهد نه سیخ بسوزد و نه كباب. در عین حالی كه رجزخوانی ضد آمریكائی خود را تكرار می‌كند، مرتب از سیاست‌های امام زمانی احمدی‌نژاد هم انتقاد می‌كند. برعكس او، احمدی‌نژاد می‌خواهد حكومت امام زمان را بیاورد. می‌خواهد اسرائیل را از روی زمین پاك كند؛ كه بر خلاف رفسنجانی كه این شعار را به عنوان یك باج‌خواهی از آمریكا در نماز جمعه‌ها اینجا و آنجا تكرار می‌كند، احمدی‌نژاد برای این كارش در فكر ساختن بمب اتم نیز هست. موی دماغ آمریكا و متحدینش در عراق است. و مهمتر از همه اختلافاتشان به حدی تند شده است كه روزنامه "اعتماد" ٢٩ آبان ٨٦ از غلامحسین الهام، سخنگوی دولت نقل قول می‌كند كه خاتمی و رفسنجانی برانداز هستند! و ... همچنانكه گفتم در متن این اختلافات است كه جایگاه امروزه "خانه كارگر" و فشارهای جناح احمدی‌نژاد معنی پیدا می‌كند. و كسی كه مطبوعات ایران و جبهه گیری‌های این جناح‌ها را دنبال كرده باشد، متوجه خواهد شد كه تصفیه و فشار به طرفداران رفسنجانی مختص "خانه كارگر"ی‌ها نیست. مدیران كارخانه‌ها و مسئولین دانشگاه‌هائی هم كه جزو "تیم" رفسنجانی هستند، مشمول فشار قرار گرفته‌اند.(٢) كافی است صفحات روزنامه "اعتماد" را ورق بزنید تا دندان قروچه كردن‌های احمدی‌نژاد و رفسنجانی عليه يكديگر را به روشنی و علنی ببینید.

"خانه كارگر" چه خواب دیگری برای كارگران دیده است؟

مشكل "خانه كارگر" اما فقط این نیست كه احمدی‌نژاد با او هم در افتاده و می‌خواهد منحلش كند. مهتر از همه اينست كه در ميان كارگران منزوي هستند و كارگران به عنوان جاسوسان رژیم به آن‌ها برخورد می‌كنند. و نه تنها حاميان منفورترین چهره و نماد رژیم، یعنی هاشمی رفسنجانی هستند بلكه كارگران آنها را در تحمیل چنین فقری كه بر زندگی‌شان مستولی است، مستقیما مسئول می‌دانند و در تصویب دستمزدهای زیر خط فقر كارگران مستقيما دست داشته‌اند. و همین كه اسم‌شان "شوراهای اسلامی" است، یادآور قلع و قمع تشكل‌های واقعی كارگران، اخراج، زندان و اعدام هزاران رهبر و فعال كارگری هستند. اكنون دنبال راهی برای خلاصی از این وضعیت هستند. می‌خواهند رنگ عوض كنند و با همدستی عده‌ای دیگر كه در دوره آخر ریاست جمهوری اسلامی متحد رفسنجانی شدند، با اسم دیگری وارد معركه بشوند.

سهیلا جلودارزاده در مصاحبه ذكر شده‌اش پرده از این موضوع بر می‌دارد. می‌گوید: "خانه كارگر در حال بازسازی، اصلاح و تغییر ساختار است كه در مجموع حركت این تشكیلات به مراتب مثبت‌تر از دوره‌های قبل است. این فشارهایی كه از سوی دولت نهم به تشكیلات فراگیر كارگری وارد شده، در عمل به رفع نقایص و كسب فضایل منجر شده است. به عنوان مثال كانون خواهران خانه كارگر تبدیل شده به اتحادیه سراسری كارگران زن ..." مصاحبه گر از او می‌پرسد كه این یك تبدیل یا تغییر شكل ظاهری است؟ جلودارزاده می‌گوید: "نه كه تبدیل شده بلكه ایجاد كننده یك تشكیلات آزاد سراسری برای همه زنانی ... در بخش‌های مختلف هم اتحادیه كارگران بیمارستانی، نساجی و امثالهم تشكیل شده است." (٣) جلودارزاده در مقابل سئوال مصاحبه كننده، علی حق، از مشاهده وی كه فعالیت‌های "خانه كارگر" و شوراهای اسلامی كار كم رنگ شده و در برابر فشار دولت و بستن ایلنا و غیره نه تنها جنب و جوشی در محیط‌های كار ندارند، بلكه كسانی مثل خود وی هم در مجلس اعتراضی به این فشارها نمی‌كنند، حاشا می‌كند. و می‌گوید كه دارد تشكل‌هائی با نام‌های دیگری و حتی با نامی كه قبلا همین‌ها می‌گفتند آخ و غیر اسلامی است، یعنی اتحادیه، سازمان می‌دهد. به این رنگ و اسم عوض كردن بعدا می‌پردازم، اما به نظر من هم این‌ها از جنب و جوششان كاسته‌اند؛ اما این سكوت برخلاف تصور عمومی از شوراهای اسلامی كار، یك سكوت عمدی است.

در "كارگر كمونیست" شماره ٦٤ به گوشه‌ای از این موضوع اشاره كردیم. در انتخابات ریاست جمهوری اسلامی جبهه‌ای از اصلاح طلبان، متشكل از توده‌ای‌ها، طرفداران كروبی، خاتمی، حجاریان و طرفداران رفسنجانی و ایكس و ایگرگ در برابر احمدی‌نژاد شكل گرفت. هیأتی از سندیكالیست‌ها به پیشواز مصطفی معین و به دنبال حذف ایشان، هر دو با هم به كاروان رفسنجانی پیوستند. این‌ها و بخصوص "خانه كارگری"ها عمدا سكوت كرده‌اند كه تشكیلاتشان بیشتر از این ضربه نخورد. محاسبه‌شان این است كه تنها كسی كه در برابر احمدی‌نژاد در دور آینده ریاست جمهوری اسلامی از بین جناح‌های رژیم مرعوب جناح احمدی‌نژاد نشود، رفسنجانی خواهد بود. (عمدا از كلمه "مرعوب" استفاده كرده‌ام، چرا كه اینها می‌دانند سردسته‌های قاتلین این دوره از قبیل فلاحیان و حسین شریعتمداری و الله كرم، كه حتی دیگر جانواران اسلامی را هم مرعوب كرده‌اند، جزو "تیم" احمدی‌نژاد هستند.) حتی اگر خود رفسنجانی به جلوی صحنه نیاید و كاندید ریاست جمهوری نشود، یكی از افراد بسیار نزدیك به او را و با حمایت علنی او به جلو هل خواهند داد. یعنی از همان جبهه "صلح و دمكراسی" زیر عبای رفسنجانی كسی را علم خواهند كرد. همان كاروانی كه در دوره نهم ریاست جمهوری اسلامی براه افتاد و با دلیل "صدای پای فاشیسم می‌آید" زیر عبای رفسنجانی خزید، اینبار نیز به جلو خواهد آمد. با كارنامه‌ای كه احمدی‌نژاد از خود به جای گذاشته، محاسبه این كاروان این است كه زمام امور به دست دار و دسته رفسنجانی خواهد افتاد.(٤)

اما اسم و رنگ عوض كردن این جماعت هم بی‌حساب نیست. شوراهای اسلامی كار هم بی آبرو هستند، هم دولت دارد آنها را از "خانه كارگر"ی‌ها می گیرد و هم باید كاری بكنند كه متحدین دور تازه‌شان را هم راضی نگه دارند. فعلا كه می دانیم به گفته خودشان دارند "اتحادیه" سازمان می دهند و چند تا هم اسم بردند. اما از قرار معلوم "ساختن" سندیكا را به "تیم" حسین اكبری و هیأت مؤسس سندیكاهای كارگری واگذار كرده‌اند.

نقش "سندیكالیست"ها

نقش كسانی چون حسین اكبری و مازیار گیلانی و جماعت "هیأت مؤسس سندیكاهای كارگری"شان كه در ایران به عنوان سندیكالیست شناخت شده‌اند، در این دوره می‌تواند همان تخریب همیشگی توده‌ای‌ها را تكرار كند. جلودارزاده و محجوب مسلمان‌تر از آنند كه بتوانند به این راحتی، حتی با اسم عوض كردن، كسی را بفریبند. اما توده‌ای‌ها تاریخا رسما مسلمان نبوده‌اند و از دست محجوب و برادرانش كتك خورده و حتی اعدام هم شده‌اند. همین یك رقم می‌تواند براحتی برای بسیاری از كارگران غلط انداز باشد. جماعت "سندیكالیست" بارها از قوانین جمهوری اسلامی و شوراهای اسلامی كار دفاع كرده و اعمالشان را توجیه كرده‌اند. این زیاد مهم نبوده است؛ چرا كه شوراهای اسلامی كار اسلامی‌تر از آنند كه كسی بتواند آبروئی برایشان بخرد. اما اكنون كه این دو گروه به هم نزدیك شده‌اند و هر دو زیر عبای رفسنجانی قرار گرفته‌اند، و بخصوص با رنگ عوض كردن و دعوت كردن "خانه كارگر"ی‌ها به مجالس ضیافت‌هایشان، گاها تشخص اینكه كدام "تشكل" واقعا تشكل كارگری است و كدام یكی محلی برای تجمع این برادران حزب‌الهی، می‌تواند مشكل باشد. برای نمونه صابر محرمی، مازیار گیلانی و صالح كامیاری از اعضا و فعالین "سندیكای كارگران نقاش و تزئینات ساختمان" هستند و در عین حال در دفاع از قوانین اسلامی و مسلمان بودن سنگ تمام گذاشته‌اند. كسی كه از نزدیك از این تشكل خبر نداشته باشد، نمی‌تواند بداند كه این جمع واقعا همان افراد شوراهای اسلامی كار و یا انجمن صنفی كارگران نقاش ساختمانی هستند كه رنگ عوض كرده‌اند و یا واقعا سندیكائی شكل گرفته است. و یا مثلا حسین اكبری، سخنگوی محفل توده‌ای پرطمطراق "هیأت مؤسس سندیكاهای كارگری" از زمان پیوستن به كاروان انتخاباتی ریاست جمهوری اسلامی مصطفی معین، رسالت تضعیف و حمله به "سندیكای كارگران شركت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه" در پوشش "نقد دوستانه، كارگری و سندیكائی" را به عهده گرفته است.

مطلب ٣ خرداد ٨٦ "اعتماد" می‌نویسد "خانه كارگر" و شوراهای اسلامی كار "در آخرین روزهای دولت اصلاحات تندترین ایستادگی را در مقابل طرفداران استقلال تشكل‌های كارگری یا حامیان سندیكالیست خود نشان دادند ..." بسیار محتمل است كه این نوشته را حسین اكبری، كه یكی از نویسندگان بخش "كارگری" روزنامه "اعتماد" است نوشته باشد. او در مقالات مختلف از اعوان و انصار "خانه كارگر" دفاع كرده است. به شیوه شناخته شده توده‌ای‌ها از "خانه كارگر" انتقاد كرده و در حمله به كمونیست‌ها و تشكل‌های رادیكال كارگری بسیار فعال بوده است. در مقاله‌ای در همین روزنامه تحت عنوان "سخن سندیكائی" كه ما در شماره ١٨ نشریه "كارگر كمونیست" به آن پرداختیم می‌گوید: "از پس سالیان دراز فترت، جنبش سندیكائی طی چند ساله اخیر توانسته است اندیشه احیا و برقراری سندیكاهای كارگری را در جامعه طرح كند و در مواردی بخش‌هایی از كارگران و زحمتكشان یا به ایجاد و احیای سندیكاهای خود اقدام كرده و یا تشكلهای موجود را به سوی پذیرش قانونمندیهای فعالیتهای اتحادیه‌ای هدایت كنند." ایشان از همان زمان داشت شوراهای اسلامی كار و "خانه كارگر" را سندیكا می‌كرد و سمت و سوی سندیكائی به آن‌ها می‌داد.

دعواهای جناح ها در مورد "نمایندگی" كارگران در آی ال او

خوب است به گوشه دیگری هم به وضعیت این جماعت اشاره‌ای بكنیم. عرصه‌ای كه برای "خانه كارگر" تاز‌گی دارد.

اعضای "خانه كارگر" و شوراهای اسلامی كار در تمام دوره جمهوری اسلامی قبل از سر كار آمدن احمدی‌نژاد در اجلاس بین‌المللی "بعنوان نمایندگان" كارگران ایران ظاهر می‌گشتند و این تصویر را می‌دادند كه گویا كارگران ایران دارای تشكل می‌باشند! در چند سال گذشته اما دعواهای جناح‌ها به این سطح و این عرصه هم كشیده شده است.

كسانی كه مسائل جنبش كارگری ایران را دنبال كرده باشند، بخوبی می‌دانند كه "خانه كارگر" و شوراهای اسلامی از سر سخت‌ترین مخالفین آزادی تشكل كارگری و از سر سخت‌ترین مخالفین تغییر فصل شش قانون كار جمهوری اسلامی بوده‌اند. قانونی كه "نمایند‌گی" كارگران ایران را منحصرا و دو دستی به این باند پیشكش كرده است. همچنین می‌دانند كه هر بار زیر فشار، چه اعتراضات كارگری و چه جناح‌های رقیب در دولت قرار گرفته‌اند، سعی در دفورمه كردن اعتراضات كارگری داشته و بعنوان "سخن‌گوی" اعتراضات كارگری سینه جلو آورده‌اند. (شاید لازم به یادآوری نباشد كه حتی همین سینه جلو دادن هم برای باج گرفتن از رقبایش بوده.) در برابر اعتراضات مخالفین جمهوری اسلامی و مخالفین قانون كار جمهوری اسلامی به عدم پایبندی به مقاوله نامه‌های ٨٧ و ٩٨ سازمان جهانی كار كه آنها را امضا كرده است، از قانون كار دفاع كرده است.

امروز اما با قرار گرفتن این ارگان‌ها در موقعیتی كه ذكرش رفت، طرفدار آزادی تشكل‌های كارگری شده‌اند! و طور دیگری حرف می‌زنند. به این نقل قول از همان مطلب "اعتماد" شماره سوم خرداد توجه كنید: "«در صورت پیوستن ایران به مقاوله نامه‌های بین‌المللی بحث سه جانبه‌گرایی مفهوم روشن‌تری پیدا خواهد كرد و قدرت چانه‌زنی تشكل‌های كارگری افزایش می‌یابد.»

این جمله را داوود قادری – عضو هیأت مدیره كانون عالی شوراهای اسلامی كار – می‌گوید. او درباره اجرای حقوق بنیادین كار و مقاوله نامه‌های بین‌المللی در ایران با اشاره به مقاوله نامه‌های ٨٧ و ٩٨ درباره فعالیت آزادانه تشكل‌های كارگری و كارفرمایی معتقد است؛ ایران بخشی از این مقاوله نامه‌ها را اجرا كرده است و هنوز زمینه‌های مناسبی برای فعالیت آزادانه و فراگیرتر تشكل‌های كارگری وجود دارد.

قادری بیان كرد؛ پیوستن به مقاوله نامه‌های بین‌المللی نیازمند اصلاح فصل ششم قانون كار است همچنین بر اساس قوانین ILO ایجاد تشكل‌های موازی در هر صنفی آزاد است كه قبول این امر می‌تواند مشكلاتی را برای كشور ایجاد كند."

الحق كه آخوند جماعت رند و شیاد است. تا دیروز زبان هر كسی را كه با این زبان حرف می‌زد می‌بریدند و با كمك آجان‌ها و حراست كارخانه تا سر حد مرگ كتكش می‌زدند؛ امروز می‌خواهند موازین ILO را به كارگران درس بدهند!

اما "علی حق" در مصاحبه‌اش با سهیلا جلودارزاده به او یادآوری می‌كند كه اينها مخالفین "افراطی" تغییر در فصل شش قانون كار و مقاوله نامه‌های ٨٧ و ٩٨ آی‌ال‌او بوده اند. او ميپرسد: "آیا فكر نمی‌كنید اگر تعامل خانه كارگر با دولت هفتم و هشتم بیشتر بود این امكان وجود داشت كه حقوق بنیادین كار در قابل مقاوله نامه‌های ٨٧ و ٩٨ سازمان بین‌المللی كار از جمله حق اعتصاب، اعطای استقلال بیشتر به تشكل‌های كارگری از طریق اصلاح فصل ششم قانون كار جمهوری اسلامی پذیرفته و مصوب شود اما با نوعی مقابله‌جویی افراطی این فرصت از دست رفت؟"

منتها آیا "خانه كارگر" حاضر است این عرصه را به این راحتی ول كند و به رقیبش ببازد؟ گفتم كه "خانه كارگر" بیش از حد دولتی است. این را همه می‌دانند. هیچ كس دیگر نمی‌تواند خودش را به كوچه علی چپ بزند. حتی زمانی هم كه آی‌ال‌او به عنوان "نماینده" كارگران از این جانوران اسلامی پذیرائی می‌كرد، یك جورهائی به آنها حالی می‌كرد كه "ما می‌دانیم شما نماینده كی هستید". همچنین با هر حضور این‌ها در مجامع بین‌المللی اعتراض مخالفین رژیم و بخصوص حضور فعالین حزب كمونیست كارگری، برای هر دو طرف، هم آی‌ال‌او (و دیگر ميزبانها) و هم "خانه كارگر"ی‌ها، مایه آبروریزی بیشتری می‌شد. در نتیجه با پیدا كردن متحدین دیگری سراغ شركائی در سطح بین‌المللی شدند. درست در بحبوحه‌ی تدارك برای اعتراضات جهانی در ٩ اوت ٢٠٠٧ به دستگیری فعالین كارگری در ایران، از جمله محمود صالحی و منصور اسانلو، توده‌ای‌ها به سرگردگی "هیأت مؤسس سندیكاهای كارگری" دست این‌ها را در دست WFTU (فدراسیون جهانی اتحادیه كارگری) گذاشت و نمایندگان این تشكل جهانی از روز ١٦ تا ٢٠ ژوئیه مهمان "خانه كارگر" بودند و از همدیگر عكس می گرفتند و ماچ و پسته رد و بدل می‌كردند.(۵) به نظر من اینها با پز و ژست "مستقل از دولت" می‌خواهند در دوره‌های بعدی، تا زمانی كه احمدی‌نژاد سر كار است و عرصه را بر این‌ها تنگ كرده است، با كمك برادران توده‌ای‌شان در WFTU و با پادوئی كسانی مثل حسین اكبری و "هیأت موسس سندیكاهای كارگری"اش ادعای نمایندگی كارگران ایران را بكنند و سعی كنند از این طریق همچنان در مجامع بین‌المللی حضور بهم برسانند.

***

توضیحات

(١) طبق اخبار منتشره در حمله ١٩ اردیبهشت ٨٤ به سندیكای كارگران شركت واحد تهران و حومه، تعدادی از اعضای رده بالای شوراهای اسلامی كار، از جمله حسن صادقی و علی اكبر عیوضی نیز حاضر بودند. آن زمان اینها دست در گردن و الله اكبر گویان زبان اسانلو را می‌بریدند و "نماینده" كارگران بودند. امروز با بالا گرفتن اختلافات این وحشی‌های چاقوكش، جبارعلی سلیمیان، كه سال قبل به جای عیوضی و دیگر اسلامی‌ها در نشست سالانه آی‌ال‌او داشت از پرونده جمهوری اسلامی‌اش در رابطه با كارگران دفاع می‌كرد، در گفتگوئی با ایلنا در ١٠ خرداد ٨۵ می‌گوید: "جمعه گذشته علی اكبر عیوضی، داوود قاسمی، ... در حالی از سوی وزارت كار به عنوان نمایندگان انتصابی كارگران عازم ژنو شدند ..." او تازه متوجه شده است كه اينها انتصابي هستند! و وی "برگزیده كارگران"!

(٢) در اخبار روز ٢١ آبان آمده بود كه احمدی‌نژاد از دانشگاه آزاد تهران انتقاد كرده كه با مؤسسه‌ای سر به رفسنجانی قراردادی امضا كرده كه پول هنفگتی به جیب این دار و دسته ریخته خواهد شد.

(٣) توجه به این بخش بخصوص برای فعالین كارگری كه دنبال ایجاد تشكل كارگری و یا هماهنگی بین تشكل‌های موجود كارگری هستند، مهم است. در خبرها آمده بود كه در یكی از نشست‌های فعالین كارگری بر تماس با چنین "اتحادیه‌هائی" تأكید شده بود. اینها تشكل كارگری نیستند. همان ارگانهای سركوب دولت هستند كه با اقرار خود سهیلا جلودارزاده اسم عوض كرده و شوراهای اسلامی كار در لباس دیگری هستند. به احتمال زیاد این تأكید كه با این نهادها هم تماس برقرار شود، از جانب توده‌ای‌ها صورت گرفته است.

(٤) كاروان انتخاباتی این‌ها از هم اكنون به راه افتاده است. روزنامه "اعتماد" شماره ١۵٣۵ ١٩ آبان ٨٦ در مطلبی خبر از "ائتلاف برای شرایط ویژه" خبر می‌دهد. ظاهرا تعدادی از اصلاح‌طلبان دوره خاتمی كه شامل خود ایشان نیز می‌شود دور هم جمع شده و "اولین اجتماع انتخاباتی سراسری اصلاح‌طلبان" را به راه انداخته‌اند. جالب توجه است كه در این مطلب آمده است: "سخن ما با نهادهای برآمده از جمهوری اسلامی این است كه این نهادها وابسته به مردم هستند و نیروهای مسلح و دستگاه‌های اجرایی حق ورود به انتخابات را ندارند." دقیقا آنچه را كه مشكل خود می‌دانند در اولین قدم مطرح كرده‌اند. می‌گویند كه احمدی‌نژاد را نیروهای مسلح بر سر كار آوردند و دارند به آنها اعلام می‌كنند كه این كار را نكنید.

(۵) علاقه‌مندان می‌توانند به سایت http://www.wftucentral.org/ مراجعه كرده و در بخش All Photos به عكس‌های مربوط به ایران در تاریخ ١٦ تا ٢٠ ژوئیه ٢٠٠٧ مراجعه كنند.

٢٠ نوامبر ٢٠٠٧

Posted by mohammad1917 at 05:17 AM | Permalink

 
27.11.2007

16 آذر روز دانشجو و مبارزات دانشجوئی، در سال های دیکتاتوری شاه را در شرایطی برگزار می کنیم که این جنبش قدیمی و پر سابقه، دوران سیاسی،تجربیات، تغیر و تحولات بسیاری را پشت سر گذاشته است. تجربیاتی که به آسانی و در اثر گذشت ساده زمان بدست نیامده است. رشد و گسترشی که در بستر شرایط سیاسی و دوران ویژه ای از تاریخ مبارزات ضد دیکتاتوری و ضد امپریالیستی دانشجویان و مردم کشورمان بدست آمده است. و تا امروز همه ما، از هر قشر و طبقه ای بهای سنگینی را برای آن پرداخته ایم. پس بجا است که از تجربیات گذشته استفاده کنیم و بقول معروف گذشته را چراغ راه آینده قرار دهیم.

از دیر باز، و بویژه در سال های 56-51، دوران دانشجوئی خودم در دانشگاه تهران، این جنبش بنا به خصلت روشنفکری و روشنگری، دیگر تحت تاثیر تئوری انقلابی مارکسیسم نبود، بلکه آنرا بعنوان تنها ایدئولوژی آزادیبخش بخش و انقلابی، و بعنوان تنها ابزار مبارزه طبقه کارگر و توده های مردم پذیرفته بود، و آنرا در مبارزات ضد دیکتاتوری و ضد امپریالیستی بکار میبرد.
به مناسبت 16 آذر، و با یادی از آن دوران، سعی مبکنم تصویری از روحیات، ایده ها، گرایشات و اشکال مبارزاتی سال های 56-51 را بطور خیلی خلاصه ارائه داده، و به تجربیات خودم که دانشجوی دانشکده علوم بودم و همسرم که دانشجوی دانشکده فنی بود و حدس میزنم در اواخر سال 1362 اعدام شد (هرگز تاریخ دقیق آن مشخص نشد و شاید هم زیر شکنجه کشته شده است) اشاره کنم.

در این سال ها، تحت تاثیر سیاهکل و مبارزات مردم آمریکای لاتین، موج نو و نفس تازه ای در بین دانشجویان و جنبش آن دمیده شد. که تاثیر آنرا درشکل های حرکتی، اعتراضات، شعار ها و بطور کلی مبارزات دانشجوئی میشد مشاهده کرد. این دوره از مبارزات دانشجوئی را میتوان دوران گذار و یا دوران بلوغ دانشجوئی ارزیابی کرد

در کنار این موضوع، شرایط خفقان آمیز، جو پلیسی، گارد دانشگاه، کنترل دانشجویان، نفوذ عناصر ساواکی و کنترل آزمایشگاه ها و تصفیه کتابخانه های دانشگاه، جزئی از شرایط دوران دانشجوئی ما بود. ولی آنچه که مهم است و باید به آن اشاره شود, علیرغم شرایط سخت و وجود عناصر مشکوک در بین دانشجویان، کادر دفتری و علمی دانشگاه، فعالین دانشجوئی با ابتکارهای خاص آن دوران، شکل های مختلف مبارزاتی و حرکتی را بکار میبردند که بسیار هم موئثر بود.
در این سال ها، گرایشات سیاسی و اشکال مبارزاتی دانشجوئی در دانشکده ها متفاوت بود. درست مانند وضعیت امروز جنبش دانشجوئی، سه گرایش چپ، مذهبی و لیبرال در بین دانشجویان مطرح بود.
بطور خلاصه و کوتاه، در دانشکده های علوم و فنی جو و فضای عمومی بطور کلی چپ بود، این موضوع برای گارد دانشگاه و ساواک هم کاملا مشخص بود. از سال های دور، و بدلیل حرکت های دانشجوئی، از جمله 16 آذر، و خط کمر بندی شرکت واحد، دانشجویان این دو دانشکده، بویژه فنی در تمام دانشگاه شهرت مبارزاتی داشتند. همانطور که میدانید تعدادی از رهبران سازمان های چپ، دانشجویان این دانشکده ها بودند. در دانشکده های پزشکی، حقوق و ادبیات چند تفکر و گرایش چپ، مذهبی، و لیبرال را میشد ملاحظه کرد. دانشجویان این سه دانشکده در اعتصابات و حرکت های دانشجوئی بطور محدود شرکت میکردند، وبیشتر تمایل به حرکت های صنفی دانشجوئی داشتند.
پلی تکنیک، یکی از دانشکده های استثنائی آن دوران بود. بطوریکه گارد دانشکده آنرا " لانه زنبور" نامیده بود. و از گذشته های دوربه یکی از پایگاه های قوی جنبش چپ معروف بود. مجموعه ای از ملیت های آذری، لر، کرد، خوزستانی و فارس جو بسیار سیاسی و چپ را به این دانشکده داده بودند. رابطه نزدیک دانشجویان و دانش آموزان سال های آخر دبیرستان البرز امکانات مناسبی را برای شرایط بحرانی فراهم آورده بود.
دانشگاه صنعتی،همانطور که پس از بهمن 57 " شریف" نامیده شد، بیشتر به گرایشات مذهبی معروف بود. دانشکده علم و صنعت هم مجموعه ای بود از تفکرات و ایده های مذهبی و چپ. تفکر مذهبی که در آن زمان، به سختی برای ما شناخته شده بود. دیدگاه ها و گرایشاتی مذهبی که در آن زمان برای اکثر دانشجویان نا شناخته بود. ولی در سال های بعد، پس از روی کار آمدن رژیم اسلامی برای ما مشخص شد. مجموعه ای از شریعتی، فدائیان اسلام ، فرقان و گروه های مذهبی دیگر. بهر حال با تردید و بد بینی عمومی به آن نگاه می کردیم و حق هم داشتیم.
علیرغم اختناق و خفقان دیکتاتوری شاه، دانشجویان به مناسبت ها و دلائل سیاسی مختلف دست به اعتصاب و حرکت های اعتراضی میزدند. هیچ سالی را بیاد ندارم که در 16 آذر، پیاده روی جلوی دانشگاه و تمام اطراف آن بسته نشده باشد. از چند روز قبل تعداد زیادی پاسبان اطراف دانشگاه را بروی مردم می بستند. و گارد دانشگاه حالت آماده باش داشت. چون مشخص بود که دانشجویان 16 آذر را بهر قیمتی برپا میکنند. حرکت های اعتراضی و موضعی به مناسبت های مختلف، از جمله، 31 فروردین، سالروز اعدام بیژن جزنی و همراهانش، یا در 29 بهمن 1352 و پس از آن در سالروز اعدام گلسرخی و دانشیان همیشه حرکت های موضعی در رستوران، کافه تریا، کتابخانه صورت میگرفت و یا سالروز مرگ تختی بعنوان چهره و قهرمان ملی و مردمی.

تجربه طولانی دوران دانشجوئی در شرایط بسیار سخت، افت و خیز های چند سال اخیرجنبش دانشجوئی، گرایشات سیاسی آنان و بویژه مبارزات چند ماه اخیر دانشجویان، مسائلی است که نمی توان بسادگی و بدون حساسیت از کنار آن گذشت. جنبشی که بدون تردید در رشد مبارزاتی جنبش های اجتماعی معلمان، زنان، ضد جنگ و ... تاثیر و حتی گاهی نقشی بیش از جنبش دانشجوئی می تواند داشته باشد. این جنبش، بخشی از جنبش انقلابی است که باید بتواند نه تنها پیوند خود را با سایر جنبش های اجتماعی بوجود آورد بلکه بعلت سابقه، تجربه و خصلت مبارزاتی در رشد و گسترش این جنبش ها نقش مهمی می تواند داشته باشد. به همین دلیل، فعالین گرایشات چپ، مسئولیت و نقش مهمی در پیشبرد مبارزات دمکراتیک دانشجوئی و در نتیجه جنبش های اجتماعی دارند.

کشور ما و مردم ما شرایط بسیار حساسی را پیش رو دارند، که هر نیروی انقلابی و فعالین دانشجوئی باید با بررسی و ارزیابی از مجموعه شرایط، برای پیشبرد مبارزه ای سخت و طولانی، با رژیم اسلامی و تهدید های امپریالیستی که مدت ها است بر فراز کشور ما قرار دارد آماده باشند. به همین دلیل است که فعالین دانشجوئی چپ مسئولیتی بیش از آنچه که تصور می شود را بعهده دارند.

احتمال حمله نظامی کشور های امپریالیستی بویژه آمریکا و فرانسه تحت پوشش پروژه هسته ای رژیم نکبت بار اسلامی و پی آمد های این حمله می تواند به فاجعه بشری قرن 21 منتهی شود. به بیان ساده، حمله احتمالی آمریکا منطقه خاورمیانه را به کانون جنگ و بحران دائمی تبدیل خواهد کرد. جنگی که به مراتب طولانی تر از جنگ سی و جند ساله ویتنام و به مراتب پیچیده تر و تخریبی تر از آن خواهد بود.

ایجاد جنگ های مذهبی، فرقه ای و ناسیونالیستی گوناگون، قدرت گرفتن نیرو های ارتجاعی اسلامی و گروه های تروریستی اسلامی، باز گذاشتن دست اسرائیل در سرکوب بیشتر مردم فلسطین، قوی تر شدن دولت های ارتجاعی منطقه تنها و تنها پیامدهای اولیه ناشی از حمله نظامی امپریالیسم تجاوزگر آمریکائی است. در کنار آن، فقر، بدبختی، آوارگی توده های میلیونی مردم را نا گفته نباید گذاشت

رژیم اسلامی، سیاست های خارجی و منطقه ای آن و از همه مهمتر پروژه هسته ای او راه را برای استراتژی سیاسی ونظامی تعین و تدوین شده امپریالیسم آمریکا باز میگذارد. تا کنون، تنها نظریه پردازان و تحلیل گران در مورد محور های اقتصادی، سیاسی، نظامی، اهداف و خطوط مهم این استراتژی امپریالیستی نوشته و یا آنرا تحلیل کرده اند. اما هیچ یک به عواقب وحشتناک آن در رابطه با زندگی مردم، تاثیر تخریبی در بافت اجتماعی، و یا به عبارت دیگر جامعه شناسی انسانی هیچگونه نظریه ای ارائه نداده اند.

محور های اصلی استراتژی امپریالیست ها بطور خلاصه، بر محورهای زیر پایه ریزی شده است.

1- ثروت عظیم و ملی، نفت، گاز و ذخائر دیگر طبیعی یکی از انگیزه های استراتژیکی طرح خاورمیانه بزرگ نئوکانهای آمریکائی، بازار مناسب فروش سلاح و ایجاد پایگاه های نظامی امپریالیستی.

2- کنترل کامل مناطق استراتژیکی سیاسی و اقتصادی، دریای خزر و کشورهای حاشیه خزر، کاهش تسلط و نفوذ سیاسی و اقتصادی روسیه بر دریای خزر و کشور های اطراف. و همچنین کنترل سیاسی و نظامی روسیه جزء اهداف این طرح است. کنترل کامل مرزهای عراق، ترکیه و شمال غربی ایران، کنترل چین از طریق همسایه شرقی، افغانستان و جنوب از طریق خلیج فارس که می تواند جولانگاه ناوگاهای نظامی آمریکائی باشد.

از سوی دیگر، این هراس وجود دارد که در خاورمیانه، و تا حدودی زیادی در ایران، به علت قدرت و تسلط مذهب اسلام، باورهای مذهبی مردم و وجود احزاب ارتجاعی، با رشد ارتجاعی ترین جنبش های اسلامی روبرو باشیم. همانگونه که اکنون و تا حدودی در عراق، فلسطین و لبنان شاهد آن هستیم.
دیکتاتوری واسلام از خود ویژگیهای سیستم سیاسی و دولتی در این منطقه است. این دو وجه یکی از دلائل مهم و باز دارنده رشد نیروها مترقی و انقلابی است. دولت های منطقه با ابزار سرکوب ایدئولوژیکی مانع رشد هر تفکر و یا هر جنبش مترقی در بین مردم و طبقه کارگر هستند. و بر عکس، در این منطقه شاهد تعداد زیادی از گروه ها و احزاب اسلامی و تروریستی هستیم، که از امکانات مالی دولتی و غیر دولتی بر خوردارند. این گروه ها بیش از هر نیرو دیگر متمرکز و سازمانیافته اند. نمونه علنی آن جهاد اسلامی و حماس در فلسطین که شاخه نظامی اخوان المسلمین است. و یا حزب الله در لبنان و سلافی ها در عراق و الجزایر.
دشمن اصلی این گروه ها از دیر باز و بدون استثنا "گمونیستها" هستند. این جریانات تا آنجائی ارتجاعی هستند که هیچ تفکر دیگری و هیچ نیروی دیگری را پذیرا نیستند. اشتباه بزرگی است اگر عدم وجود گروه ها و نیروهای مترقی، انقلابی و چپ را در کشورهای این منطقه تنها دیکتابوری رژیم های آن بدانیم. مذهب اسلام، تفکر و فرهنگ اسلامی که با زندگی روزانه این مردم تنیده شده است، دلیل دیگر آن میباشد. تنها کشوری که از این نظر تا حدودی متفاوت است کشور ما است، که دلائل تاریخی و تفاوت های دیگری آنرا متمایز کرده است. با توضیحی که داده شد، حمله احتمالی آمریکا تنها و تنها به گسترش جریانات گوناگون اسلامی-ارتجاعی و تروریستی منطقه کمک میکند. در واقع، عدم وجود نیروهای سازمانیافته مترقی و چپ که بتوانند مبارزات اجتماعی مردم را پیش ببرند فضا را برای ارتجاعی ترین ها باز می گذارد.
از طرف دیگر، اکنون سه دهه است که مردم ما در چنگال رژیم دیکتاتوری-اسلامی قرار گرفته اند که همیشه جنگ و ایجاد تشنج سیاسی را بعنوان یک شیوه برای برون رفت از بحران و پیشبرد اهداف خود بکار برده است.

جنگ 8 ساله "ایران-عراق" برای تثبیت قدرت سیاسی متزلزل سالهای اول پس از بهمن 57، سرکوب تمامی نیرو ها و گروه های انقلابی، زندان و اعدام آنان، سازماندهی و تمرکز نیرو های اسلامی–نظامی، اسلامیزه کردن تمامی جامعه مدنی همه و همه از "برکات" جنگ 8 ساله ایران و عراق بود.

بار دیگر در مقابل بحران هسته ای، در تابستان 2006، جنگ حزب الله-اسرائیل را به مردم لبنان تحمیل کرد. در ادامه آن دخالت های علنی نظامی و سیاسی در بحران و آشفته بازار عراق که به جنگ داخلی در این کشور دامن زد را شاهد هستیم. و باز کمک های نظامی به طالبان، ارتجاعی ترین جریان در افغانستان این درک را بیش از بیش تقویت میکند که این رژیم، این بار ادامه حیات خود را در جنگ، ادامه آن و آشفته کردن و یا بخطر افکندن ایران و منطقه میداند.

در کنار این سیاست، سرکوب دائمی و وحشیانه مردم به هر دلیلی و تحت هر شرایطی در داخل، ادامه سیاست خارجی و منطقه ای این رژیم است. سرکوب مردم در کردستان، آذربایجان، خوزستان و سایر نقاط دیگر، کشتار زندانیان سیاسی در دهه 60 و بویژه قتل عام هزاران نفر زندانی سیاسی در تابستان 67، قتل های زنجیره ای و سرکوب بی سابقه دانشجویان در تیر ماه 78، بر پا کردن چوبه های دار در تابستان گذشته در پهنای کشورمان، طرح عجیب و غریب " حفاظت اجتماعی" جز سرکوب عریان مردم، ایجاد رعب و وحشت و خفه کردن آنها تعریف دیگری ندارند. به همه اینها سرکوب زنان بویژه در تابستان ها که چون پیراهن عثمان در همه جا و همه شرایط علم میشود بعد ایدئولوژیکی–اسلامی این جمهوری است.

در چنین شرایط حساسی در داخل و در منطقه و با توجه به سیاست های جنگ افروزانه و سرکوب اسلامی، فعالین دانشجوئی و بطور کلی جنبش دانشجوئی و ظیفه ای بیش از یک جنبش ساده را بعهده دارند. این جنبش می تواند در پیوند با سایر جنبش های اجتماعی

 ( معلمان، زنان و ضد جنگ) در رشد و گسترش جنبش انقلابی نقش مهمی داشته باشد. جنبش دمکراتیک دانشجویان با تاکید بر خواسته ها و مطالبات صنفی-سیاسی می تواند تعداد کثیری از دانشجویان و یا به عبارتی بدنه و پایه های دانشجوئی را سازماندهی و متمرکز کند.

محور های سیاسی جنبش دانشجوی با توجه به واقعیت های موجود تشکل های دانشجوئی و همانطور که خود آنها اعلام داشتند می توان مطالبات زیر را در نظر گرفت: آزادی دانشجویان زندانی، بستن دفتر رهبری، اخراج بسیجی ها، بازگشت استادانی که اجبارا باز نشسته شده اند، بستن حراست دانشگاه ها، لغو کمیته های انضباطی و ستاره دار کردن دانشجویان، لغو قوانین ارتجاعی در رابطه با تبعیض جنسی دانشجویان زن.

خواستهای صنفی تقویت کننده سازماندهی و تمرکز دانشجویان است، نشریات و ارگان های دانشجوئی، تنها منابع خبری و اطلاعاتی نیستند. نقش محوری آنها سازماندهی دانشجویان و ارگانیزه کردن فعالیت های دانشجوئی است. بنابر این نباید این مهم را از نظر دور داشت و تنها به آن بعنوان نشریه خبری و یا تحلیلی نگاه کرد. امکانات رفاهی و مالی دانشجوئی

(هزینه، بورس، خوابگاه و...) همه می توانند جزء خواسته ها و مطالبات دانشجوئی باشند. بدون در نظر گرفتن چنین درک و سیاستی جنبش دانشجوئی هرگز نخواهد توانست توده های وسیع دانشجوئی را و یا به عبارتی بدنه و پایه آن را همراه خود داشته باشد. موضوعی که برای ادامه مبارزه و برای شرایط خاص اهمیت حیاتی دارد.

طرح های بزرگ مانند " ایجاد تشکل سراسری دانشجوئی" اشاره به مقاله کیوان امیری الیاسی در سایت سلام دمکرات، جمعه 16 نوامبر1" در شرایط کنونی و با توجه به اختلافات جناح های مختلف ( چپ کارگری، سوسیالیستها، لیبرال ها و انجمن اسلامی) به نظر پروژه ای کاملا دور از ذهن میرسد. به جای چنین پروژه ای می توان "جبهه آزاد ضد جنگ" را در بین دانشجویان تشکیل و سازماندهی کرد جبهه ای کاملا سیاسی، منطبق بر واقعیت و شرایط کشورمان، که می تواند درآینده پایه "تشکل سراسری دانشجوئی" را هموار سازد.

تشکل های دانشجوئی و مبارزات آنان اساسا با حزب، یا هر تشکل حزبی و سازمان سیاسی کاملا متفاوت است ( اشاره به مصاحبه عابد توانچه 2) مخدوش کردن این دو جریان در نهایت به جدا کردن، گسستن و منزوی کردن دانشجویان و جنبش دانشجوئی می انجامد. پس از سال ها مبارزه و تجربیات مختلف در شرایط گوناگون دیکتاتوری شاه، بهمن 57، انقلاب فرهنگی، دوران ریاست جمهوری خاتمی، و سال 78 و تجربیات 2 سال اخیر دستاورد گرانبهائی را به فعالین دانشجوئی داده است. با چنین گذشته ای و چنین تجربه ای جایز نیست که جنبش دانشجوئی دستخوش ماجراجوئی شود.

1- http://salam-democrat.com/spip.php?article5669 

2- http://www.daneshesorkh.com/spip.php?article18
 
Eftekhari_Marjan@yahoo.com

Posted by mohammad1917 at 11:44 PM | Permalink

رضا کمانگر

www.r-kamangar.com

در نیمه اول ماه سپتامبر 2007 چند نفر از اسلامی های سنی مقیم فنلاند، گروهی را به نام حزب اسلامی فنلاند پایه ریزی کرده اند. میدیای فنلاند که مبلغ سیاست های راسیستی نسبیت فرهنگی هستند، با نوعی سمپاتی از این افراد، تشکیل این گروه را در بوق و کرنا کردند.

برنامه اعلام شده این گروه اسلامی، مستقیما حقوق اولیه شهروندی کودکان و زنان را نشانه گرفته است. این گروه در برنامه اشان تاکید میکنند که خواهان لغو کلاسهای آموزش موسیقی، ورزشی و شنا برای کودکانی هستند که در خانواده های اسلامی بدنیا آمده اند. در برنامه این گروه جدا از بی حقوق کردن زنان، خواهان منع فروش مشروبات الکلی در فروشگاه های عمومی و ایجاد قصابخانه اسلامی هستند. این گروه اعلام کرده اند برای عملی کردن خواستهایشان در انتخابات آتی شرکت خواهند کرد.    

در فنلاند ثبت و رسمیت یافتن احزاب مستلزم 5 هزار امضاء حمایتی است تا بتوانند در انتخابات های مختلف این کشور به رقابت بپردازند.

این گروه هم اکنون کمپینی را برای جمع آوری 5 هزار امضا با یاری بعضی از مطبوعات فنلاند شروع کرده اند.

اعلام برنامه این گروه که تا همینجا انتشار یافته است اینقدر ضد انسانی و شنیع است که تحمل آن دور از انصاف انسان متمدن در جامعه امروزی است! این گروه با سوء استفاده از سیاست راسیستی نسبیت فرهنگی که هم اکنون در فنلاند برقرار است، حقوق کودکان را نشانه رفته است. میخواهند کودکان را تنها به جرم اینکه در خانواده های اسلامی به دنیا آمده اند از آموزش موسیقی، ورزشی، شنا و تفریحات محروم کنند. میخواهند بی حقوقی زنان منتسب به اسلام را قانونی کنند و حجاب اسلامی را بر سر زنان تحمیل کنند. میخواهند قانون تبعیض آمیز شریعت اسلامی را به جامعه مهاجرین تحمیل کنند. این گروه میخواهد وارد شورای شهرداری ها و پارلمان بشود تا قانون ارتجاعی اسلامی را به جامعه فنلاند تحمیل کنند. 

مردم فنلاند نباید اجازه بدهند حقوق انسانها بر پایه مذهب پایمال شود!

مردم فنلاند شاهد عملکرد گروه های اسلامی در اقصی نقاط جهان هستند، کارنامه اسلام سیاسی ترور و وحشی گری علیه امنیت و اسایش و علیه حقوق شهروندی زنان و کودکان و در یک کلام علیه تمدن دنیای انسانی است. کارنامه گروه های اسلامی در مغزشوئی کودکان و نوجوانان برای ایجاد نفرت علیه تمدن و انسانیت آشکار است. کارنامه گروه های اسلامی با فتوای قتل نویسندگان، هنرمندان و در یک کلام آزادی بیان تداعی میشود. مردم و نهاد های حقوق بشر فنلاند نباید اجازه بدهند دست این گروه های اسلامی در جامعه فنلاند باز بشود.

 قانون اساسی فنلاند، فعالیت گروهای نژاد پرست و راسیستی را ممنوع اعلام کرده است. برنامه این گروه اسلامی بطور مستقیم بر اساس تقسیم بندی نژادپرستانه اسلامی تنظیم شده و نقض حقوق زنان و کودکان محور اصلی سیاست نژادپرستانه این گروه است. در واقع این گروه بجای قانونی شدن در جامعه باید راهی دادگاه بشوند که میخواهند حقوق شهروندی زنان و کودکان را زیر پا بگذارند و جوابگو باشند .

ـ دولت فنلاند باید ضامن آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان در کلیه سطوح بدون تبعیض براساس محل تولد، رنگ پوست، نژاد و مذهب باشد.

ـ دولت باید به سیاست نسبیت فرهنگی پایان بدهد و کلیه افراد ساکن این کشور به شکل یکسان و برابر دارای حقوق شهروندی باشند.

ـ دولت باید از سیاست مماشات و سازش و اختصاص بودجه مالی به گروهها و باندهای اسلامی خاتمه بدهد.

27 نوامبر 2007

Posted by mohammad1917 at 11:39 PM | Permalink

مهندس سهراب مژده

 کلیک کنید دفاع از كارگر مبارز محمود صالحي

Posted by mohammad1917 at 11:48 AM | Permalink

 ( عابد توانچه )
در مقاله ، مصاحبه یا جلسه ای حرفی زده می شود و فرد و یا افرادی نقد می شوند اما به جای آنکه کسانی که این نقد متوجه ی آنان است عده ای دیگر که به هیچ وجه مخاطب نقدها و حرفها نبوده اند می آیند و هیاهو می کنند و شکایت می کنند که این رسم رفاقت نبود و ...

این خلاصه ای است از تمام ماجرای سفر رفیق ناصر زرافشان به سوئد و آلمان و صحبتهای ایشان در جمع رفقای خارج از کشور که این روزها حتی یقه ی ما را هم گرفته اند که چرا اینگونه و با این لحن و این حرفها و....
رفقا!

هم در میان ما و هم در میان شما، آدمهایی از هر سنخ و گروه پیدا می شوند. یکی در آمریکا شب تا صبح به نگهبانی مشغول است و در طول روز از استراحت و زندگیش می زند تا سفارشات رفقای داخل را تهیه کند و از آن طرف یکی به لطف پول دولتهای بیگانه پایش را رو پایش می اندازد و شب تا صبح با پرسه زدن در اینترنت یقه ی داخلیها را می گیرد که : « بریزید توی خیابانها ما پشتتان هستیم ». یکی از خرج زندگشی می زند تا سایتی راه بیاندازد و اطلاع رسانی کند و حرفها و مقالات رفقا را گردآوری می کند و آن یکی ...!
در داخل هم اوضاع همین گونه است. رفقا از زندگی ، آسایش و امنیت خود مایه می گذارند و سعی دارند به هر نحو ممکن جنبش را وسیعتر ، عمیقتر و قویتر کنند و از آن طرف عده ای از سیاست به دنبال تجارت هستند و به اسم زندانیان سیاسی صندوق می زنند و در عمل تخم تفرقه می افشانند. همه جور آدمی همه جا پیدا می شود. اما سوال اینجاست که چرا ما و شما کم کم داریم از هم طلبکار می شویم؟

رفیق ناصر به جمع شما آمد و با شما راجع به مسائل مختلف صحبت کرد.بخشی از صحبتهای دکتر زرافشان در رابطه با کسانی بود که بی هیچ دلیل تنها به دلیل راحت طلبی و با تکیه بر دروغ و ریا کاری خود را به اسم فعال سیاسی به دولتهای غربی غالب کردند و پناهنده شدند. برای رفیق ناصر و همه ی ما این مسئله چندان مهم نیست و اگر بدان می پردازیم تنها و تنها به این دلیل است که این مفت خورها بعد از آنکه خرشان از پل گذشت نه تنها از پوستین دروغین خود بیرون نمی آیند که خودشان هم باورشان می شود که رهبران سیاسی و اجتماعی مردم ایران هستند در حالی که نه فهمی از سیاست داشتند و نه پیوندی با اجتماعی که از آن گریخته اند!

در این چند روزه برای من و رفقای من به شدت این سوال مطرح شده است که چرا رفقای بیرون «اصرار» دارند که مخاطب این قسمت از صحبتهای رفیق ناصر باشند؟؟؟

شما خود به خوبی از اوضاع و احوال محیطی که در آن زندگی می کنید و آدمهای که آنجا هستند خبر دارید. آیا بارها و بارها در میانه ی صحبتهای رفیقانه و درد و دلهای صمیمی این خود شما نبودید  که از این اوضاع و این مشکلات برای ما گفتید؟ آیا خود شما بیش از ما از دست این مفت خورها و دروغ پردازان شاکی نبودید؟ آیا این شما نبودید که بعد از هر آکسیون و مراسمی در بیرون ایران ، صحبت می کردید که نیامدند و کمک نکردند و ... ؟ پس چرا اکنون خود را به ندیدن زده اید و ادای کسانی را در می آورید که از هیچ چیز خبر ندارند؟
کم کم دارد باورم می شود ما و شما از هم طلبکاریم. من این طلبکاری را حس می کنم. در تک تک میلها و تماسهای تلفنی حتی با نزدیکترین و خاکی ترین بچه های بیرون. یک جای کار مشکل دارد و من فکر می کنم اگر نتوانیم این مشکل را حل کنیم همه ضرر خواهیم کرد.

در بین رفقای بیرون بهترین نوع رفتار و کردار متعلق به بچه های مستقل است. رفقایی که در گذشته عضو گروه یا سازمانی بوده اند و اکنون به صورت مستقل فعالیت می کنند. این افراد در حد توان خود به جنبش کمک می کنند ، ادعایی ندارند و معمولا بی سر و صدا کار خودشان را می کنند و درک بهتری نسبت به شرایط دارند.

بقیه افراد علی الخصوص کسانی که وابستگی حذبی یا گروهی دارند یا حامل سنگین ترین و تلخ ترین شکستهای با خود هستند اوضاعشان کمی متفاوت است. شخصی نامه نوشته بود و خطاب به من گفته بود : «گرچه شما ادعا می کنید که نه داخل ایران بودن را فضیلتی می دانید و نه خارج از ایران بودن را نقصی، اما در نوشته ها و کلامتان موج می زند که چندان به این ادعا پایبند نیستید و ...» راجع به این مسئله باید دیگران نظر بدهند اما تا آنجایی که به خودم مربوط می شود در کلام و عمل رفقای بیرون موجهای زیادی را دیده ام که سعی می کنم به روی خودم نیاورم و بگذارم به حساب فاصله ها و محدودیتها.

اینکه هر یک خود یا گروه خود را محور جنبش می داند. اینکه همگی تمام فعالین داخل کشور را فعالان دسته چندم می دانند. اینکه همه ی رفقای داخل متهم به بی اطلاعی و نا آگاهی هستند. اینکه ما درک درستی از فضای داخل و رفتار جمهوری اسلامی نداریم. اینکه هر کس داخل ایران است دچار خود سانسوری است. اینکه حزب پیشروی طبقه ی کارگر مدتهاست ساخته شده است و هر تشکل و انسجامی در هر سطح و عمقی اگر وابسته و تحت نظارت آنها نباشد سست و مریض و مشکل دار است. اینکه نسبت به فعالین داخل نگاه ریاکارانه دارند در مواقع لزوم آنها را آگاه و مبارز می دانند و در مابقی حالات نا آگاه و خام و ...! اینکه برای بعضیها ( شاید هم خیلیها ) فعالین داخل عامل پز دادنها ی بین گروهی هستند. اینکه بدبینی به هر حرکتی در داخل در کلام و رفتار شما پیداست. اینکه با هر کسی حرف می زنیم چایی نخورده پسر خاله می شود و از فردا ادعا می کند ما با حزب و گروه آنها هستیم و هزاران چیز دیگری که موج می زند در رفتار و گفتارشان و ما به روی خودمان نمی آوریم. از همه مهمتر شاید این باشد که عده ای چون می دانند که مخاطب اصلی حرفها و نقدهای رفقای داخل هستند سریعا بعد از هر حرف و نقدی سعی در شلوغ کردن فضا و کشیدن پای همه به وسط ماجرا و جبهه بندی بین داخل و خارج می کنند و متاسفانه همیشه هم موفق می شوند.

 نمونه ی مشخص و دم دستش همین خطی است  که عده ای «مشکل دار» به راه انداختند. دکتر زرافشان در مدتی که خارج از کشور بود در جلسات زیادی شرکت کرد و صحبتهای تند اما دوستانه ای با رفقای خارج کشور کرد. لپ مطلب رفیق ناصر تلنگر زدن به کسانی بود که واقعا سر نخ ماجرا را گم کرده اند. پیام واضح بود : «اگر کار خاصی اینجا ندارید لطفا برگردید. اصل ماجرا در ایران است نه اینجا»!

رفیق ناصر  برای روشن شدن مخاطب نقد خود که شامل حال بخور و بخوابهایی بود که ادعای لیدری و رهبری تمام حرکات سیاسی و اجتماعی را دارند در صحبتهای خود به پسری اشاره کرد که پدرش او را برای تحصیل به خارج فرستاد اما او کارش خوابیدن و خرج کردن پولهای یامفت بیگانه  و گرفتن ژستهای سیاسی شد.

حرف خیلی روشن بود اما عده ای تصمیم گرفتند که به هر نحو ممکن مخاطب این حرفها را « به زور هم که شده » عده ی دیگری جلوه دهند و قرعه به نام سهراب مختاری افتاد. اینکه رفیق سهراب مختاری چرا و چگونه و از همه مهمتر توسط چه کسی پایش به ماجرا باز شد برای خود ما شدیدا جای سوال است و نشانه ی ناسالم بودن پاره ای از آدمها و روابط و نیاز به هوشیاری بیشتر رفقای خارج کشور!

انتقاد از خود و نقد درون گروهی یکی از سنتهای با ارزش چپ است که گویا کم کم در حال فراموش شدن است. دیگر انگار همه از نقد شدن بدشان می آید و  نقد کردن پایان رفاقتهاست. این برای ما جای تعجب دارد و تعجب آورتر اینکه نقد رفتار مفت خورهای بیرون دقیقا وطیفه ی خود رفقای بیرون است. آنها بهتر از ما به شرایط و اوضاع بیرون مسلط هستند پس نقد آنان باید گزنده تر و صریح تر باشد اما خبری نیست و صدایی شنیده نمی شود.

رفقا آیا فکر کرده اید چرا اکثر رفقای داخل دو روز قبل از هر مراسمی ( از 16 آذر گرفته تا یک می و هشت ماس و ... ) زیاد در اینترنت آفتابی نمی شوند؟

جلو جلو بیانیه هایی نوشته شده است و توقع دارند که ما امضا کنیم و تازه زحمت پخش و انتشارش را بکشیم! برای ما تصمیم می گیرند که کجا و چگونه مراسم و اعتراض خود را انجام دهیم! همیشه باید آماده ی شنیدن شکستهای گذشته و رو به رو شدن با این اتهام که ما « دقیقا در حال تکرار آنها هستیم باشیم» ! باید تحمل کنیم و ساکت باشیم و قبول کنیم که نمی فهمیم و چیزی بارمان نیست و باید فقط حرف گوش کن های خوبی باشیم و هزاران چیز دیگر که برایشان یگ گوش ما در است و آن یکی دروازه!

ما هیچ وقت رفتار یک نفر یا یک گروه یا عده ای یا اکثریتی را به همه ی افراد نسبت نمی دهیم. ما در حد توان از سختیها و زحماتی که کشیده می شود مطلعیم. ما همیشه از حمایتها و همکاریها قدردانی کرده ایم اما از ما توقع ساکت بودن در مقابل اشتباهات، کژیها و کاستیها را نداشته باشید همچنان که ما نمی توانیم از شما این توقع را داشته باشیم 

منبع : http://takravi1.blogfa.com/

Posted by mohammad1917 at 11:43 AM | Permalink

 شعار مجلس موسسان زمانی از طرف لنين و بلشويکها مطرح شد که جامعه روسيه در دوران پيشا - سرمايه داری قرار داشت. اما به محض اينکه تزار سرنگون و حکومت بورژوايی کرنسکی زمام قدرت را در دست گرفت، لنين در بدو ورودش به روسيه با مشاهده نقش موثر و تعيين کننده شوراها، در « تزهای آوريل» خود نوشت که " بدون يک انقلاب پرولتری شوراها به طور اجتناب ناپذيری به کاريکاتور شوراهای واقعی تبديل می گردند.شوراهای توده ای ی واقعی شکل تاريخا تعيين شده ی ديکتاتوری پرولتاريا هستند" (۱). در نتيجه لنين عملا شعار انقلاب دو مرحله ايی (بورژوا- دمکراتيک) را مردود و خواستار  « انقلاب سوسياليستی» گرديد.

ای .اچ .کار ، در مورد شکل حکومتی که لنين در آن زمان در مد نظر داشت می نويسد که او "نه يک جمهوری پارلمانی – بازگشت به اِين شکل حکومت، از حکومت شورايی يک گام به عقب است - بلکه جمهوری شورايی نمايندگان کارگران، دهقانان فقير و دهقانان در کل کشور، ا ز پايين به بالا"(۲) را طرح نمود.

پس از تسخير کاخ زمستانی (محل جلسات دولت موقت کرنسکی ) در تاريخ ۲۶ اکتبر ۱۹۱۷، دومين کنگره شوراهای سراسری کارگران، سربازان و دهقانان روسيه تشکيل جلسه داد . پيشتر،« اس. آر» های راست و منشويک ها به بهانه تراشی های مختلف سعی کرده بودند که از تشکيل جلسات شوراهای سراسری جلوگيری کنند اما فعاليت آنها راه به جائی نبرد و در پی شرکت آنان در انتخابات شوراهای سراسری، شکست مفتضحانه ای به آنها وارد شد.در کنگره شوراها سراسری چنين مقرر گرديد که حکومت موقت کارگران و دهقانان (شورای کميساريای مردم) ، حکومت کشور را تا تشکيل مجلس موسسان، بدست خواهد گرفت (۳).

بلشويک ها (و اس آرهای چپ)، علی رغم آنکه توانسته بودند اکثريت قريب به اتفاق آرای انتخابات شوراها را نصيب خود کنند، با اين وجود از آنجا که برپايی « مجلس موسسان» در برنامه شان قرار داشت، آن را بعنوان يک پروسه اجتناب ناپذير در دستور کار خود قرار دادند.

انتخابات مجلس موسسان در تاريخ ۱۲ نوامبر ۱۹۱۷ صورت گرفت. در اين انتخابات بلشويک ها ۹ ميليون از آرای رای دهندگان را به خود جلب کردند، يعنی ۲۵% آرا و ۱۷۵ نماينده از مجموع ۷۰۷ نماينده، حزب کادت ۱۳% مجموع آرا را به دست آوردند و ۱۷ نماينده به مجلس فرستاند. ۲۲ ميليون رای يعنی ۶۲% کل آرا به نام اس.آر ها و منشويک ها به صندوق رای ريخته شد و در نتيجه اس آر ها با ۴۱۰ نماينده، اکثريت صندلی های مجلس را ازان خود ساختند، و منشويک ها  ۱۶ نماينده به مجلس فرستادند (۴).

سوال جالبی که می توان مطرح نمود اين است که چطور بلشويکها توانستند در شوراهاي سراسری، اکثريت آرا را کسب کنند ولی در رای گيری مجلس موسسان، آرای بسيار کمتری را به خود اختصاص دادند؟

پيش از جواب دادن به اين سوال بايد متذکر شوم که اکثريت کارگران صنعتی روسيه طرفدار بلشويکها بودند و همانها بودند که در انتخابات مجلس موسسان و شوراها بيشترين رای را به بلشويکها دادند.اين در حالی بود اس آرها بخاطر کار وسيعی که پيش از انقلاب اکتبر در بين دهقانان کرده بودند، از نفوذ چشم گيری در بين آنان برخوردار بودند.با شروع انقلاب اکتبر يک جناح از حزب اس آرها، که اکثريت حزب را نيز تشکيل می داد در نزديکی سياسی با منشويکها، به مخالفت با بلشويکها پرداختند و عملا صف خود را از انقلابيون جدا و به صف اصلاحگران پيوستند. اما جناح اقليت حزب که به جناح چپ معروف بود ، در انتقاد عريان به سياستهای جناح مقابل ، شروع به دفاع از سياستهای بلشويکها نمود.

دو جناح اس آرها بصورت دو تشکيلات کاملا مستقل عمل می کردند.با اين وجود هر دو جناح به عنوان يک حزب واحد و دارای يک ليست مشترک کانديدها به پای صندوق رای رفتند.تهيه ليست نمايندگان تحت نظر و کنترل اس آرهای راست صورت گرفت که در رهبری حزب دارای کنترل کامل بودند، در نتيجه اکثريت قريب به اتفاق کانديدهای جناح چپ حزب از ليست مربوطه حذف شدند.

بيانيه انتخاباتی که اس آرها پيش از انقلاب اکتبر مبنی بر اصلاحات ارضی طراحی کرده بودند، بر اصول و اهداف رفيعی استوار بود و مردم هم به اين اهداف و اصول رای دادند؛ نه به سياستهای جناح راست که عملا هيچ اعتقادی به اصول گذشته خود نداشت   (۵) (۶).

در اولين جلسه مجلس موسسان در ۵ ژانويه ۱۹۱۸، بلشويکها لايحه پيشنهادی ی را با نام «اعلاميه حقوق زحمتکشان و استثمارگران شوندگان » ، به بحث و رای گيری گذاشتند. مفاد اصلی اين لايحه عنوان می کرد که مردمی که کار می کنند و بر وسايل توليد مالکيت ندارند نبايد مورد استثمار قرار گيرند. اين لايحه با ۲۳۷ رای مخالف و ۱۳۸ رای موافق مردود اعلام شد. پس از اعلام نتايج رای ها، بلشويکها و اس آرهای چپ، مجلس را ترک کردند.جلسه مجلس که تا ساعت ۵ صبح روز بعد ادامه يافته بود، بوسيله حکومت کارگری تعطيل و نمايندگان بدون هيچ مقاومتی مجلس را ترک کردند. اين اولين و آخرين باری بود که مجلس موسسان در روسيه تشکيل گرديد.

اکثريت قريب به اتفاق اس ارها و منشويک ها ی حاضر در مجلس موسسان ، مخالف پايان جنگ، اصلاحات ارضی، برسميت شناختن شوراهای کارگران، دهقانان و سربازان بودند و همين مساله باعث سلب اطمينان توده مردم از آنان شده بود.مجلس موسسان علی رغم اينکه با اقدام مستقيم بلشويکها و متحدشان بسته شد اما "اين مجلس بيشتر از آنان که آن را منحل کرده بودند، مورد سرزنش [مردم] قرار گرفت" (۷).

لنين در طرح فرمان انحلال مجلس موسسان می نويسد:" مجلس موسسان که بر اساس فهرستهای تنظيمی قبل از انقلاب اکتبر انتخاب شده، مظهر تناسب قديمی نيروهای سياسی و دوراني است که سازشکاران و کادتها بر سر کار بودند. مردم در آن زمان، هنگام رای دادن به نامزدهای حزب اس آر ها نمی دانستند بين اس آرهای راست يا طرفدار بورژوازی و اس ارهای چپ يا طرفدار سوسياليزم کدام يک را بر گزينند (۸).

به نظر نويسنده، بلشويکها در مورد بازگشايی مجلس موسسان در سال ۱۹۱۸، دچار يک اشتباه تاکتيکی شدند. در حالی که بلشويکها و متحدين شان دارای اکثريت آرا در شوراها سراسری بودند، نبايد تن به انتخابات و بازگشائی مجلس موسسان می دادند؛ چراکه شوراهای سراسری به مثابه عالی ترين نوع ارگانهای خودسازمانيافته و اجرائی، عملا قدرت را در دست گرفته بود.بازگشائی مجلس موسسان در حقيقت قرار دادن عالی ترين نوع پارلمان بورژوايی در مقابل حکومت کارگری بود.

 پانويس ها:

1) پيش نويس ۱۱ تز که در تاريخ ۵ اوت ۱۹۲۰ توسط لنين به دومين کنگره بين الملل سوم ارائه داده شد. – قسمتی از تز يازدهم استفاده شده است.

۲) به نقل از « از فوريه به اکتبر»، انقلاب بلشويکی، ای اچ کار، جلد اول، ص ۹۱.

۳) لنين، مجموعه آثار، انگليسی، جلد 26 ص 262.

۴) Issaak: La revolution d octobre Ed. Progres P. 117 - به نقل مقاله انحلال مجلس موسسان 1918 ... و آنچه استالين نقل کرد – عطا شيوان- کتاب جمعه ها – شماره ۱۱- صفحه ۱۵۳.

۵) به نقل از کتاب انقلاب بلشويکی ۱۹۱۷ ، ای اچ کار، جلد اول، ص ۱۱۳.

۶) انقلاب اکتبر ، روی مدودف ، صفحه ۱۱۰.

۷) به نقل از کتاب انقلاب بلشويکی ۱۹۱۷، ای اچ کار، جلد اول، ص۱۲۰.

۸) طرح فرمان انحلال مجلس موسسان، ژانويه ۱۹۱۸. 

Posted by mohammad1917 at 11:33 AM | Permalink

ایرج فرزاد

در نوشته "سناریو وحشت" به این نکته پرداختم که امکان شروع یک جنگ بالفعل بین جمهوری اسلامی و آمریکا از نقطه نظر مصالح وخاستگاه دو طرفی که بانی و شروع کننده این جنگ احتمالی هستند، "ضروری" نشده است.

تحولات و رویدادهای جاری نشان داده است که آنچه در جریان است نه تمهیدات و صف بندی ها در این دو جبهه برای شروع یک جنگ به معنای واقعی آن، که اساسا دامن گرفتن فضای "تبلیغات" جنگی است. و بین یک جنگ واقعی و فضای جنگ تبلیغاتی در دنیای واقعی تفاوتهای اساسی وجود دارد. این مساله را بیشتر میشکافم.

سابقه صف بندی و آرایش اردوگاههای متخاصم در ابعاد تبلیغاتی فقط به دوران رویاروئی کنونی بین دولت آمریکا و قطب اسلام سیاسی به سرکردگی جمهوری اسلامی محدود نیست. در طول تمام دوران نزدیک به ۶۰ سال "جنگ سرد"، در دوران متعاقب پایان جنگ دوم جهانی ما همواره با یک فضای متشنج و پر تنش بین اردوگاه شوروی سابق و اردوگاه غرب روبرو بودیم. این تقابل واقعی که به شکل صف بندی دو اردوگاه در زمینه های نظامی، سیاسی و اقتصادی در طول این دوران شصت ساله ادامه داشت، علاوه بر کشمکشها و درگیریها بر سر مناظق نفوذ، از جمله با یک جنگ تبلیغاتی همه جانبه ای همراه بود. سیر رویدادها برای همه ما نشان داد که با تشکیل اردوگاههای نظامی و شکل گیری پیمانهای نظامی در تقابل این دو اردوگاه، پیمان ورشو، ناتو و سنتو و سیتو، و تعبیه مراکز ضربات متقابل برای شرایط یک تقابل واقعی در جبهه های یک جنگ  عملی همواره با یک فضای بشدت پر تنش تبلیغاتی، کودتا و تغییر رژیمها در مناطق نفوذ اردوگاهها و بلوکهای موجود همراه بوده است. در عین حال سیر رویدادها به همه ما نشان داد که نقطه ضعف اساسی بلوک شوروی سابق در اقتصاد و ناتوانی نهادینه این بلوک در تثبیت یک سیستم اقتصادی قابل دوام در برابر سرمایه داری بازار آزاد و حرکت آزادانه سرمایه و گردش کالا و پول قرار داشت. افتصاد سرمایه داری دولتی قادر به حفظ تناقضات شکننده خود در برابر قانونمندیهای سرمایه داری و حرکت و منطق نظام سرمایه داری نبود. سرمایه داری و قوانین بازار آن را نمیتوان با قدرت دولتی، هراندازه قوی و دارای بلوک و برخوردار از ظرفیت نظامی عظیم، بلوک مجهز به سلاح اتمی و موشکهای بالستیکی، نه مهار کرد و نه زیر مهمیز کنترل "نقشه و برنامه" کشید. در طول تمام جنگ سرد، جنگ مداوم تبلیغاتی، نمائی از یک تقابل واقعی که دورنمای یک جنگ واقعی را هم ترسیم میکرد در جریان بود. در خارج از صفوف اردوگاههای موجود، جنگ چه برای نفوذ در حوزه مناطق یکدیگر، جنگ کره، ویتنام، جنگ بین اعراب و اسرائیل و بر سر مساله فلسطین و کودتا ها و ضد کودتاهائی نظیر آنچه در شیلی و جریان سقوط آلنده و جنگ بر سر ملی کردن نفت در ایران و کانال سوئز در مصر شاهد آن بودیم و یا جنگهای "استقلال" و ضد استعماری  که در هند برای مثال آغاز گرفت، و چه در مذاکرات و اجلاسها برای "تنش زدائی" و گفتگو بر سر محدود کردن سلاحهای کشتار جمعی، از نوع مذاکرات موسوم به "سالت" یک لحظه هم در طول دوران "جنگ سرد" نشان از فروکش نداشتند. تقابل بین بلوکهای سابق میتوانست به نفع بشریت و سوسیالیسم به سرانجام خوش بینانه ای منجر شود، هر آینه که بلوک شوروی سابق، قدرت و توان و ظرفیت این را داشت که چون دوران اولیه پیروزی انقلاب اکتبر، نه  آغاز کننده یک اردوگاه همه جانبه سرمایه داری دولتی به زعامت شوروی و شکل دادن به یک بلوک بندی سیاسی و نظامی و بوروکراتیک، که مبشر آرمان انقلاب سوسیالیستی اکتبر و بشارت دهنده "زوال" هرنوع دولتی باشد. بلوک سرمایه داری دولتی با نقطه ضعف و حمل تناقض شکننده خود بویژه در رابطه با اقتصاد و شکل بوروکراتیک "دولت"های قدر قدرت در حوزه نفوذ خود، نمیتوانست تاریخا و به حکم تباین روبنای قدرت دولت و کنترل دولت بر مکانیسمهای اقتصاد سرمایه داری در برابر بلوک سرمایه داری غرب تاب مقاومت آورد. آنچه فروپاشید، نه سوسیالیبسم که سرمایه داری دولتی، و نه در نتیجه یک جنگ رودر رو، که فتح از "درون قلعه" به دلیل همین تناقضات لاینحل و شکننده بود. "دمکراسی" یکی از مهمترین حربه های بلوک غرب برای تشدید تناقض بین روبنای "توتالیتر" بلوک شوروی سابق و قوانین حرکت "آزاد" سرمایه در بند و زنجیر قدرت بوروکراتیک و سلطه ارتش و نهادهای بورکراتیک کا گ پ و پیمان ورشو بود.

شکل گیری بلوک جدید اسلام سیاسی

بازگوئی ریشه های شکلگیری بلوک اسلام سیاسی بر بستر انقلاب ۵۷، در بحث فعلی زیاد لازم نیست، فکر میکنم جامعه ایران و ذهنیت فعال دنیای سیاست تصویر کمابیش معرفه ای از این مساله دارد، گرچه هنوز ممکن است در بیان علل اسلامی شدن و اسلامی کردن یک خیزش واقعی، تبیین ها و دلایل متناقضی هم ارائه شده باشد. در هر حال مستقل از این تبیین ها ما اکنون با رژیم جمهوری اسلامی که نماینده قدرت دولتی جریان و گرایش اسلام سیاسی است، روبرو هستیم.

از این نظر و در سطح دیگری و درچهارچوب بسیار کوچکتری ما اکنون در برابر تقابل اردوگاه سرمایه داری بلوک غرب، این بار اساسا از جانب آمریکا و سلاح "دمکراسی" آن در مقابل اسلام سیاسی و نوک تیز قدرت دولتی آن، جمهوری اسلامی در صف آرائی جدیدی روبرو هستیم. همان صف بندیها، همان جنگ تبلیغاتی، همان تنشها برای "محدود کردن" قدرت نظامی و تسلیحاتی و "اتمی" اما در مقیاسی به مراتب کوچکتر، منطقه ای تر و در برابر بلوکی به مراتب پر تناقض تر از نظر توان و ظرفیت حل معضلات و تنگناهای اقتصادی را شاهد هستیم. در این تقابل و صف آرائی، سلاح آمریکا و غرب کماکان "دمکراسی" و ابزار فروپاشاندن بلوک حریف، یک تعرض وسیع تبلیغاتی و  ایدئولوژیک و فرهنگی برای محدود کردن میدان مانور بلوک اسلام سیاسی به زور و ضرب نشان دادن برتریهای سیاسی و نظامی و اقتصادی است. قبلا و در دوران جنگ سرد، و حول تقابل دو بلوک موجود، کودتا ها و ضدکودتاها در کشورهای حوزه بلوک شوروی سابق و سازماندهی کنتراها و تسلیح جریانات اسلامی و پدر خوانده های طالبان کنونی در ابعاد جهانی تر میدانهای تعرض و پیشروی بلوک غرب را همراه با تعرض در حوزه "ایدئولوژیک"، سلاح دمکراسی و "حقوق بشر" شاهد بودیم. این رویاروئی و "محاصره" بلوک اسلام سیاسی اکنون در ابعاد منطقه ای در جریان است. آمریکا در عراق، همسایگی ایران، حضور نظامی دارد و حالاحالاها، علیرغم ساده اندیشی برخی تحلیلگران دنیای سیاست حاشیه ای، از آنجا عقب نمی نشیند و پرچم هزیمت و شکست را بلند نمیکند. در افغانستان کار سر پا نگهداشتن دولت کرزای و محدود کردن طالبان به مناظق دورافتاده کوهستانی و در نهایت بی اثر ساختن آنان ادامه دارد. در ترکیه رژیم حزب عدالت و توسعه به عنوان یک نوع اسلام "دمکراتیک" و بدون مشکل با سرمایه داری و جهان غرب و اروپای واحد سر کار آمده است، طوری که مقامات اروپای واحد و پارلمان اروپا صراحتا گفته اند مساله "حجاب" تا جائی که دولت ترکیه به "فاندامنتالیسم اسلامی" در نغلطتیده است و قوانین و مقررات دنیای سرمایه و کالا و پول را رعایت میکند، امری "داخلی"، و مانعی برای پیوستن ترکیه به اروپای واحد نیست. در پاکستان تلاش برای تضعیف قدرت ژنرال مشرف که در واقع پایگاه آموزش و تربیت طالبان بوده است، ادامه دارد. بی نظیر بوتو به مصاف آمده است و نواز شریف به پاکستان برگشته است. در منطقه خاورمیانه و فلسطین، تماس رسمی بین سازمان آزادیبحش فلسطین و کمک مشترک اقتصادی ترکیه و اسرائیل به محمود عباس و نشست سه جانبه آنان در ترکیه و نیز اخیرا تصمیم به برپائی کنفرانس آناپولیس در ایالت مریلند به "مهمانداری" بوش و شرکت بیش از چهل طرف درگیر در مساله فلسطین و پیوستن سوریه و عربستان سعودی و حذف حماس از این کنفرانس، همگی نشان از تنگ شدن حلقه محاصره اسلام سیاسی و رژیم جمهوری اسلامی دارند. همزمان با این تقابل، کمافی السابق جنگ بر سر "دمکراسی" و حقوق بشر به میدان حریف برده شده است و فشار برای "صلح"، جلوگیری از "جنگ" و مواضع برای "تغییر رژیم اسلامی" به طرق "صلح آمیز"، در جریان است.

تجربه یوگوسلاوی

برخی از تحلیلگران سطحی که سیر رویدادها و روندهای تاریخی را با بروز نمود پروسه های ریشه دار تر گرایشات اجتماعی و طبقاتی اشتباه میگیرند، از کپی برداری اتفاقات یوگوسلاوی پیشین به نتایج مشابهی در مورد سیر رویدادها در جامعه ایران و بر متن تقابل و تشنج بین رژیم اسلامی و آمریکا و غرب میرسند. انگار قرار است که در ایران هم میدان به باندهای قوم ساز و تشکیل ارتشهای آزادیبخش "ملل و اقوام" ایران واگذار شود. آنچه که محرک واقعی تشکیل باندهای قوم ساز و میداندار شدن پاکسازیهای قومی در یوگوسلاوی بود، تلاش بلوک غرب و آمریکا و ناتو برای ضربه زدن به این آخرین بازمانده کمپ اردوگاه شوروی سابق و پایان دادن به رژیم "توتالیتر" میلوسوویچ بود. بحث سیاستهای نطم نوین و تحلیل عمیق و موشکافانه منصور حکمت از جدال بلوک غرب و شوروی سابق، از یک ارزیابی همه جانبه تر و دارای ریشه تاریخی بیشتری از تقابل دو کمپ مذکور بود. غرب در دورنمای دخالتگریهای سیاسی خود در یوگوسلاوی و در پلاتفرم شکل دادن به جریانات قومی، بر دو واقعیت استوار بود. اول اینکه رژیم میلوسوویچ در برابر دنیای پس از فروپاشی دیوار برلین، آنهم در جامعه اروپائی، قدرت ایستادگی نخواهد داشت و پس از تحمل ضربات سخت، بویژه پس از بمباران بلگراد زمین را به میدان تشکیل دولتهای جدید واگذار خواهد کرد. استراتژیسنهای غرب بر این باور اعتقاد راسخ داشتند که ارتش "صرب" در گردانهای عملیات چریکی و انتحاری ذوب و مستحیل و تجدید آرایش نخواهد شد. دوم اینکه "ارتشهای آزادیبخش" از نوع مقدونی و کوسوو، دستکردهائی برای به سرانجام رساندن تجزیه و تقسیم یوگوسلاوی پیشین بودند و با به سرانجام رساندن این امر، کار انحلال آنها بسیار ساده خواهد بود و چنین نیز شد! حتی اولین کاندید ریاست جمهور کوسوو،  چند سال پیش، خود اعلام کرد که در رده "جنایتکاران" جنگی است و آماده است که خود را تحویل دادگاه لاهه بدهد.  پس از خاتمه این پروسه، انگار نه دورانی از پاکسازیهای قومی در یوگوسلاوی وجود داشته است و نه ارتش قومیتها. سناریو غرب در جریان تجزیه یوگوسلاوی این هدف را قرار داده بود که در پس یک دوره دامن زدن به پاکسازیها و برپا کردن گورهای دسته جمعی، یک دوران "ثبات" در افق قرار دهند. پشت سر گذاشتن سریع دوران جنگهای داخلی و "مستقر" شدن دولتهائی که بسرعت روابط سیاسی و اقتصادی و فرهنگی خود را با غرب بازسازی و تحکیم کردند، در وهله اول بسیار حیرت انگیز به نظر میرسد، اما واقعیت این است که آخرین جنگها برای درهم شکستن بلوک شوروی سابق، بسیار به دقت بر سناریو تجدید تقسیم جغرافیای سیاسی مناطق نفوذ تازه و برسمیت شناختن قلمرو های حاکمیت های سیاسی جدید بنا شده بود. این سناریو علی العموم قابل تعمیم به تقابل رژیم اسلامی به عنوان راس اسلام سیاسی با غرب و آمریکا نیست و خود سیاستگذاران دول غربی نیز چنین سناریوئی را دنبال نمیکنند.

عراق پس از جنگ ۲۰۰۳

دولت آمریکا پس از جنگ سال ۲۰۰۳ و اشغال نظامی عراق، به فاصله کوتاهی متوجه شد که آنچه در یوگوسلاوی اجرا شد، قابل تکرار در عراق نیست. در هم شکستن ارتش عراق برخلاف انتظار سیاستمداران غرب به سناریوئی شبیه به یوگوسلاوی و دامن زدن به پروسه "دمکراسی" و انتخاب یک دولت پرو غرب و پرو آمریکا منجر نشد. حتی در کردستان عراق که یک مساله واقعی ملی وجود دارد، سران غرب و دولت آمریکا هنوز هم که هنوز است پای تشکیل دولت جداگانه در کردستان عراق نرفته اند. امری که ظاهرا در حوزه کشورهای بلوک شوروی سابق بدیهی بود، در مورد عراق به دلیل متفاوت بودن صف آرائی بلوک بندیهای سیاسی به روال دیگری پیش رفت. و استراتژیسنهای پنتاگون و ارتش آمریکا به این "اشتباه" خود پی بردند که نمیبایست "ماشین دولتی" رژیم صدام را در هم بشکنند. آمریکا و ناتو در یوگوسلاوی و پس از بمباران بلگراد به چنین "انتقاد از خود"ی نرسیدند. آمریکا پس از ماجرای ۱۱ سپتامبر به عنوان نیروئی که برای جلوگیری از سیر نزولی هژمونی خود بر جهان، جای پاهای جدیدی در منطقه پیدا کرده است، بسادگی از عراق عقب نخواهد نشست. این مساله برای جریاناتی که تحلیلهایشان را از لابلای روزنامه ها و از میدان جنگ تبلیغاتی استخراج میکنند، و بطور کلیشه ای و دگم صف بندی بلوکهای جهانی را هنوز در معادلات دوران تقابل غرب و شوروی سابق مینگرند، قابل تشخیص نیست. آرایش بلوکها با به سرانجام رسیدن جنگ در یوگوسلاوی و تجزیه آن و نیز مراحل پایانی انقلابهای مخملی و نارنجی در حوزه کشورهای سابقا تحت سلطه اردوگاه شوروی، تغییر یافت. بلوکهای جدید پس از این تجدید تقسیمها و تجزیه ها و تشکیل دولتهای جدید بر صفحه جغرافیای سیاسی جهان، حوزه های جدید را به میدان رقابت در عرصه اساسا اقتصاد و فرهنگ واگذار کردند. غرب و آمریکا به هدف فروپاشاندن و مضمحل کردن شیرازه بلوک شوروی سابق رسیده بودند، تمامی پرسوناژهای این سناریو یکی پی از دیگری با تمامی پیامها و رویکردها و پروسترویکاها و گلاسنوستها، بایگانی شدند. گورباچف به شخصیتی یک بار مصرفی تنزل یافت و حتی "قهرمان" دمکراسی در دوران باز کردن قلعه "امپراطوری شرق" از درون، یعنی یلتسین، جای خود را به شخصیتهای پایدارتر جهان پس از تجزیه و تجدید تقسیم حیطه سیاسی اردوگاه شوروی سابق داد. غرب و آمریکا به راحتی در کشورهای استقلال یافته، پایگاه ناتو برپاکردند و شرکتها و سرمایه داران غرب و چین و ژاپن یکی پس از دیگری به بازار جدید سرازیر شدند. تعداد هر چه بیشتری از کشورهای سابقا تحت نفوذ بلوک شوروی سابق، به قراردادهای نظامی و گمرکی و روند کنترل ویزا و پاسپورت، از جمله آنها شنگن، پیوسته اند. دوره فشارهای سیاسی برای وادار کردن سران اردوگاه شوروی به دادن امتیاز به سر رسید و چچن و مساله "مسلمانها" و قومیتها و ملیتها به امور داخلی "دولت فدرال روسیه" محول شد.

جنگ آمریکا در عراق، در مقابل، میدان جدیدی در تقابل بلوک غرب به سرکردگی آمریکا و بلوک اسلام سیاسی به سرکردگی جمهوری اسلامی را باز کرد. این تقابل با برتریهائی که بلوک غرب از نظر سیاسی و نظامی و اقتصادی دارد، به جنگ نظامی نخواهد انجامید ویا به عبارت دیگر در نتیجه یک تقابل و جنگ نظامی فیصله نخواهد یافت، به چندین دلیل:

بلوک اسلام سیاسی در مقام مقایسه با بلوک شوروی سابق، بسیار ضعیفتر، دارای حوزه نفوذ بسیار محدودتر و بویژه از نظر نظامی و اقتصادی مطلقا قابل مقایسه با شوروی پشت بسته به زرادخانه اتمی و پیمان ورشو و حوزه وسیع نفوذ سیاسی و ایدئولوژیک نیست.

رژیم اسلامی در یک تقابل نظامی ذوب نخواهد شد، بلکه برعکس ارتشهائی نظیر ارتش دولت میلوسوویچ، در یک جنگ چریکی و اساسا انتحاری تجدید حیات خواهد یافت. چرا که وارد شدن جمهوری اسلامی به تقابل نظامی، و بر بستر چنین جنگی با ابعاد وسیع، دست جمهوری اسلامی را از تسلط به آپارات دولتی برای همیشه کوتاه خواهد کرد. اسلام سیاسی و رژیم اسلامی عملا از قدرت دولتی ساقط خواهند شد، اما جنگ انتحاری، از سوی دیگر، که در واقع انتحار رژیم اسلامی و اسلام سیاسی در منطقه و ایران نیز خواهد بود، غرب و در درجه اول آمریکا را وارد میدانی خواهد کرد که برون رفت از آن ساده نیست. تحلیلگرانی که جنگ را بویژه از نقطه نظر منافع دولت آمریکا امری لازم میدانند، با ساده کردن مساله و قرینه سازی با دوران فروپاشی اردوگاه شوروی سابق، از احکام پایه ای تری که سیاست در دولت آمریکا را تابع اجبارات حرکت سرمایه و سرمایه داری میکنند، خود را کنار میکشند و متوجه نیستند که جنگ احتمالی با جمهوری اسلامی برعکس دوران فروپاشی اردوگاه شوروی سابق، "ثبات" و امنیت سرمایه داری را به دنبال نخواهد داشت. بلوک غرب پای سرهمبندی جریانات قومی و دامن زدن به تنشهای ملی و قومی در یوگوسلاوی و اردوگاه پیشین شوروی رفت دقیقا به این دلیل که به قدرت مهار و انحلال و در هم پیچیدن آنها پس از اجرای سناریو نظم نوین خود اعتماد و اطمینان داشت. غرب و آمریکا از راه اندازی جنگ قومی و تشکیل باندهای فالانژ ملی و قومی در تقابل با رژیم اسلامی دست برداشته است، درست به این دلیل که قدرت مهار و کنترل بعدی و در نهایت مرخص کردن آنان را به علت پیچیده تر بودن مسائل جامعه ایران و در هم تنیده شدن مسائل ملی و قومی با حاکمیت کشورهای منطقه، را فاقد است. یک دلیل اصلی دست بردن به قمه و چاقو و تفنگ و احضار نیروهای امنیتی اتحادیه میهنی به درون اردوگاهها در جریان بروز اختلافات درون سازمان زحمتکشان و نیز درگیریهای فیزیکی و تصفیه و اخراج از محل سکونت خانواده های وابسته به بخشهای حزب دمکرات کردستان ایران در منطقه تحت حفاظت پارتی بارزانی، همین واقعیت سرسخت است.

برعکس، حرکات و مانورهای سیاسی غرب و در اینجا آمریکا همگی دال بر این است که از یک جنگ رویارو با جمهوری اسلامی اجتناب کنند و میدان جمهوری اسلامی را به مکانیسمهای فروپاشی از درون همراه با تنگ کردن حلقه محاصره نظامی و تحریم اقتصادی از بیرون محول کنند. قرار دادن سپاه پاسداران در لیست تروریستها و تعدادی از بانکهای مهم جمهوری اسلامی در لیست تحریم، تلاشی برای هموار کردن دوباره تحرکات طیفهای دوخردادی سابق، اطرافیان رفسنجانی و بلند شدن ندای "صلح" با غرب از جانب کل طیف اپوزیسیون خودی و پرسوناژهای عبور "مسالمت آمیز" از جمهوری اسلامی، ساده کردن عبور به اسلام رام شده است. اینجاست که رفسنجانی علیرغم اینکه احمدی نژاد، موسویان را "جاسوس" خوانده است، او را در کنار خود قرار میدهد. با اینحال بسیار بعید است که جمهوری اسلامی به اتکا لایه هائی از جناحهای خود که تاریخ سی سال جنایت رژیم را با خود حمل و در عین حال در اذهان مردم ایران تداعی و بازسازی میکنند، حتی بتواند به رژیمی چون رژیم تحت حاکمیت حزب توسعه و عدالت ترکیه، "استحاله" یابد. تا جائی که به غرب و آمریکا برمیگردد رام کردن اسلام سیاسی حتی الامکان با لانسه کردن نیروهائی از لایه های رژیم اسلامی و به اتکا ارگانهای نظامی و امنیتی موجود، از جمله ارتش، و بدون اینکه مجالی برای تعیین تکلیف مردم ایران باقی بگذارند، گزینه ارجح است. بر این بستر است که غرب دارد به تدریج جمهوری اسلامی اتمی را هم تا حدی میپذیرد، چون در دوران پرتلاطم تعیین تکلیف با بلوک سرمایه داری دولتی، حریف بسیار اتمی شده تر را هم تحمل کرده بود. چرا که از نظر برتری تکنیکی، چه به معنی اقتصادی و یا نظامی خود مطمئن است. مردم ایران در یک تقابل همیشگی با رژیم اسلامی قرار داشته و علیرغم نسل کشیها و قتل عامها و نزدیک به سی سال قتل زنجیره ای و پهن کردن بساط آدمکشی و اعدام توسط تمامی جناحهای رژیم اسلامی، توان و ظرفیت بزیر کشیدن جمهوری اسلامی در جامعه ایران بسیار پر قدرت است. از این نظر تظاهر قدرت مردم و دستکم قدرتمند شدن نیروی مردم و گرایش آزادیخواهی در ایران نیز سیر احتمالی کمتر پرقدرتی نیست که دنیای غرب ناچار به راه آمدن با آن نباشد.

از نظر "ایدئولوژیک"، اسلام سیاسی قدرت جاذبه به مراتب کمتری از سوسیالیسم دولتی و سرمایه داری دولتی شوروی سابق دارد. سوسیالیسم دولتی نوعی از رفرم و حمایت جریانات رفرمیستی ملبس به سوسیالیسم را در ابعادی جهانی با خود همراه داشت. بسیاری از احزاب اجتماعی اوروکمونیسم علاوه بر یک تعلق ایدئولوژیک عمومی به شوروی، دارای پایگاههای قدرتمندی در جوامع غربی، و تا جائی که به جنبش کارگری برمیگردد، در جنبش سندیکائی و اتحادیه های کارگری بودند. با همه اینها شوروی سابق به دلیل تناقضات پایه ای سوسیالیسم بورژوائی اش، به دلیل تناقض روبنای سیاسی اش با ماهیت سرمایه داری تولید در جامعه، در برابر تعرض سرمایه داری آزاد و حربه "دمکراسی" تاب نیاورد.

جمهوری اسلامی، در مقابل، در عجز کامل از حل بحران اقتصادی جامعه ایران و تناقض بین روبنای سیاسی اسلامی خود با نیازهای یک جامعه متعارف بورژوائی و سرمایه داری، از آن قدرت تقابل ایدئولوژیک و جذب حمایت معنوی و سیاسی در بین مردم جهان و حتی منطقه محروم است. اشتباه است که جولان اسلام سیاسی در عراق و یا در میان مردم فلسطین را نه از قدرت ارعاب و تروریسم اسلامی و قدرت دولتی آن در جمهوری اسلامی، که از جاذبه سیاسی آن نتیجه گرفت. غیر از برخی جریانات "چپ" اروپا که مقهور و مجذوب جوانب "ضد امپریالیستی" اسلام سیاسی اند و عملا به مدافعین جنبش سربریدنها و سنگسارها و عملیات جنون آمیز انتحاری و لت و پار کردن هر جنبنده ای علیه "امپریالیستها" تبدیل شده اند و در این منتالیته مریض ضدآمریکائی غرق شده اند، غیر از جریاناتی که در بستر نفی حق مردم فلسطین و سرکوبهای بی رحمانه و سیاست دست بر ماشه و بولدوزر دولت اسرائیل نبضشان با جریانات اسلامی و جنبش اسلامی در فلسطین به طپش می افتد، اسلام سیاسی برخلاف سوسیالیسم بورژوائی نه تنها هیچ مفر و هیچ روزنه ای به کمترین رفرم در زندگی مردم نیست، بلکه با نشان دادن کارنامه خونین خود، موجب نفرت بشریت جهان متمدن و مردم ایران و منطقه شده است. این رژیم بدون سرکوب عریان و بدون نقض و به خون کشیدن ابتدائی ترین مطالبات انسانی قابل دوام نیست. این رژیم بعلاوه در سطح پایه ای تری با تناقضاتش مانعی بر سر راه تولید و بازتولید سرمایه داری در ایران شده است. بسیاری از سرمایه ها و "مغزها" و الیت تکنوکرات و تحصیل کرده جامعه ایران را "فراری" داده است و امنیت لازم برای سیر روتین سرمایه داری و حرکت "آزاد" پول و سرمایه و سرمایه گذاری و بکار گرفتن بافت نیروی انسانی تکنوکرات و متخصصین علمی وفنی لازمه آنرا سد کرده است. بر بستر رویاروئی جامعه ای که به هیچ عنوان زیر بار حکومت اسلامی و قوانین ارتجاعی و ضدانسانی آن نمیرود، تمامی نیروهای اجتماعی که به عناوین مختلف یا تحت نام حقوق بشر و یا دمکراسی، تصمیم دارند از جمهوری اسلامی در سطح جامعه ایران و منطقه "عبور" کنند و سرمایه داری ایران را بر متن "دمکراسی" و تامین امنیت سرمایه و پول و کسب سود و ارزش افزائی قرار بدهند، نیز همواره در صحنه سیاسی حضور داشته اند. یک دلیل اساسی فعال شدن برخی نیروهای "ضدجنگ" در طیف ناراضیان داخل کشور و از جمله جریاناتی شبیه طرح شورای صلح در بطن این فضای تبلیغات جنگی، همین واقعیت است.

تا جائی که به نیروهای چپ و سوسیالیست برمیگردد، در ابعاد اجتماعی، چپ، بویژه با تکه پاره شدن حزب کمونیست کارگری آن جاذبه سیاسی و نفوذ سیاسی و معنوی خود را در میان مردم ایران از دست داده و لایه های برجای مانده به نیروهای کم اهمیت و فاقد جاذبه و کشش و نفوذ سیاسی تنزل یافته اند. بخشهائی از چپ بطور واقعی مجذوب فضای جنگ تبلیغاتی شده است و در فضای سناریو وحشت اسیر مقولات ساخته سیستم ذهنی خود شده است و در آن دنیای غیر واقعی به اتحاد عمل و ایجاد جبهه ضدجنگ مشغول مانده است.

اما این امید و این انتظار که جنبش کارگری و جنبش آزادیخواهی جامعه ایران بتواند به اتکا تجارب تاکنونی و دستاوردهای سیاسی و تئوریک و اجتماعی سوسیالیسم ایران، خود را بسرعت بازسازی کند و یک حزب وسیع و کارگری و متین و زمینی و اجتماعی را از میان لایه تازه نفس و پرشور مبارزین کمونیست و از میان شبکه های فعالین کارگری و جنبشهای اجتماعی در جامعه ایران چون حزب بلشویک، دخیل و شجاع و دارای نفوذ کلام و محل اتکا و باور مردم عادی بنیان نهد، گرچه بسیار سخت، اما دور از انتظار نیست. به این امید باید دل بست و  و امیدوار بود که به اتکا رنسانس سوسیالیسم ایران راه دیگری، راه  قدرتمندکردن انسان و انسانیت و رفاه و سعادت شهروندان جامعه در مسیر عبور از نکبت رژیم اسلامی، پیش پای طبقه کارگر و مردم ایران باز شود.

۲۶ نوامبر ۲۰۰۷

Iraj.farzad@gmail.com

www.iraj-farzad.com

iraj_farzad@yahoo.com

http://iraj-f.blogfa.com

Posted by mohammad1917 at 11:22 AM | Permalink

شنبه 24 نوامبر 2007, بوسيله ى اردوان

این گفتگو در 14 آوریل 2007 صورت پذیرفته و در سایت گزارشگران منتشر شده است. با در نظر گرفتن طرح دوباره ی این موضوع در سطح جنبش باز انتشار آن را برای پیشبرد مبحث "جنگ" و چگونگی برخورد با آن مفید تشخیص دادیم.

 سلام دمکرات

سلام و ممنون از پاسخ مثبت به درخواست سايت گزارشگران:

از جمله نگراني ها و گره هاي فكري و عمومي ايرانيان و بخصوص تحليل گران سياسي، احتمال حمله نظامي آمريكا و متحدانش و وقوع جنگي است كه آتش بيار معركه آن از سوئي سران جمهوري اسلامي و از جانب ديگر امپرياليست هاي اشغالگر هستند كه در بحرانزائي در منطقه و در طي ماههاي گذشته از هيچ كوششي دريغ نكرده اند. تا چه حد اين احتمال با واقعيات موجود و پارامترهاي سياسي اين بحران در تطابق قرار دارند؟

بينا داراب زند:

برای ارزیابی صحیح احتمال جنگ میان حکومت اسلامی و امپریالیسم آمریکا ما باید زاویه دید خود را از جنگ تبلیغاتی دو طرف به نگاه سوم تبدیل کرده و کل روابط و مناسبات ایشان را ببینیم. یعنی فقط به نقاط افتراق ایشان که دو طرف سعی در برجسته کردنش دارند نپردازیم، بلکه نقاط اشتراکشان را نیز بررسی کنیم. آنچه مسلم است، به خصوص بعد از فروپاشی سرمایه داری دولتی در روسیه، امپریالیسم آمریکا برای تقریبا یک دهه بدون هیچ مزاحمتی سیطره خود را گسترش داد و توانست بازارهایی را که تا آنزمان تقریبا مستقل از آن رشد کرده بودند را نیز به زمره بازارهای پیرامونی خود در آورد. در انجام این کار همچنین توانست در اقتصادهای کشورهای سنتاً دوست خود نیز تغییراتی داده و همراه با نئولیبرال های اروپایی و ژاپنی در این بازارهای جدید رخنه کند. در این روند، هم قدرت اقتصادی و سیاسی شرکت های فرا ملیتی به طرز بیسابقه ای فزونی یافت و هم بازارهای بکری در این سیستم وارد گشته و هضم شدند.

نئو لیبرال ها که بیانگر نظریِ چنین توسعه ای بودند، دوباره آرزوی دیرینه ی سرمایه داری جهانی را به یاد دولتمردان آوردند. آرزویی که برای تحققش دو جنگ ویرانگر جهانی را در قرن بیستم شاهد بودیم. سیطره جهانی همواره بخشی از طبیعت سرمایه داری بوده است، اما پس از خرابی های دو جنگ جهانی و ظهور خطر جنگ های هسته ای برای مدتی، به وضوح و صریح مطرح نمی گشت. اما پس از آغاز دوران جدید و یک قطبی شدن رهبریت جهان سرمایه، خود را در تئوری های "جهانی سازی" و "برداشتن مرزهای اقتصادی میان بازار جهانی" بازسازی کرد. نقش ایدئولوگ های لیبرال نیز این بود که چنین تهاجم قهرآمیز و یکدستِ سرمایه داری به طبقه کارگر جهانی را در پوششی "صلح آمیز" و "عاری از خشونت" بنمایاند و آن را امری ناگزیر جلوه دهد. تئوری های "پایان دوران مبارزه طبقاتی" فوکویاما، و "تقابل فرهنگ ها" ، همه در راستای چنین برنامه ای طرح و تبلیغ شدند. البته مقلدین ایشان در کشورهای پیرامونی نیز به بومی سازی این تئوری ها پرداختند.

در آغاز قرن بیست و یکم، اینک که امپریالیسم جهانی (سرمایه داری جهانی) بازارهای اروپای مرکزی و شرقی را بلعیده و سیطره ی خود را بر شرق دور و نزدیک اعمال کرده بود و آفریقا را با دیدِ "جهان چهارمی" –یعنی غیر قابل توسعه و سودآوری- مینگرید، تمام توجه خود را به سوی بازار بکر و سود آور خاورمیانه و آسیای مرکزی معطوف داشت. در میان بازارهایِ این منطقه، ایران از لحاظ میزان توسعه نظام سرمایه داری و موقعیت اقتصادی و جغرافیایی می تواند بهترین و سودآورترین پایگاه عملیاتی برای سرمایه داری جهانی باشد. اولاً و مهمتر از همه، ذخایر نفتی و گازی (سوخت فسیلی) آن است. سپس ، موقعیت جغرافیایی "چهار راه خاور میانه ی بزرگ" و دستیابی به دریای آزاد است. همچنین نیروی کار متخصص و میزان سواد کارگران و خیلی امتیازهایِ دیگری که هم بازار سودآوری برای سرمایه جهانی است و هم با صرفه ترین پایگاه برای دست اندازی ایشان به کل منطقه ی آسیای مرکزی و خاورمیانه تا آفریقا - که اینک نام "خاور میانه بزرگ" را به آن داده اند- می باشد. این انگیزه یِ سرمایه داری جهانی در ارتباط با ایران است. پس ایشان برای اجرای برنامه خود نیاز به حکومتی دارند که بتواند امنیت سرمایه گزاریِ درازمدتِ ایشان را تضمین کند. تجربه ی گذشته و واقعیات مبارزه طبقاتی در ایران نشان می دهد که حکومت اسلامی، آن حکومتی نیست که بتواند از عهده یِ این کار بر آید. مگر آنکه با اصلاحاتی "نیمه ساختاری" و لیبرالیزه کردن اقتصاد و ساختار سیاسی ِ خود، از یکطرف زمینه یِ امن سرمایه گزاریِ خارجی را مهیا سازد و از طرف دیگر از شدت و حدتِ شرایط رو در رویی طبقات بکاهد. در صورتیکه هیئت حاکمه کنونی، که می داند چنین اصلاحاتی مساوی با پایان دوران سیطره ی و مرگ اوست، در مقابل خواسته های امپریالیسم جهانی مقاومت می کند. اما باید دقت کرد که مقاومت ایشان یک مقاومت اقتصادی مستقل و ملی نیست. این را می گویم که دیدگاه هایِ فرصت طلبانه ای که برای مردم می خواهند چهره ی یک "بورژوازی ملی" و "خرده بورژوازی انقلابی" را ترسیم کنند، حساب کار دست شان بیاید. همین حکومتی که در مقابل خواسته هایِ سیاسی امپریالیسم جهانی مقاومت کرده و بر خلافِ توصییه های ایشان حاضر نیست ،حتا یک وجب، در مقابل خواسته های مردمی و طبقه کارگر عقب نشینی کند، از همان زمان پایان جنگ ایران و عراق و روی کار آمدن هاشمی رفسنجانی در جهتِ اجرایِ کلیه یِ توصییه های خصوصی سازی و تسهیل ورود کالا و سرمایه خارجی ِ بانک جهانی و صندوق بین المللی مالی اقدام کرده است. آنها می گویند "اصلاحات اقتصادی آری! اصلاحات سیاسی نه!" در اینجاست که در مقابل همسویی ِ عمومی ِ حکومت اسلامی با سرمایه جهانی و اشتیاق پیوستن کامل ِ آن به این نظام ، با استثنا و نقطه افتراق شان روبرو می گردیم. خوب بیایید فرض کنیم که این اختلاف بخواهد ایشان را به یک جنگ تمام عیار بکشاند، چه سودی حاصل خواهد شد؟ حکومت اسلامی می داند که در همان روزهای اول سقوط خواهد کرد. پس ایشان استفاده ای از چنین برخوردی نمی برند. آمریکا چطور؟ آیا می تواند تضمین کند که پس از حمله به ایران، آن ثبات سیاسی ایکه سرمایه داری جهانی به دنبالش است برقرار سازد؟ تجربه ی عراق مخالف آن را ثابت می کند. حتا در افغانستان نیز اوضاع به نفع ایشان نیست. از آن گذشته شرایط سیاسی در درون آمریکا و دیگر نقاطِ حاکمیت ایشان نیز در جهت مخالف جنگ حرکت می کند و دیگر جو پس از دوم سپتامبر در این کشورها و در اذهان عمومی مردمشان حاکم نیست. به جرات می توان گفت که حتا پشتیبانی از تداوم جنگ در عراق برای هر سیاستمداری حکم خودکشی را پیدا کرده است. حتا معروف ترین ساستمدارانِ حامی حمله یِ نظامی به ایران نیز ، برایِ داشتن شانس انتخابِ مجدد از طرف مردمانشان مجبور به اتخاذ موضع ِ ضد جنگ شده اند. برخی از تحلیل گران سیاسی معتقدند که اصولاً دوران "نئولیبرالیسم" گذشته و عراق گورستان آن گشته است. پس سرمایه جهانی و آمریکا نیز در موقعیت جنگ تمام عیار قرار ندارند. به همین علت است که من احتمال حمله نظامی ِ تمام عیار را علیه ایران تقریباً غیر محتمل می دانم. و حکومت اسلامی نیز منفعتی در پیشبرد اختلافات تا یک جنگ تمام عیار ندارد.

گزارشگران:

گفته ميشود حجم و گستردگي نيروهاي نظامي آمريكا و وابستگانش در ادامه اعزام ناوهاي هواپيمابر و پرسنل نظامي در منطقه خليج فارس در اندازه هاي پيش از وقوع جنگ و اشغال نظامي كشور عراق است. آيا اين امر بر احتمال آغاز جنگ با ايران مي افزايد؟ چنانچه و مفروض چنين اتفاقي روي دهد بنظر شما اهداف حملات نظامي مهاجمان خارجي در ايران كدامند؟

بينا داراب زند:

به همین علت گفتم "تقریباً" غیر محتمل است. با در نظر گرفتن تراکم نیروهای جنگی در منطقه و سلاح های آماده به شلیکی که طرفین در اختیار دارند، کوچکترین اشتباه در ارزیابی، عکس العمل طرفِ مقابل را در بر داشته و می تواند آتش جنگ را بر افروزد. هنوز هستند عده ای که در کشورهای امپریالیستی " تهاجم محدود" و هدف قرار دادن سایت های هسته ای ایران را مطرح می سازند. در نشریات غربی نیز باندازه یِ رسانه های ایرانی در مورد فعالیت گروه های فشار اسرائیلی برای انجام چنین تهاجمی صحبت شده است. گو اینکه اقدام نظامی علیه ایران می بایست تصمیمی جمعی باشد، اما کابینه یِ بوش هنوز معتقد است که برای اقدام نظامی علیه ایران بدونِ اعلام رسمی جنگ، نیازی به اجازه ی کنگره و سنا ندارد.

در ایران نیز هستند معدود کسانی که معتقدند هر گونه درگیری نظامی با آمریکا به ثبات حکومت می افزاید. همین اشتباهات در ارزیابی از شرایط می تواند هر دو طرف را وارد جنگی ناخواسته کند. با شلیک اولین موشک، از هر طرف، کنترل سیاست گزاری از دست سیاسیون عاقل خارج شده و وزنه یِ نیروهایِ جنگ طلب را در حاکمیت ها دو چندان می کند. فقط تصور کنید که یک سردار بی سواد و افراطی ِ سپاه فکر کند اجازه دارد همان کاری که با ملوانان انگلیسی کرده اند با یک گشتی ِ آمریکایی بکند، چه می شود؟ و یا یک افسر توپخانه یِ "گردن سرخ" – ناسیونالیست افراطی – آمریکایی در هنگام مستی و نشئه گی، محض خنده، دستور شلیک یک خمپاره را به یک کشتی ایرانی بدهد؟ آنچه مسلم است، اگر جنگ آغاز شود در هیچ منطقه ای محدود نمی ماند. چرا که حکومت اسلامی برای بقاء خود خواهد جنگید. در چنان شرایطی میگوید اگر قرار است من نباشم، پس بگذار هیچکس نباشد. عقل سلیم کور شده و فاجعه بوقوع خواهد پیوست. بنا بر این مهم نیست که اهداف اولیه کدامند! چون "تهاجم محدود" در چنین شرایطی غیر ممکن است.

گزارشگران:

نقش و جايگاه روشنفكران سياسي مستقل در بحران موجود كدامند؟ و ايا اين نكته صحيح است كه يكي از اهداف مهم سياست هاي جنگ افروزانه جمهوري اسلامي خاموش كردن صدا و خيزش هاي اخير جنبش هاي درون كشور از جمله زنان و معلمان و كارگران ميباشد؟

بينا داراب زند:

همانطور که گفتم، حکومت اسلامی در کلیت خود دارای سیاست "جنگ افروزانه" نیست. آنچه شما بعنوان سیاست "جنگ افروزانه" می نامید در حقیقت سیاست تبلیغاتی است و مسلماً چنین سیاستی بیشتر از آنکه بخواهد اهرمی برای چانه زنی با آمریکا و غرب باشد، مصرفِ داخلی دارد. غربی ها بخوبی می دانند که در درون هیئت حاکمه ی ایران چه می گذرد. هم مقاماتِ رسمی ما با عوامل ایشان در ارتباطِ مستقیم و غیر مستقیم هستند و اطلاعاتِ لازم را به ایشان می رسانند، و هم این لیبرال هایِ باصطلاح "فراری" ما ، که از طرف جناح هایِ هاشمی – خاتمی و لیبرال هایِ میانه یِ نزدیک به دستگاه هایِ سیاسی - نظامی و امنیتی تغذیه می شوند، در "کلاس های درس(!)" خود به "دانشجویانشان(!)" منتقل می کنند. پس این همه سر وصدا از طرف احمدی نژاد و سپاهیان و رسانه های جمعی ِ وابسته به حکومت، تقریباً، فقط مصرف داخلی دارد و به خیال خود برای تحت الشعاع قرار دادنِ اخبار مبارزاتی و تبلیغاتِ اپوزیسیونِ انقلابی می باشد. همچنین برای ایجاد فضای مصنوعی جنگی به کار می رود تا با بحرانی و خطرناک جلوه دادن شرایط و عامل نفوذ خارجی بودن ِ مبارزان، آزار و اذیت و پیگردِ رهبران جنبش های صنفی را برای ملتِ از همه جا بی خبر توجیه کرده و همچنین از نزدیکی ِ این رهبران به روشنفکرانِ انقلابی جلوگیری کنند. این سیاست در میان جنبش دانشجویی، زنان و تا حدودی کارگری موفقیت چندانی نداشته است. اما عموم مردمی که هنوز وارد درگیری هایِ طبقاتی نشده اند و همچنین،متاسفانه، در قشر معلمانِ ما تا کنون از موفقیت نسبی ای برخوردار بوده است.

و اما در مورد نقش روشنفکران مستقل! چنین قشری کاملاً انتزاعی است و وجود خارجی ندارد. ما قشر بخصوصی به عنوان روشنفکر مستقل نداریم. روشنفکران ما همواره به یک طرف معادله سمتگیری داشته وعموماً با طبقات مورد سمتگیریِ خود ارتباطی ارگانیک دارند. پس موضوع بر می گردد به اینکه روشنفکر مورد نظر بیانگر منافع کدام طبقه است؟ روشنفکر حکومتی که همان کسانی هستند که سیاست حاکم را طراحی کرده و تبلیغ می کنند. روشنفکران بورژوا – لیبرال هم نماینده دسته های رقیب ایشان هستند. هرچه به مراکز ثروت و قدرت نزدیکتر باشند به همان اندازه با سیاست های حکومتی همراهی کرده و هرچه دورتر ، با حکومتیان خصمانه تر برخورد می کنند. مثلاً روشنفکران وابسته به جناح هاشمی – خاتمی که در درون حکومت دارای قدرت و منزلتی هستند، خواهان حفظ حکومت اسلامی در کلیت آن بوده و فقط می خواهند ولی فقیه را در چارچوب قانون اساسی کنونی محدود کنند. موضع ایشان کنار آمدن با سرمایه داری جهانی بوده و از این زاویه که آغاز جنگ نقطه ی پایان حکومت اسلامی است با آن جنگ مخالف اند. اما در عین حال با سیاست های کلی حکومت همراهی داشته و هم نظرند. مثلاً ایشان از ادامه ی برنامه ی هسته ای جانبداری میکنند و هیچ مخالفتی با سرکوب مبارزات مردمی نداشته و ایشان نیز معتقدند که نباید در مقابل حرکت های انقلابی مردم کوتاه آمد. لیبرال های میانه که شامل طیف وسیع نهضت آزادی، سازمان مجاهدین انقلاب، تا مشارکتی ها را در بر می گیرد موضع میانی و متمایل به طرفداری از سیاست نولیبرالی غرب را اتخاذ کرده اند. در تبلیغات ایشان می بینیم که مانند روشنفکرانِ حکومتی خطر جنگ را عمده کرده و از این زاویه سعی دارند سازش با سیاست سرمایه داریِ جهانی را بعنوان تنها سیاست عقلایی مطرح کنند. ایشان بنا بر نیاز ِ خود به حمایت هایِ کشورهای غربی، برای بازگشتن به حکومت و نزدیک شدن به مراکز قدرت و ثروت، تجدید نظر در برنامه ی هسته ای را مطرح می سازند. اما حاضر نیستند تغییر قانون اساسی را بعنوان گامی لازم و ضروری و هدفی فوری مطرح کنند. و از سرکوب نیروهای انقلابی یا حمایت می کنند و یا با سکوت خود آن را تایید می نمایند. تنها سرکوب هایی را محکوم می کنند که نیروهایِ طرفدار ایشان را مورد هدف قرار داده است. یعنی ملی – مذهبی ها و ملی گرایان و لیبرال هایی چون جهانبگلو و موسوی خوئینی ها و ... و در آخر این طیف نیز لیبرال – رادیکال ها را داریم ، مثل گنجی، سازگارا، افشاری و جناح حاکم در "ادوار"، که خواهان "تغییر رژیم" از طریق تغییر قانون اساسی و گذار مسالمت آمیز به یک حکومت "عرفی"- بخوانید لیبرالی- می باشند. اکثر ایشان را کسانی تشکیل می دهند که موردِ غضبِ هیئت حاکمه قرار گرفته و مجبور به جلایِ وطن گشته اند. ایشان به غیر از جنگ تمام عیار که کل نظام سرمایه داری را در ایران به خطر می اندازد، خواهان دخالت صد در صد غرب و آمریکا و اعمال فشار علیه حکومت هستند. ایشان حاضرند در بست خود را در اختیار منافع آمریکا و غرب در ایران قرار دهند. چرا که برای رسیدن به قدرت و بردن سهم از چپاول طبقه کارگر، راه دیگری ندارند. همانطور که اینک در مؤسسه های مختلف و بانک های فکریِ آمریکا و غرب اطلاعات خود را در اختیار ایشان قرار داده و طرفدارانِ معدود خود را در مجامع روشنفکری و دانشجویی در همین جهت به کار می گیرند. حملاتِ تبلیغاتی این نوکران غرب را در تبلیغات ضد چپ انقلابی و کمونیست آنها می بینید. با اینکار دو نشان را هدف گرفته اند: اول اینکه به آمریکا نشان دهند که از گذشته یِ "انقلابی(!)" خود پشیمانند و در بست در اختیار ایشان می باشند. و دوم اینکه اذهان مردم را نسبت به انگیزه ها و امکانِ پیروزی چپ انقلابی و حاکمیت کارگری مسموم سازند. تمامی دستجاتِ لیبرال بالا در ظاهر جناح سوسیالیست هم دارند. سوسیال دمکرات ها، توده ای ها، اکثریتی ها و ... نیز در میان ایشان یافت می شوند و ایشان نیز ، محض ِ جور بودنِ جنس شان، آنها را در ویترین ِ رسانه هایِ خود قرار می دهند. نا گفته نماند که جناح حکومتی نیز عده ای از ایشان را که طرفدار حکومت های ارتجاعی ِ با صطلاح "چپ(!)" مانند کوبا و ونزوئلا و بولیوی و ... نیز هستند را برای خوشایند متحدان خارجی اش آزاد گذاشته است. و هر از چند یکبار مقاله ای در یکی از روزنامه های رسمی از ایشان منتشر می شود. و البته نیروی دیگری که تنها در خارج از کشور وجود دارد، یعنی سلطنت طلبان حامی خاندانِ پهلوی را هم داریم. ایشان دارای هیچ توجیه تاریخی نیستند و علیرغم هزینه میلیون ها دلاری در رسانه های ماهواره ای، هیچ پایه یِ قابل ملاحظه ای در ایران ندارند. پس به ناچار سعی دارند منافعشان را با آمریکا و دیگر کشورهای غربی گره بزنند. واقعیت آنست که آگاهانِ غرب نیز می دانند که ایشان نقشی در توازن قدرت سیاسی بازی نمی کنند و بیشتر از ایشان استفاده ی تبلیغاتی کرده و بعنوان "لولویِ سر خرمن" بالای سر کلیه جناح های حکومتی و لیبرال نگاه داشته اند. تنها شانس موفقیت این عده بده بستان هایِ نئوکانسروتیو ها با لیبرال های ایرانی در چارچوب ائتلاف هایی چون "نشست لندن" و ...است. ایشان نیز خود به این امر واقفند و به سهم خود راضی می باشند. عدم تحرک جدیِ رضا پهلوی هم از همین واقعیت ناشی می شود. پس تنها شانس ایشان پیروزی بلا منازع امپریالیسم آمریکا در ایران است. بطوریکه این آمریکایی ها باشند که حکومت آینده را صد در صد به ایرانیان تحمیل کنند. از اینرو تا دیروز خواهان و مشوق نئوکانسروتیوها به حمله ی نظامی بودند. اما پس از تغییر موازنه یِ قدرت در واشنگتن و شرایط سیاسی جدید آمریکا از اعلام صریح این موضع خودداری می کنند. پس در اینجا ما میمانیم و عده یِ بسیار معدودی از روشنفکرانی که به لحاظ طبقاتی به سمت طبقه کارگر ایران سمتگیری کرده اند. خوب، از آنجاییکه خواهان برقراری حکومت شوراها می باشند، پس انقلابی اند و به خاطر همین خصیصه در مقابل کلیه یِ نیروهای بالا و سیاست هایشان قرار می گیرند.

پس می بینیم که تقریباً تمامی نیروهای تعیین کننده در صحنه سیاسی ایران با "جنگ" مخالفند. اما بغیر از نیرویِ انقلابی، هیچیک از ایشان نماینده یِ منافع ملت نبوده و هر یک از ایشان از موضع منافع طبقاتی خودش، که یا ثبات حکومت اسلامی و یا نفوذ آمریکا در منطقه و ایران است، به مخالفت با جنگ می پردازد. و هر زمان که ورق برگردد، و یا اینکه منافعشان چیز دیگری را بطلبد، ایشان می توانند یک شبه رنگ عوض کرده و خواهان آغاز جنگ شوند. من در مورد دیگر گروه ها نمی دانم وظیفه شان چه می باشد. اما روشنفکران انقلابی می بایست چون هر موضوع دیگری به مردم و سازمان ها و انجمن ها و اتحادیه یِ ایشان تکیه کنند. باید مسئله جنگ و رقابتِ جناح های مختلف بورژوازی را برایشان تشریح کرده و با تکیه به نیروی مردمی، در عین محکوم کردن تبلیغات جنگی و بحران سازی حکومت اسلامی ،خواهان ترک فوری تمامی ِ نیروهای مسلح خارجی از منطقه گردند. همچنین از آنجا که موضع ضد جنگ برای انقلابیون ایران نه یک شعار تاکتیکی ، بلکه هدفی استراتژیک و جهانی است، باید در جهت پیوند و همگامی با نهضت های ضد جنگ تمامی ملت های دنیا ارتباط برقرار کرده و خواهان خلع سلاح تمامی ِ حکومت های جهان از سلاح های کشتار جمعی شوند. خوشبختانه در بین دانشجویان انقلابی ِطرفدار طبقه کارگر- معروف به آزادیخواه و برابری طلب – حرکتی آغاز گشته که اگر تداوم یابد، پس از اول ماه مه و روز جهانی کارگر، ما شاهد حرکت های صلح طلبانه و آکسیون هایِ ضد جنگ خواهیم بود. و امیدوارم به جنبشی همه گیر تبدیل گشته و کلیه ی نیروهای مردمی را در بر گیرد و آنوقت ما شاهد تحرک نیروی سوم خواهیم بود.

گزارشگران:

نقش نيروهاي ضد جنگ و حاميان صلح را در داخل و خارج از كشور چگونه ارزيابي ميكنيد؟

بينا داراب زند:

همانطور که در بالا گفتم نیروهای ضد جنگ به چند دسته تقسیم می شوند. لزوماً تمامی آنها در مواضع خود ثبات نخواهند داشت. اما نیرویِ انقلابی تصمیم دارد که در وحله اول خود را سازمان دهد و در محیط هایی که دارای قدرت و نفوذ بیشتری است حرکت کند. مبارزه علیه جنگ افروزی نیز، چون هر حرکت دیگری، در آغاز دارایِ قدرت و نفوذ و اعتبار زیادی نخواهد بود و نخواهد توانست به فوریت نیرویِ عظیم و قدرتمندی چون آمریکا را از منطقه خارج سازد و یا جناح احمدی نژاد را وادار به اتخاذ سیاست هایی کند که لحن خود را نسبت به "جامعه جهانی" تغییر دهد. اما با در نظر گرفتن این واقعیت که جنبش های اجتماعی وارد دوران اعتلا گشته اند و قشرهای مختلف مردمی یکی پس از دیگری در حال قدم گذاردن به میدان مبارزه ی طبقاتی هستند، اگر دوستان انقلابی ِ ما، آگاهانه اتخاذ تاکتیک کرده و قدمهای عملی شان را همراه با تشریک مساعی و متناسب با آمادگی ِ مردمی بر دارند، در میان مدت ما شاهد جنبش قدرتمندی علیه جنگ خواهیم بود که می تواند حتا روشنفکران طبقات دیگر جامعه را نیز مجبور به همراهی با خود کند. برای رسیدن به نتیجه هیچ راه میان بری وجود ندارد. اما در خارج از کشور ، بیش از 20 سال است که ارتباط مستقیم و منظمی با آن نداشته ام و نمی توانم نظری در اینباره بدهم.

گزارشگران:

گفته ميشود كه بزرگترين و موثرترين نيروي ضد جنگ در داخل كشور آمريكا و به تعبيري شهروندان اين كشور ميباشند .آيا اين نكته يك حقيقت است؟

بينا داراب زند:

مسلماً همینطور است. در دوران مبارزات ضد جنگ ویتنام من شاهد انقلابی در دیدگاه مردم آمریکا بودم. من بخوبی آن دوران را به یاد دارم. تحرک و تلاش مردم آن ، بویژه دانشجویان و نظامیان از جنگ بازگشته را هنوز در ذهن حفظ کرده ام. نیرویی که ایشان دارا می باشند و آن را در نتیجه ی سال ها مبارزه علیه سرمایه داری و زیاده روی های آن، و تعرضش به حقوق و حریم مردمی بدست آورده اند، واقعاً ارزنده و قابل ستایش می دانم. بر خلاف تصور بسیاری، طبقه کارگر آمریکا همیشه در حال مبارزه با نظام سرمایه داری اش بوده است. در حال حاضر نیز می بینیم که پس از رکودی کوتاه مدت ناشی از عدم درک صحیح از رویکرد سرمایه داری در دوران نئولیبرالیسم ، یعنی پس از دوران کارتر و روی کار آمدن ریگان، اینک اتحادیه های مستقلی از درون اتحادیه های بزرگ سنتی و فاسد گذشته سر بر آورده اند که در راه سازماندهی کارگران بخش خدمات قدم برداشته و به علت حضور جمعیت بزرگی از کارگران مهاجر و غیر سفید (رنگین کمان) در این بخش، دیدگاهِ انترناسیونالیستی بر ایشان حاکم گشته است. پس می بینیم که جنبش ضد جنگ کنونی در آمریکا نیز همراه با اعتلای تحرکات اجتماعی طبقه کارگر ظاهر گشته و با در نظر گرفتن تجارب غنی و مثبت گذشته اش، می توان پیش بینی کرد که در کوتاه مدت به نیروی عظیمی تبدیل خواهد گشت که فضای سیاسی در آمریکا را زیر و رو خواهد کرد. مسلماً اولین تغییر "قانون میهن پرستی" خواهد بود که حقوق مدنی مردم آمریکا را مورد تعرض قرار داده است. مردم آمریکا منافع زیادی در دنبال کردن جنبش ضد جنگ و پیوند آن با محدود ساختن اختیارات حکومتشان دارند. من امید زیادی به ایشان دارم.

گزارشگران:

تاثيرات تحريم اقتصادي ايران از جانب شوراي امنيت و وابستگان را چگونه ارزيابي ميكنيد؟

بينا داراب زند:

اگر این سوال را از یک مشروطه خواه و یا لیبرال هایی که چشم امیدشان را به مرجعی بغیر از نیروی متشکل مردمی دوخته اند بکنید پاسخ می دهند که این تحرکات صنفی کنونی تحت تاثیر "تحریم" می باشد. اما این دروغی بیش نیست. اقشار مردمی سال هاست که قدم به قدم جلو میآیند تا حق خود را از این حکومتیان و آقازاده هایشان بگیرند. مردم ما سالهاست که در تنگنای اقتصادی بوده و دیگر آب از سرشان گذشته است. خانم رایس و دیگر سیاستمداران زبده یِ بین المللی که اعمال تحریم علیه ایران را خواستار بودند، زرنگ تر از آن هستند که انگیزه و نیت واقعی خود را از این تحریم ها نشان بدهند. آنها در مصاحبه های خود می گویند که تحریم ها را طوری برنامه ریزی کرده اند که به حکومتیان فشار آورده و مردم ایران را آزار ندهد. اما حرف راست را باید از دهانِ نوچه هایِ بی تجربه و غلام بچگانِ آنان در رسانه هایِ فارسی زبانِ ماهواره ای شنید. یکی از این مجریان تلویزیونی که قبلا در یک رادیو کار می کرد، در یکی از برنامه های هفته ی پیش خود، در جواب به تلفنی که از ایران دریافت داشته بود، با شعفِ تأیید سیاستِ تحریم، گفت: تحریم ها برای آن اعمال شده است که بر روی مردم ایران فشار بیاورد تا خودشان بر علیه حکومت بلند شوند و آن را سرنگون سازند! آمار و ارقام رسمی بین المللی نیز همین را نشان می دهد. رفیق فرهیخته ام آقای سعید حبیبی در مقاله ی تحقیقی اش بنام "تحریم" که به علت فیلتر شدنِ وبلاگش نتوانستم لینکش را پیدا کنم تا در اختیار شما و خوانندگانتان قرار دهم، نشان داده است که "تحریم" به مراتب بد تر از جنگ است. چرا که اگر جنگ تا چند سال انسان ها را نابود می کند، عوارض تحریم نسل هایِ آینده را نیز نابود می سازد. البته هنوز در ایران تحریم ها حس نشده و تاثیر قابل ملاحظه ای نگذاشته است، اما زمانیکه این تحریم ها مواد دارویی و کالاهای اساسی ِ مصرفی ای چون برنج و شکر و گندم و گوشت و ... را شامل گردد، فقط و فقط مردم ایران خواهند بود که از آن آسیب های جدی می بینند. مگر ما زمان جنگ را فراموش کرده ایم؟ با جیره بندی شدنِ سوخت و کالاهایِ مصرفی اساسی و دارو و ... حضراتِ حکومتی و آقا زاده هایشان در بازار سیاه پول پارو خواهند کرد و مردم بیچاره بدون غذای کافی سر به زمین گذاشته و عدم دسترسی به دارو بچه هایشان را به گورستان خواهد فرستاد. تازه آنها خوش شانس تر از نوزادانی هستند که معلول به دنیا آمده و تا نسل ها باید کفاره ی ارزیابی غلط دیگران را بدهند. پس بهتر است خودمان را گول نزده و چشم امید خود را به کسی بغیر از سازماندهی و تشکل و مبارزه ی مردم خودمان ندوزیم که هیچکس جز خودمان نگرانِ منافع کنونی و آینده یِ مردم و مملکت مان نمی باشد.

گزارشگران:

در حال حاضر چه تحليلي از افكار عمومي داخل و خارج كشور در مورد جنگ داريد؟ با توجه به اينكه برخي از احزاب و نهادهاي چپ در اروپا بنوعي همسوئي با رژيم ميپردازند و تنازعات موجود و سياستهاي جنگ افروزانه رژيم جمهوري اسلامي را كه ميتواند فجايعي غير قابل جبران بلحاظ انساني و اقتصادي ببار آورد، ناديده مي انگارند

بينا داراب زند:

مدت هاست که تحلیل از جایگاه گروه های سیاسی را بر مبنای "چپ" به مفهوم شکل ایدئولوژیک آن، یعنی "سوسیالیستی"، به کنار گذاشته ام. در حقیقت می توان گفت هرگز بدان دلبسته نبوده ام. من متعلق به جریان "چپی" بودم که اتحاد جماهیر شوروی را "سوسیال امپریالیست" می دانست و رهبران چین را "رویزیونیست" خطاب می کرد و هرگز خود را گرفتار کیش شخصیت نساخت تا به دنبال رهبر جریان کمونیستی "انور خوجه ایست" بشود. پس من زمانی به ایدئولوژی سوسیالیسم علمی رسیدم که می بایست آن را از محتوا و مواضع "ضد انقلابی ِ" بورژوایی تهی می ساختم. مبنای تحلیل من را اینک "انقلاب و ضد انقلاب" تشکیل می دهد. انقلاب یعنی تغییر ساختار سرمایه داری که در سراسر جهان با انقلاب دمکراتیک آغاز می گردد. یعنی با انقلابی که با انتقال قدرت به شوراهای کارگری و منطقه ای، دمکراسی را برای تمامی افراد جامعه به ارمغان میآورد. دمکراسی ایکه به طبقه کارگر – که اکثریت جامعه را تشکیل می دهد - این اختیار را می دهد تا بر مبنای آگاهی خود، هر گونه شرایطی را که در نظام حاکم بر جامعه اش مخالفِ خواسته ها و منافع خود تشخیص دهد ، تغییر دهد. بنا بر این بسیاری از احزاب و جریاناتی را که شما "چپ" میخوانید، من جریانات بورژوایی می دانم. آنها معمولاً متعلق به جناح هایی از سرمایه داران ناسیونالیست هستند که اساساً در سیستم پارلمانی لیبرال حکومت هایشان حل گشته اند و با هژمونی جهانی آمریکایی ها مخالفند. به همین مناسبت از حکومت های ارتجاعی به ظاهر"چپ" و "ضد امپریالیست" چون کوبا، ونزوئلا، ایران و بولیوی و ... در مقابل سلطه یِ بی چون و چرایِ آمریکا حمایت می کنند. از این نوع جانورها در مملکت خودمان نیز فراوانند. مثل حزب توده و اکثریتی ها. حتی شما نیز با عده ای از ایشان در "جمهوریخواهان دمکرات و لائیک ..." تجربه ای داشتید و نتوانستید تحمل شان کنید. آیا من ِ نوعی باید شما را پاسخگویِ عملکرد ایشان بدانم؟ اینکه ایشان هنوز توانسته اند خود را در لباس "سوسیالیست" پنهان کرده و در برخی از این کشورها از حمایت سنتی اتحادیه های بعضاً فاسد کارگری برخوردار باشند، را باید به رکود مبارزات طبقه کارگر آن کشورها نسبت داد. که من خود را نسبت به آن، تا درجه یِ اظهار نظر ، مطلع نمی دانم و شما را به تئوریسین هایِ انقلابی همان جوامع ارجاع می دهم. اما در مورد ایران می توانم بگویم که به زودی طبقه کارگر مجبور خواهد شد که تکلیفش را با ایشان روشن کند. اگر نکند، شاهد شکست دوباره ی انقلاب خواهیم بود.

با تشكر از شما

بهروز سورن

14.4.2007

Posted by mohammad1917 at 11:41 PM | Permalink

جمعي از فعالين كارگري

    چيزي كه محرك ما در نوشتن اين مقاله شد، خواندن نوشته اي است كه به تازگي تحت عنوان "بيانيه درباره ي سياست بين المللي جنبش كارگري ايران" به امضاي 5 نفر از فعالين و علاقمندان به مسائل اين جنبش منتشر شده است. (×) اين كه هر يك از آنان تاكنون چه جايگاه و نقشي در جنبش سياسي و جنبش كارگري ايران داشته است نمي تواند و نبايد تاثيري در ارزيابي ما از اين بيانيه داشته باشد. ما هنوز هيچ نقد و اظهار نظري را در مورد اين بيانيه از سوي نيروهاي مختلف موسوم به چپ يا سوسياليست و يا تشكل هايي كه در ارتباط با جنبش كارگري فعاليت مي كنند، نديده ايم. اين خود، براي ما يك زنگ هشدار باش است. از خود مي پرسيم كه آيا ديدگاه و تحليل و راهكاري كه در اين بيانيه آمده، بيان تمايل بخش مهمي از فعالين جنبش است؟ يا اين كه هنوز قادر نشده اند خط و جهت گيري و نتايج ناگزير اين بيانيه را تشخيص دهند و لاجرم سكوت كرده اند؟ ما تصميم داريم اين بحث نقادانه را شروع كنيم. اين را هم بگوييم كه انتشار چنين بيانيه اي را مثبت ارزيابي مي كنيم؛ زيرا افكار و تمايلاتي كه ممكن بود به شكل جسته و گريخته ابراز شود و عملكردهايي كه ممكن بود به شكل خجالتي و نهان صورت گيرد را به صورت يك نسخه مشخص ارائه كرده است.

×××××××

    بحث خود را از اينجا شروع مي كنيم كه چرا  امروز همه از كارگران و جنبش كارگري مي گويند؟ منظورمان نيروها و شخصيت هايي است كه طبقات مختلفي را نمايندگي مي كنند. اين كه امروز جمع رنگارنگي در مورد كارگران و جنبش كارگري حرف مي زنند، نشانه اهميت و جايگاهي است كه طبقه و جنبش حق طلبانه ما در معادلات سياسي و تحولات امروز و فرداي جامعه پيدا كرده است. بنابراين وقتي كه مي بينيم رسانه هاي مهم خارجي اخبار مبارزات كارگري در ايران را پخش مي كنند، يا فلان مقام سياسي در داخل يا خارج از كشور در مورد سركوب جنبش كارگري و فشار بر رهبران و فعالين اين جنبش ابراز نگراني مي كند، بايد مطمئن باشيم كه روي جنبش طبقه ما حساب باز كرده اند. اين مساله، حداقل نشان مي دهد جنبش كارگري به سطح و مرحله اي رسيده كه طبقات ديگر بايد به تنظيم مناسبات با آن، و يا مهار آن، جدي تر فكر كنند.

    در چنين وضعيتي اگر طبقه كارگر و به ويژه مبارزاني كه بار رهبري عملي و هدايت فكري كارگران را به دوش مي كشند به اهداف و روش هاي طبقات گوناگون براي تاثيرگذاري بر جنبش كارگري آگاه نشوند، كلاهشان پس معركه است. اولين قدم، پاسخ به اين سوال است كه پشت اين اعلام حمايت ها و انتشار خبرها، سياست كدام طبقه خوابيده است؟ هدف كوتاه مدت و درازمدت طبقات حاكم و استثمارگر از انجام اين كارها چيست؟ اولين سوال اين نيست كه چنين حمايت هايي براي ما كارگران نفعي در بر دارد يا نه؟ و آيا به ما كمك مي كند كه راحت تر و كم هزينه تر به مطالبات و حق و حقوق پايمال شده خود برسيم يا نه؟

    ممكنست بپرسيد چه اشكالي دارد كه اين يا آن اتحاديه بزرگ كارگري در غرب، اين يا آن نماينده مجلس در غرب، در دفاع از مبارزات ما و در اعتراض به دستگيري و آزار نمايندگان ما به دولت ايران نامه اعتراضي بنويسند و روي اين حكومت سركوبگر فشار بگذارند؟ ممكنست بپرسيد چه اشكالي دارد كه رسانه هاي ماهواره اي، خبر مبارزات و ليست مطالبات ما را به گوش همه مردم منجمله بقيه كارگران در نقاط مختلف كشور برسانند؟ اگر بحث را به همين جا محدود كنيم، مسلما اشكالي در اين كار نمي بينيم. هيچكس مخالف اين نيست كه دولت ضد كارگري تضعيف شود و دستش در سركوب جنبش هاي اجتماعي منجمله جنبش كارگري باز نباشد. هيچكس مخالف استفاده از رسانه و امكانات گسترده خبر رساني و تبليغات به نفع جنبش نيست. ولي اي كاش مساله به اين سادگي و تر و تميزي بود. مساله اينست كه اين  نهادها و رسانه ها و شخصيت ها به هيچوجه دست و پا بسته، از روي حسن نيت يا ساده لوحي وارد مناسبات با جنبش كارگري نمي شوند. اينها كارشان را بر اساس طرح و نقشه پيش مي برند. مهمتر اين كه، به علت تسلط نظام سرمايه داري بر كل دنيا و بمباران سياسي و ايدئولوژيك جامعه با ايده ها و باورها و دورنماهايي كه منافع سرمايه را پاسداري مي كنند، دست و بال بورژوازي در عوامفريبي باز است. اين حرف به معني ناتواني مطلق جنبش كارگري در استفاده از تضادهاي ميان دشمنان طبقاتي نيست. به معني دوري جستن از ابزار و امكانات واقعي كه در نتيجه شكاف و رقابت در صفوف سرمايه داري به وجود مي آيد، نيست. بحث اينست كه ما با نيروهايي طرف هستيم داراي استراتژي معين و تاكتيك هاي مناسب براي آن استراتژي. در مفابل، اگر طبقه كارگر و جنبش كارگري بدون يك استراتژي صحيح و بدون تاكتيك هاي مناسب وارد اين مصاف شوند، اگر بگويند "از اين ستون به آن ستون فرج است" و فعلا بايد به هر قيمتي كه شده كاري كرد كه كارگران را به عنوان يك طبقه به رسميت بشناسند، همانطور رفتار كرده اند كه طرف مقابل مي خواهد. نيروها و يا حكومتهاي سرمايه داري از ما حمايت نمي كنند به اين خاطر كه از مطالبات ما خوششان مي آيد. اينطور نيست كه اگر اينها در جايگاه طبقه حاكمه در ايران بنشينند چنين فشارها و اجحافاتي را به ما تحميل نخواهند كرد. اينها به دنبال هدف هاي سياسي و اقتصادي بزرگتر و درازمدت ترند. در درجه اول مي خواهند اوضاع سياسي را به نفع خود تغيير دهند. اگر جنبش كارگري در هر تماس و ارتباطي كه برقرار مي كند، نداند كه اين فعاليت ها قرار است به ايجاد چه شرايطي خدمت كند و آيا اين در جهت منافع اساسي طبقه ما خواهد بود يا نه، بي نقشه و دنباله رو باقي خواهد ماند. يعني فقط بر مبناي تاكتيك هاي طبقات ديگر عمل خواهد كرد و ناخواسته و ندانسته مهره اي در بازي آنها خواهد شد.

   اين حرفها يك رشته اصول عام و يا نصيحت هاي اخلاقي نيست. انقلاب طبقه كارگر هيچگاه با دستكش سفيد انحام نشده و نخواهد شد. اما امروز جنبش كارگري ايران و فعالانش در شرايطي قرار گرفته اند كه اگر در مورد صف دوستان و دشمنان انقلاب، و متحدان دور و نزديك طبقه كارگر روشن نباشند به راحتي مي توانند به يك نيروي ذخيره در طرح هاي بورژوازي بومي و بين المللي تبديل شوند. همان منافع و موقعيتي كه كشمكش ميان هيئت حاكمه ايران با آمريكا و متحدان غربي اش را تا حد درگيري هاي نظامي دامن مي زند، همان رقابتهاي جناحي كه دولت سرمايه دار در ايران را به عنوان آماج عمده جنبش كارگري تضعيف مي كند و امكانات بيشتري را براي پيشروي طبقه ما مهيا مي كند، مرز ميان دوستان و دشمنان ما را نيز نامشخص مي كند. اين مساله پيچيده تر و فريبنده تر مي شود وقتي كه كساني با شكل و شمايل كارگري و به زبان چپ، مرز ميان دوست و دشمن را مخدوش مي كنند. شايد اگر فقط نمايندگان مجالس غربي و رسانه هايي مانند "صداي آمريكا" زبان به حمايت از مبارزات كارگري ايران گشوده بودند، تجربه زنده جنايات امپرياليسم در افغانستان و عراق كافي بود تا كارگران حق طلب به اينان اعتماد نكنند. اما زماني كه گروهي به اسم منافع فوري طبقه كارگر و تدارك براي سوسياليسم،  در گوش كارگران زمزمه مي كنند كه بايد با بخشي از همينها متحد شد، مشكلات جدي پيش مي آيد. و اين بيانيه نيز چنين است.

    بيانيه در آغاز تلاش مي كند طبقه كارگر و جنبش كارگري را متقاعد كند كه ما در موضع ضعف قرار داريم. بيانيه اين ضعف را از دو عامل نتيجه مي گيرد. يكم اين كه، در مقابل طبقه ما "نيروي متحد دولت و طبقه سرمايه دار ايران" قرار دارد. دوم اين كه، به علت فلاكت عمومي و مزمن، طبقه كارگر "از كم ترين توان مقاومت در برابر تعرضات جبهه سرمايه برخوردار است." آيا اين تصوير، همه واقعيت را منعكس مي كند؟ به هيچ وجه. كسي كه به رژيم مذهبي و صفوف طبقه سرمايه دار ايران نگاه كند و نتواند شكاف و بحران، و عدم مشروعيت سياسي و  انفراد حاكمان در بين توده هاي مردم را ببيند، بدون شك واقع بين نيست؛ كوته بين است. كسي كه فشار فقر و فلاكت و استثمار لجام گسيخته بر كارگران و زحمتكشان را ببيند اما ظرفيت نهفته انفجاري در بطن جامعه و طلايه هاي امواج بلند مقاومت خودانگيخته آنان را تشخيص ندهد، عنصر پيشرو طبقه كارگر نيست. بلكه دنباله رو گرايش هاي عقب مانده، منفعل و درمانده در جامعه است. كسي كه جويبارهاي پراكنده و فزاينده جنبش هاي گوناگون اجتماعي را نبيند مسلما دورنماي انقلاب و فرصتها و وظايف انقلابي را هم نخواهد ديد. وقتي كه جنبش كارگري و طبقه كارگر اين چنين ضعيف و بي پناه و شكننده تصوير شد، گرايش به نيروها و نهادهاي قدرتمند بين المللي ـ به مثابه تنها راه نجات ـ موجه جلوه مي كند.

    اما بحث "جنبش كارگري و طبقه كارگر ايران: ضعيف ــ دولت و طبقه سرمايه دار ايران: قوي" به تنهايي نمي تواند آن سياست مرگبار را جا بيندازد و از بورژوازي بين المللي براي ما متحد بسازد. بايد تضاد و تقابل بين نظام و طبقه حاكم بر ايران با نظام بين المللي آن چنان حاد و عميق تصوير شود كه بتوان به امكان چنين اتحادي فكر كرد. بيانيه مي نويسد: "... طبقه كارگر ايران با بورژوازي اي روبروست كه خود در تقابل با صف بندي مسلط در نظام سياسي بين المللي قرار دارد. اگر دولت ايران در "خانواده به اصطلاح جهاني كشورهاي دمكراتيك" و در وضعيتي مشابه تايلند و فيلي پين و مانند آن قرار داشت..." بيانيه از "تقابل بين غرب و دمكراسي غربي به سركردگي آمريكا با رژيم اسلامي" حرف مي زند.  آيا تحليل بيانيه از مناسبات بورژوازي حاكم در ايران با "نظام سياسي بين المللي" دقيق و عميق و همه جانبه است؟ امروز كشمكش و تضاد ميان رژيم جمهوري اسلامي با امپرياليسم آمريكا به آستانه تقابل جدي تا حد درگيري هاي نظامي و جنگ رسيده است. اگر توجه خود را به ادعاهاي طرفين محدود نكنيم و به تضادهاي ريشه اي تر در سطح بين المللي نگاه كنيم، آن وقت مسلما دعوا را بين اردوي استبداد مذهبي از يكسو و دمكراسي غربي از سوي ديگر نخواهيم ديد. آمريكا به مثابه يك ابرقدرت سياسي ـ اقتصادي ـ نظامي براي پيشبرد منافع اساسي و درازمدت و تحكيم موقعيتش، احتياج دارد كه نظم مسلط در بخش هايي از دنيا را به هم بزند و مناسبات قدرت را در سطح بين المللي بازسازي كند. خاورميانه در سياستهاي امروز آمريكا، نقش مهمي ايفا مي كند. در چارچوب اين سياستها، آمريكا مي تواند با مرتجع ترين و مستبدترين حكام منجمله رژيم هاي مذهبي عقد اتحاد ببندد و موقعيت آنان را در كشورهاي تحت سلطه تثبيت كند. يا مي تواند بخش هايي از مرتجعين حاكم را قرباني كرده، از مراكز قدرت براند و حتي مثل صدام حسين آنان را بكشد. آمريكا در صورتي كه منافعش ايجاب كند ممكنست بخشي از ارتجاع مذهبي را مثل عراق در قدرت سهيم كند؛ يا اين كه جرياناتي مثل طالبان را براي مدتي آماج قرار دهد. تقابل امروز ميان جمهوري اسلامي با آمريكا را بايد در اين چارچوب در نظر بگيريم. اما در اوج اين تقابل، يعني حتي اگر يك جنگ تمام عيار ضد مردمي آغاز شود، باز هم رشته هاي پيوند دروني نظام حاكم بر ايران را به نظام مسلط بر دنيا متصل نگاه مي دارد. نظام ايران، نظامي تحت سلطه امپرياليسم است كه منافع اساسي سرمايه هاي امپرياليستي (منجمله سرمايه هاي آمريكايي) را در كشور و منطقه تامين مي كند و تداوم مي بخشد. راه دور نرويم: ايران در تقسيم كار بين المللي وظيفه مهمي در توليد و صدور نفت براي مراكز توليد و انباشت سرمايه امپرياليستي به عهده دارد و كل نظام امپرياليستي منجمله آمريكا از اين مساله سود مي برد. اما به نظر مي آيد كه نويسندگان بيانيه، ادعاها و تبليغات آمريكا در مورد نظام سياسي دمكراتيك و "خانواده جهاني دمكراسي" را جدي گرفته اند و تحليل هاي خود را بر اين پايه قرار داده اند.

    بيانيه از "صف بندي مسلط در نظام سياسي بين المللي" صحبت مي كند كه به نظر مي آيد به آمريكا و متحدان نزديكش اشاره دارد. بحثش اينست كه اينها در تقابل با دولت ايران قرار گرفته اند و قاعدتا يك بخش غير مسلط هم هست كه تقابلي با اين دولت ندارد. شايد منظور روسيه و چين باشد يا كشورهايي نظير ونزوئلا و كوبا. اين يك تحليل دقيق نيست و نمي تواند در تشخيص اوضاع و صف بندي واقعي نيروها كمكي به جنبش كارگري ما بكند. طي سال هاي اخير، طبقه كارگر در ايران با فشار فزاينده سرمايه و تحميل شرايط سخت تر كاري روبرو شده است؛ محدود شدن حق و حقوق كارگري و گسترش بيكاري و فقر را شاهد بوده است؛ سركوب مستقيم را بارها تجربه كرده است؛ تغيير قوانين را به نفع سياست "خصوصي سازي" و گسترش اقتصاد نئوليبرالي به چشم ديده است؛ و اصابت تركش هاي "جهاني سازي" را بر جسم و روح خود احساس كرده است. كل نظام سياسي مسلط بر دنيا، حامي و نگهبان اين وضعيت وخيم است. اين نظام سياسي نماينده و بازتاب نظام جهاني سرمايه داري در شرايط كنوني است؛ و امروز كل نظام سرمايه داري بدون اجراي طرح هاي خانمان برانداز و ضد كارگري كه مي بينيم نمي تواند به حيات خود ادامه دهد.

    اين مساله نه فقط در مورد ايران كه در كشورهايي نظير تايلند و فيليپين هم صدق مي كند. ممكنست به ما بگويند كه در فيليپين يا تايلند اتحاديه هاي كارگري وجود دارد اما در ايران، دولت تحمل هيچ شكلي از تشكل مستقل كارگران را ندارد. ممكنست بگويند همين تفاوت باعث مي شود كه كارگران در فيليپين و تايلند بتوانند در مقابل تهاجم سرمايه و دولت سرمايه دار مقاومت كنند اما در ايران اين كار به دشواري و با تحمل هزينه هاي كمرشكن صورت مي گيرد. در پاسخ به اين استدلال مختصرا مي گوييم كه كارگران در آن دو كشور با شدت كار و ساعات طولاني كار مواجهند و سطح دستمزدها بسيار پايين است. در آنجا سياستهاي اقتصادي نئوليبرال و تدابير جهاني سازي مدتهاست كه به شكل سفت و سخت پياده شده است. البته نتيجه اي كه بيانيه مي خواهد  از اين بحث بگيرد اين نيست كه آنجا اتحاديه كارگري هست و اينجا نيست. بلكه اينست كه در مورد ايران، مي توان با نيروهايي كه در "خانواده جهاني كشورهاي دمكراتيك" جاي دارند متحد شد؛ و به علت وضع موجود، ما مجبوريم چنين كنيم. اما در فيليپين و تايلند، ديگر نيازي به اين كار نيست. زيرا بورژوازي بين المللي و بومي پيشاپيش طبقه كارگر و اتحاديه هاي كارگري را به رسميت شناخته و ميداني براي مبارزه و فعاليت در اختيار كارگران قرار داده است. يعني در آن كشورها پيشاپيش زمينه ارتباط با بخشي از بورژوازي بين المللي در قالب فعاليت اتحاديه هاي كارگري فراهم و عملي شده است.

    بيانيه بعد از اين زمينه چيني، توجه جنبش كارگري ايران را به يك نيروي "قابل دسترس" كه براي اتحاد و پشتيباني از طبقه كارگر ايران قدم جلو گذاشته، جلب مي كند. اين نيرو، "اتحاديه هاي آزاد جهاني" نام دارد كه به اختصار ITUC خوانده مي شود. بيانيه علاقه چنداني به توضيح سابقه اين نيرو ندارد؛ حتي تلاش نمي كند سياست هاي عمومي "اتحاديه هاي آزاد جهاني" را در اوضاع كنوني دنيا به ما نشان دهد. ما از بيانيه در مورد اين نيرو چه دستگيرمان مي شود؟ اول اين كه نويسندگان بيانيه و شماري ديگر از علاقمندان و فعالان ايراني جنبش كارگري در حارج كشور طي سالهاي اخير با اين نيرو همكاري هايي داشته اند: به قول خودشان با هدف "جلب حمايت يك اتحاديه اروپايي". دوم اين كه "اتحاديه هاي آزاد جهاني" يك جريان يكدست نيست و بر مبناي تناسب قواي دروني اش، سياست هاي گاه متناقض اتخاذ مي كند. از نظر بيانيه، بعصي از اين اتحاديه هاي كارگري غرب همبستگي بين المللي را در چارچوب منافع سرمايه خودي تبيين مي كنند، و بعضي ديگر بر اساس منفعت طبقاتي مشترك جهاني كارگران. بيانيه به ما مي گويد كه در صفوف اين نيرو "مجموعه اي از اتحاديه هاي مبارز و طيف وسيعي از فعالين چپ و سوسياليست در حال مبارزه اند" كه در راه همبستگي جهاني كارگران"از فداكاري هاي كوچك و گاه بزرگ نيز ابايي ندارند." سوم اين كه، مجموعه اين اتحاديه ها "بر بستر رفرميسم قرار داشته و در چهارچوب هاي حفظ نظم موجود مبارزه مي كنند."

    بيانيه به ما نمي گويد كه "اتحاديه هاي آزاد جهاني" حداقل طي سه دهه (1990 ـ 1960) يك ابزار بسيج و تبليغ سياسي در بين كارگران به نفع بلوك غرب سرمايه داري عليه بلوك شرق سرمايه داري بود. از آنجايي كه بلوك شرق خود را در سطح بين المللي نماينده طبقه كارگر وانمود مي كرد، فعاليت "اتحاديه هاي آزاد جهاني" براي سرمايه داري غرب اهميت زيادي داشت. يكي از كارهاي مهم اين جريان، پشتيباني از اعتراضات كارگري در بلوك شوروي بود. خصوصا در مورد لهستان و اتحاديه "سوليدارنوش" (همبستگي) كه توانست نقش سياسي مهمي در تضعيف و ايجاد شكاف در جوامع اروپاي شرقي بازي كند. بيانيه به ما نمي گويد كه "اتحاديه هاي متمايل به چپ از نوع چي جيله در ايتاليا و ث ژ ت در فرانسه" در دو دهه 1960 و 1970 ميلادي به مثابه چماق سركوب عليه نيروهاي كمونيست و چپ انقلابي در اين دو كشور مورد استفاده دولت سرمايه داري امپرياليستي قرار گرفتند. در آن سالها، اين دو اتحاديه بخش مهمي از كارزار سياسي بورژوازي خودي عليه به اصطلاح "تروريسم" (يعني كل جنبش كمونيستي و انقلابي) را به پيش مي بردند و تعدادي از اعضايشان به مثابه نيروي ضربت در كنار پليس عليه تظاهرات پرولترها و دانشجويان و جوانان ضد سيستم وارد عمل مي شدند. بيانيه به ما نمي گويد كه بعد از پايان جنگ سرد و فروپاشي بلوك شرق، بخشي از نيروهاي "چپ" سرخورده كه قبلا متحدان خود را در بلوك شوروي جستجو مي كردند به تجديد نظر در مواضع سابق خود پرداختند و از موضع ضعف، اينجا و آنجا به صفوف "اتحاديه هاي آزاد جهاني" پيوستند. اين نيروها اگر قبلا مواضع رفرميستي خود را با رنگ و لعاب چپ تري عرضه مي كردند، بعد از پيوستن به اين جريان "اساسا بر بستر رفرميسم" قرار گرفتند.

    بيانيه به ما نمي گويد كه عليرغم وجود تمايزات ميان نيروهاي متشكل در "اتحاديه هاي آزاد جهاني"، چه مواضع و سياستهاي مشتركي اين مجموعه را به هم متصل مي كند؟ اتحادشان در چيست؟ آيا اين مجموعه، جهت گيري ها و سياستهاي كلي مشترك، و سخنگويان مشتركي دارد؟ طي سال هاي اخير، گردن گذاشتن به روند "جهاني سازي" محور اتصال "اتحاديه هاي آزاد جهاني" بوده است. اين جريان، محل پيوند قشر ممتاز و مرفه كارگران در غرب با بخشهايي از طبقه كارگر شاغل است كه "گلوباليزاسيون" امپرياليستي را به مثابه "يك واقعيت" پذيرفته اند. يعني كساني كه تنها راه چاره را انطباق و يا تنظيم منافع "كارگري" با سياستهاي اقتصادي امپرياليسم در دوره حاضر مي دانند. "اتحاديه هاي آزاد جهاني" در همين زمينه، جزوه آموزش گلوباليزاسيون منتشر كرده اند. پيام شان به طبقه كارگر اينست كه: "آش كشك خاله ته، بخوري پاته نخوري پاته." اين در حالي است كه مبارزه مداوم توده هاي پرولتر و زحمتكش و تحتاني، به ويژه كارگران حاشيه اي و مهاجر در كشورهاي غربي، بيش از يك دهه است كه عليه جهاني سازي جريان دارد و به يكي از مولفه هاي مهم مبارزه طبقاتي در اين كشورها تبديل شده است. اين همان مبارزه اي است كه از نظر بيانيه بازتابي از "سنت جنبش هاي خرده بورژوايي و روشن فكري داراي جهت گيري هاي ضد سرمايه داري، آنارشيستي و آنتي گلوباليزاسيون" است.

    بيانيه به ما در مورد مواضعي كه "اتحاديه هاي آزاد جهاني" در قبال وقايع و تحولات سياسي مهم دنيا اتخاذ كرده، چيز چنداني نمي گويد. براي مثال خوانندگان بيانيه از اين با خبر نمي شوند كه دبير كل اتحاديه هاي آزاد جهاني به هنگام دستگيري صدام حسين توسط ارتش آمريكا از اين واقعه ابراز خوشوقتي كرد و آن را "ضربه اي مهم به كساني دانست كه مي كوشند مانع دمكراسي شدن عراق شوند." يعني درست همان موضعي را گرفت كه از زبان جرج بوش و همدستانش شنيده مي شد. بيانيه به ما نمي گويد كه موضع "اتحاديه هاي آزاد جهاني" در مورد مبارزات و جنبشهاي انقلابي جاري در دنيا كه منافع طبقه سرمايه دار بومي و امپرياليستها را همزمان مورد حمله قرار مي دهند چيست. بيانيه در مورد جنبشها و نيروهايي كه به واقع مي توانند و بايد متحدان نزديك و مستحكم طبقه كارگر و جنبش كارگري در ايران باشند به ما هيچ نمي گويد.

    ممكنست نويسندگان بيانيه بگويند كه ما با دفتر و دستك و مقامات رسمي "اتحاديه هاي آزاد جهاني" كاري نداريم. نگاه ما به همان جريانات "چپ صديق" و سوسياليستي است كه گفتيم در راه همبستگي بين المللي طبقه كارگر حاضر به هر نوع فداكاري هاي كوچك و بزرگ هستند. ممكنست بگويند ما با اين جريان تماس برقرار مي كنيم تا روي سياستهاي عمومي "اتحاديه هاي آزاد" تاثير بگذاريم. اما معني همبستگي بين المللي طبقه كارگر جهاني و راه و روش و ابزار عملي كردن آن چيست؟ آيا جريانات مورد نظر بيانيه حاضرند به نفع همبستگي بين المللي، عليه فعاليت سرمايه هاي بورژوازي خودشان در كشورهاي تحت سلطه موضع گيري كنند و دست به اقدامات جدي بزنند؟ آيا حاضرند از سطح صدور چند اعلاميه همبستگي با كارگران و ارسال نامه هاي اعتراضي به روساي دولت يا مقامات وزارت كار فراتر روند؟ براي مثال آيا حاضرند براي تحريك افكار عمومي در مورد جناياتي كه توسط طبقات حاكمه كشورهاي تحت سلطه اتفاق مي افتد و بورژوازي امپرياليستي در آن نقش تعيين كننده دارد، در كشور خودشان از حربه اعتصاب استفاده كنند؟ آيا حاضرند بعد از عقد قراردادهاي اقتصادي كلان دولت هاي خودي با جمهوري اسلامي، پايه هاي كارگري خود را به مقابل مجلس و كاخ نخست وزيري بكشانند و اعتراض كنند؟ اينها چنين نكرده اند و نخواهند كرد. زيرا خود را جزئي از نظم موجود در كشورهاي غربي مي دانند. يك نوع "منافع ملي"، اينها را به بورژوازي خودي و سودهاي كلاني كه از كشورهاي تحت سلطه بيرون مي كشد و به درون جوامع غربي پمپاژ مي كند پيوند مي دهد. حالا اگر نيرويي پيدا شود كه بخواهد پايش را از گليم فعاليت هاي رايج درازتر كند و فراخوان اعتراض رزمنده صادر كند، پايه هاي "اتحاديه هاي آزاد جهاني" به او جواب مثبت نخواهند داد. اين "پايه كارگري" با آن نوع مبارزات و اعتراضات رزمنده سر سازگاري ندارد. به گروه خوني اش نمي خورد.

    بيانيه مرتبا از اتحاد و متحدان بين المللي صحبت مي كند اما به نظر مي آيد كه اتحاد را با "كمك بلاعوض" اشتباه گرفته است. اتحاد دو طرف دارد. بيانيه فقط از چيزهايي كه در اين اتحاد نصيب جنبش كارگري ايران خواهد شد صحبت مي كند. سوال اينجاست كه طرف مقابل از جنبش كارگري و طبقه كارگر ايران چه توقع و انتظاري دارد؟ از ما مي خواهد كه چكارهايي بكنيم و چه كارهايي نكنيم؟ اگر بغضي موضع گيري ها و عملكردهاي سياسي ما به مذاق آن متحدان خوش نيامد چه عكس العملي نشان خواهند داد؟ بي خيال خواهند بود، تذكر خواهند داد، يا قطع رابطه خواهند كرد؟ بيانيه اينطور تصوير مي كند كه جنبش كارگري مثل يك فقير گرسنه در خيابانها سرگردان است و "اتحاد بين المللي" مثل يك اسكناس 500 توماني روي زمين افتاده است. اين طرف و آن طرف نگاه مي كند و مي بيند كه كسي حواسش نيست. عقل سليم حكم مي كند كه آن را بردارد و با آن ناني بخرد و جان خود را نجات دهد. اما به نظر ما، تصوير واقعي اين "اتحاد بين المللي" بيشتر شبيه طعمه بر سر قلاب است. قبل از اين كه آن را قورت بدهيد گلويتان شكافته مي شود.

    بيانيه در تحليل از وضعيت طبقه كارگر در ايران چنين مي گويد: "طبقه كارگر از يك سو با رژيم و طبقه اي درگير است كه به مثابه ي سازمان دهنده ي يكي از هارترين اشكال بردگي مزدي، همه و هرگونه مولفه ي اجتماعي ـ تاريخي در تعيين سطح مزد و معاش كارگران را حذف كرده و اكثريت سنگيني از مزدبگيران را در معرض نابودي فيزيكي قرار داده است." و كمي جلوتر اضافه مي كند: "امروز اين بورژوازي خودي و دولت سياه و سركوب گر آن است كه موجوديت طبقه كارگر را به عنوان يك طبقه هدف حمله ي اصلي خود قرار داده است." و بالاخره اين كه: "جدال امروز طبقه كارگر ايران با بورژوازي حاكم و دولت اش بيش از هر چيز جدالي است بر سر حق زندگي. مبارزه اي است بر سر بود و نبود. امروز طبقه كارگر ايران ـ هنوز ـ براي به رسميت شناخته شدن به عنوان يك طبقه مبارزه مي كند."

    حرفهاي دلنشيني است. اكثريت كارگران ايران به ويژه قديمي ترها كه امكان مقايسه شرايط سي سال پيش با امروز را دارند، سقوط سطح معيشت و مزد را با پوست و گوشت خود احساس مي كنند. اما باز هم بيانيه همه چيز را نمي گويد و مهمتر اين كه، از اين واقعيات نتيجه گيري نادرست مي كند. اولين نكته اساسي ناگفته اينست كه: منافع نظام جهاني سرمايه داري در برقراري و تداوم هارترين اشكال بردگي مزدي در كشورهاي تحت سلطه است. ايران يكي از اين كشورهاست ولي تنها كشور نيست. پايين كشاندن سطح معيشت و رفاه و دستمزد كارگران و گسترش فقر و فلاكت و گراني، كاملا بر منافع و تدابير سرمايه امپرياليستي و سرمايه هاي بزرگ بومي دلال امپرياليسم منطبق است. بيانيه هيچ حرفي از نسخه ها يا دستورات نهادهاي بين المللي مانند "بانك جهاني" و "صندوق بين المللي پول" نمي زند. انگار نه انگار كه طرح هاي خصوصي سازي اقتصاد، حذف سوبسيدها، تعديل نيروي كار، حذف هزينه هاي تامين اجتماعي، تغيير قوانين كار به نفع و براي تشويق سرمايه داران را همين نهادها در برابر دولت هاي كشورهاي تحت سلطه گذاشته اند. اينها را نمي گوييم كه رژيم و طبقه حاكم در ايران را مامور و معذور معرفي كنيم. منافع طبقاتي اين رژيم در پياده كردن همين نسخه هاي اقتصادي نئوليبرالي در شرايط گلوباليزاسيون است؛ مجري اين طرح هاي ضد كارگري و ضد مردمي همين رژيم است؛ و بدون شك آماج عمده مبارزات طبقه كارگر و توده هاي زحمتكش و تحت ستم در ايران نيز همين رژيم است. اما بيانيه آمده و يك نظام فراگير جهاني با دولت ها و نهادهاي قدرتمند بين المللي اش را از تصوير پاك كرده است. اگر اين كار را نمي كرد، آيا مي توانست به سادگي بخشي از اين نيروهاي بين المللي را به عنوان متحدين روز طبقه كارگر ايران جا بزند؟

    دومين نكته اساسي اينست كه تشديد استثمار طبقه كارگر و "حذف يا كاهش شديد مولفه هايي مانند هنر، آموزش، بهداشت و حتي پوشاك و مسكن مناسب در تعيين دستمزد" كارگران ايران (و ساير كشورهاي تحت سلطه)، به معناي بازتوليد يا تجديد حيات طبقه كارگر در شرايطي بدتر و نامساعدتر از پيش است؛ و نه به معني نابودي فيزيكي طبقه ما. هدف طبقه بورژوازي، نابودي فيزيكي يا از بين بردن موجوديت طبقه كارگر نيست. نابودي طبقه كارگر يعني منتفي شدن منبع استثمار كه همان نيروي كار است و نتيجه اي جز نابودي طبقه بورژوازي ندارد. اين يك بحث تئوريك صرف و بديهي نيست. اين واقعيتي عيني است كه بارها و بارها در كشورهاي مختلف و در مقاطع گوناگون در مقابل چشم ما تكرار شده است. كافي است به بسياري از كشورهاي آفريقايي نگاه كنيد تا معيارهاي "جديدتر" و تكان دهنده تري را براي "نابودي فيزيكي" كارگران به چشم ببينيد. شايد نويسندگان بيانيه با مشاهده وضعيت هم طبقه اي ما در آن كشورها يكباره به اين نتيجه برسند كه "بابا! صد رحمت به ايران خودمان!" ولي حتي در آنجا نيز طبقه كارگر از نظر فيزيكي حذف نمي شود؛ بلكه موجوديتش با شرايط جديد استثمار و بي حقوقي انطباق مي يابد. و البته در اين شرايط، عنصر ديگري تقويت مي شود كه نويسندگان بيانيه توجه چنداني به آن ندارند: جبر غير اقتصادي. يعني اهرم هايي اضافه بر جبر پايه اي اقتصادي (نياز كارگر به فروش نيروي كارش براي ادامه زندگي) در جامعه فعال مي شود. براي مثال نقش استبداد و سركوب سياسي پر رنگ تر مي شود؛ مهار ايدئولوژيك كارگران و توده هاي مردم از راه مغزشويي مذهبي و تبليغات ناسيوناليستي ارتجاعي بيش از پيش ضرورت پيدا مي كند؛ مناسبات سنتي خانوادگي و عشيره اي و محلي گرايي در سازماندهي نيروي كار و تنظيم قراردادهاي كار نقش مهمتري بازي مي كند.

    البته آنچه بيش از هر چيز باعث پرسش و نگراني جدي ما مي شود، تحليل هاي يكجانبه و يا تبيين هاي تئوريك نادرست بيانيه نيست؛ بلكه منطق حاكم بر آن است. اگر قرار بود صرفا بر پايه اجزاء مختلف و مواضع و ادعاهاي گوناگوني كه بيانيه انباشته از آنهاست قضاوت كنيم، ممكن بود آن را سندي التقاطي بناميم. ممكن بود دنبال گرايش ها و سوابق متفاوت يا متضاد پنج امضا كننده آن بگرديم تا رد پاي هر يك را در گوشه اي از بيانيه پيدا كنيم. شايد نگاه بعضي از خوانندگان بيانيه به عباراتي نظير اين دوخته شود كه: "تمامي طبقه ي سرمايه دار، در هر نقطه ي دنيا، خصم طبقاتي جنبش سوسياليستي كارگران بشمار مي آيند." شايد بعضي ها كه حال و هواي رزمنده تري دارند به عبارات زير دل خوش كنند: "آرمان گرايي خصيصه ي هميشگي جنبش كارگري"، "حزب انقلابي طبقه كارگر"، "گاردهاي مسلح دفاع كارگري" و البته "روز قيام"! اما منطق حاكم بر بيانيه كه در نتيجه گيري هاي عملي و سياست هاي روز آن بروز يافته، همه اين عبارت پردازي هاي به ظاهر چپ را به آرزوهايي دور براي آينده اي نامعلوم و در "وقت گل ني" تبديل مي كند.

   پرداختن به دورنماي انقلاب كارگري يا پيروزي سوسياليسم از ديدگاه بيانيه، موضوع اين مقاله نيست. ما منحصرا توجه خود را بر منطق حاكم بر بيانيه متمركز مي كنيم. محدود كردن اهداف جنبش كارگري، پايين آوردن سطح توقع طبقه كارگر، و بر اين پايه به دنبال متحد گشتن از درون صفوف دشمنان طبقاتي، كل منطق بيانيه است. بر مبناي منطقي كه  در جملات زير بيان شده، زمينه نزديكي و سازش با قدرتهاي متجاوز امپرياليستي و حتي بخشهايي از هيئت حاكمه كنوني ايران فراهم است. دقت كنيد: "متحدان امروز طبقه كارگر را نيز دقيقا در ميان كساني بايد جست كه از اين حق (حق حيات) طبقه كارگر به دفاع بر مي خيزند"؛ جنبش كارگري ايران بايد بتواند با هشياري و درايت طبقاتي به ارزيابي از عمل كرد واقعي نيروهاي ذينفع در مبارزه اش پرداخته، و از ميان آن ها وسيع ترين متحدان را براي مبارزه ي خود برگزيند. همين شاخص به طريق اولي در سياست بين المللي جنبش كارگري نيز صدق مي كند"؛ "پيوند با متحدان بين المللي از يك سو و استفاده از شكاف جمهوري اسلامي و غرب براي رساندن صداي خود به گوش توده ي وسيع كارگران ـ امروز ـ يكي از نيازهاي حياتي و فوري فعالين جنبش كارگري است"؛ "جنبش كارگري ايران نمي تواند در جريان مبارزه ي حاد خويش پيشاپيش بر اساس معيارهايي به تفكيك صفوف دوست و دشمن دست بزند كه روند مبارزه طبقاتي هنوز در دستور كار نگذاشته است. متحدين امروز طبقه كارگر ايران را بر اساس گره گاه هاي امروز مقابل جنبش كارگري بايد تبيين كرد و نه بر اساس مصاف هاي فرداي آن. طبقه كارگر نمي تواند از نيروهاي متحد امروزي اش صرفنظر كرده و در انتظار درخشش پرچم توده اي راديكال كارگران در ديگر كشورها بنشيند. طبقه كارگري كه از استقلال عمل و راي برخوردار باشد، بايد بتواند با هشياري به تنظيم رابطه خود با نيروهاي موثر در جهان امروز بپردازد..."   

    فكر مي كنيد با اين منطق و جهت گيري و روحيه، در تحولات تكان دهنده فرداي نزديك در ايران، و مشخصا در صورت بروز يك جنگ ارتجاعي ميان جمهوري اسلامي با آمريكا و متحدانش، چه سياست و موضعي اتخاذ خواهد شد؟ كساني كه چنين بينديشند كجا خواهند ايستاد و چه خواهند كرد؟ آيا اين احتمال بعيد است؟ آيا تضاد و كشمكش ميان ارتجاع و امپرياليسم زمينه عيني مساعدي براي چنين لغرش هايي را پيشاپيش ايجاد نكرده است و نمونه هايش را از چندي پيش در صفوف نيروهاي اپوزيسيون به چشم نديده ايم؟ بيانيه به دنبال گزينش از ميان نيروهاي ذينفع در مبارزه اش است. به دنبال وسيع ترين متحدان است. به قول خودش، هم به دنبال وسيع ترين متحد در ميان نيروهاي داخلي است و هم به طريق اولي در سياست بين المللي. سوال اينست كه در ايران، كدام نيروها ممكنست از "حق حيات طبقه كارگر" دفاع كنند؟ روشن است كه نگاه نويسندگان بيانيه به سوي نيروهايي از دل طبقه بورژوازي ايران است و نه اين يا آن تشكل انقلابي اپوزيسيون. آيا بخشهايي از جناح اصلاح طلب دوم خردادي و سران كارگزاران سازندگي كه اين روزها "حقوق سنديكايي كارگران" و همخوان شدن با معيارهاي بين المللي در اين زمينه را زمزمه مي كنند در شمار اين متحدان بالقوه هستند؟ آيا امپرياليسم آمريكا و اتحاديه اروپا را نمي توان نيروهاي موثر در جهان امروز به حساب آورد؟ با چنين منطق و ديدگاه و روحيه اي، ديگر كسي حوصله نمي كند منتظر درخشش پرچم توده اي راديكال كارگران در كشورهاي ديگر شود! در واقع، ديگر كسي حوصله انقلاب اجتماعي را نمي كند و قادر نيست جوانه ها و نهال هاي انقلاب واقعي كارگران و زحمتكشان را در كشورهاي تحت سلطه و سرمايه داري پيشرفته ببيند و با آنها متحد شود. درد اصلي نويسندگان بيانيه همينجاست. به نظر مي آيد كه ديگر اعتماد و اعتقادي به انقلاب طبقه كارگر ندارند. 

    خلاصه كنيم، تعميق تضادها و شكاف هاي طبقاتي و اجتماعي، تشديد ستمگري هاي گوناگون، ظرفيت خيزش عظيمي را در صفوف طبقه كارگر و توده هاي مردم انباشته است. درگيري در صفوف امپرياليستها و مرتجعين در دنيا و مشخصا در خاورميانه حدت يافته است. به جان هم افتادن دشمنان طبقه كارگر و مردم، فرصت ها و امكانات بيشتري را براي پيشروي جنبشها و فعاليت نيروهاي پيشرو و آگاه طبقه ما فراهم آورده است. انعكاس خبر جنبش ها در رسانه هاي امپرياليستي، اعلام حمايت از آنها، اعتراض به اقدامات سركوبگرانه رژيم، نتيجه چنين وضعيتي است. در اين اوضاع، مبارزات كارگران و توده ها حتي مي تواند رژيم را وادار به عقب نشيني موضعي و موقتي كند. درست در همين شرايط است كه روشن كردن صف دوست و دشمن، و نشان دادن ماهيت و اهداف طبقاتي نهفته پشت هر شعار و برنامه و ادعايي بيش از پيش ضرورت مي يابد. درست در همين شرايط است كه بايد آرمان رهايي طبقه كارگر را بيش از گذشته تبليغ و ترويج كرد؛ تشكل هاي گوناگون مبارزاتي و انقلابي را در دل توده ها ايجاد كرد و گسترش داد؛ و ارتباطات بين المللي طبقه كارگر را با جنبش ها و نيروهاي واقعا انقلابي و ضد سيستم و انقلاب هاي جاري در كشورهاي مختلف عميقتر و سازمان يافته تر كرد. اين كارها از زمين تا آسمان با آنچه بيانيه به طبقه كارگر و جنبش كارگري در ايران پيشنهاد مي كند تفاوت دارد. انتخاب از ميان اين دو راه، سرنوشت طبقه ما و سمت و سوي تحولات جامعه را رقم خواهد زد.

فردا از آن طبقه كارگر است!

جمعي از فعالين كارگري

آذر ماه 1386   

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

×) اين بيانيه با امضاي يدالله خسروشاهي، بهمن شفيق، مرتضي افشاري، امير پبام و عباس فرد در مهر ماه 1386 منتشر شده است.

همه جملات و عباراتي كه به شكل برجسته در متن بالا مي بينيد از بيانيه مورد بحث استخراج شده است. خط تاكيدها را ما اضافه كرده ايم.

     

 

Posted by mohammad1917 at 12:25 PM | Permalink

به‌جای مقدمه:

از 4 سال پیش نوشته‌های متعددی منتشر شده‌اند ‌که تحت عنوان «لغوِ کارِ مزدی» هویت داشته‌ و مفاهیم و راه‌کارهایی را تبلیغ کرده‌اند که در قالب دفاع از جنبش کارگری ـ‌عملاً‌ـ با تشکل‌یابیِ مبارزات کارگران در ایران سرِ جنگ داشته‌اند. گرچه گذر زمان نشان داد که فعالین کارگری در داخل کشور نیز این شبه‌گرایشِ تماماً خرده‌بورژوایی را شناخته‌ و ارزشی برای آن قائل نیستند؛ اما عروج و سقوط این «جریان» بربستر پراکندگی طبقه‌کارگر و مارکسیزم عامیانه‌ی جاری تأثیرات مخربی را برجای گذاشته که رفعِ آن‌ فقط با کاری جدی و اصولی امکان‌پذیر است. انگیزه‌ی نوشتن این مقاله  دفاع از بعضی دست‌آوردهایِ مبارزات کارگری در حکومت شاه است، ‌که آقای ناصر پایدار تحت عنوان «سندیکاهای ساواک ساخته شرکت نفت»، می‌کوشد رابطه‌ی آن را با تحرکات کارگریِ امروز قطع کند. گرچه الزاماً طولانی و شاید خسته‌کنند می‌شود، اما این دفاع بدون کالبدشکافیِ نوشته‌ای که این‌چنین گستاخانه به‌دست‌آوردهای مبارزات کارگری می‌تازد، فاقد جدیت لازم ‌بود. ضمناً در نقل قول‌های آقای پایدار، همه‌ی تأکیدها (مگر این‌که به‌آن اشاره کرده باشم) از من است.

***

آقای ناصر پایدار در مقاله‌ی «جنبش کارگری ایران و توصیه‌های سندیکاسازی»[27 اکتبر 2007]، در سایت «آزادی بیان»، درباره‌ی جنبش کارگری ایران چنین قضاوت می‌کند: «بحث اسم و رسم در میان نیست. سخن از این است که کارگر نیشکر هفت‌تپه با فرض داشتن یک سندیکا، در چهاردیوار اتحاد سندیکائی، بدون حمایت سراسری کل طبقه‌کارگر ایران و بدون اینکه کل کارگران قدرت متحد طبقاتی خود را در پشت خواسته‌های او به‌صف کنند، قادر به‌تحمیل هیچ مطالبه‌ای بر نظام سرمایه‌داری نیست. این مسأله بدون هیچ کم و کاست در مورد کلیه بخش‌های طبقه‌کارگر در کلیه مراکز کار و تولید، در هرکجای ایران مصداق دارد».

ازآن‌جا که «بحث اسم و رسم در میان نیست»، نه تنها کارگران نیشکر هفت‌تپه با اعلام این‌که خواهان ایجاد سندیکا شده‌اند، بلکه هریک از واحدهای تولیدی‌ یا ‌خدماتی «در هرکجای ایران»، حتی اگر مرزهای محدود سندیکا را پشت‌سر بگذارند و خود را در شکل و محتوای گردان‌های سوسیالیست هم سازمان بدهند؛ «بدون اینکه کل کارگران قدرت متحد طبقاتی خود را در پشت خواسته‌های» هریک از این واحدها قرار بدهند، بازهم «قادر به‌تحمیل هیچ مطالبه‌ای بر نظام سرمایه‌داری» نخواهند بود!! بنابراین، به‌باور آقای ناصر پایدار یا تمام کارگران ایران متشکل می‌شوند و به‌طور سراسری از خواسته‌های واحدهای جداگانه حمایت می‌کنند و بعضی از مطالبات‌شان را به‌نظام سرمایه‌داری تحمیل می‌کنند؛ ویا کارگران نیشکر هفت‌تپه (به‌عنوان نمونه) می‌بایست به‌همین وضعیت موجود تن بسپارند و لام تا کام از مطالبات خود حرفی به‌میان نیاورند!؟

این منطقِ «هیچ یا همه‌چیز»، علی‌رغم نوحه‌سرایی‌ها و شورِ ظاهراً شاعرانه‌‌اش نشانِ بارز پاسیفیرمِ بدخیمی است که به‌نارسیسیم تبدیل شده تا با تئوریِ «حمایت سراسری کل طبقه‌کارگر»، مبارزه‌جویی واحدهای مختلف کارگری را تحقیر کند.

عبارت‌های زیر را باهم بررسی کنیم تا این تصور پیدا نشود که من نیز همانند آقای ناصر پایدار پرخاش‌گری می‌کنم.

ـ «کارگری که سندیکا می‌سازد، هرگاه که آگاهانه به‌این کار اهتمام نموده باشد به‌طور قطع کارگری اهل سازش و مماشات و بده و بستان با سرمایه‌داران و دولت سرمایه‌داری است. در غیر این‌صورت فریب خورده است و در پروسه کار متوجه اغفال خویش خواهد شد». از‌آن‌جاکه هیچ‌یک از محیط‌های کار‌ و تولید و خدمات ـ‌هنوز‌ـ خواهان تشکل «ضدسرمایه‌داری» نشده‌اند؛ و طی 26 سال گذشته تنها کارگران شرکت واحد سندیکا ساخته‌اند و اخیراً کارگران نیشکر هفت‌تپه نیز اشاراتی به‌تشکل‌یابی سندیکایی کرده‌اند؛ ازاین‌رو، طبق حکم آقای ناصر پایدار باید چنین نتیجه گرفت‌که فعال‌ترین بحش‌های کارگری یا «اهل سازش و مماشات و بده و بستان با سرمایه‌داران و دولت سرمایه‌داری» هستند ویا «فریب» خورده‌اند که بعداً به‌آن پی‌می‌برند!؟

ـ «دار و دسته دوم خرداد... از اعوان و انصار خویش در شوراهای اسلامی و خانه کارگر و سازمان های پلیسی دست پخت سابق خود خواستند که سندیکاچی شوند و با حفظ سمت پیشین یک تیر را در سه شکار همزمان به‌کار گیرند، نام و نشان نفرت‌انگیز گذشته را با اسمی آراسته جایگزین سازند، با رقیبان رقابت و با جنبش ضد سرمایه‌داری کارگران به‌هرقیمتی دشمنی کنند».

بدین‌ترتیب: اولاًـ دوم خردادی‌ها تشکیل‌دهنده و حامیِ شوراهای اسلامیِ‌کار بوده و هستند؟! دوماً‌ـ سندیکایِ کارگری در ایران «اسمی آراسته» برای «شوراهای اسلامی و خانه کارگر و سازمان های پلیسی» است. سوماًـ فعالین سندیکای شرکت واحد (که زبان‌شان توسط «اعوان و انصار... شوراهای اسلامی و خانه کارگر» بریده شد و از کار اخراج شدند و اکنون در زندان به‌سر می‌برند) از «اعوان و انصار» خانه‌کارگر و شوراهای اسلامیِ‌کار می‌باشند. چهارماً‌ـ ازآن‌جا که تا لحظه‌ی حاضر هیچ‌یک از محیط‌های کار و خدماتْ خواهان ایجاد تشکل ضدسرمایه‌داری نشده‌اند؛ پس، برای تشخیصِ وجود یا عدمِ وجودِ یک جنبش طبقاتی و اجتماعی تنها کافی است‌که چند نفر بر وجود چنین «جنبشِ» ناپیدا، نامتعین و تعریف نشده‌ای اصرار کنند؛ و چشم‌بسته به‌زمین و زمان فحش بدهند و مخالفین اندیشه‌پردازی خویش را به‌‌تیرِ اتهام‌ بسپارند!!!

ـ «اگر کارگران با ناآگاهی لفظ سندیکا را بر زبان می‌رانند اما طراحان و مروجان راه حل سندیکاسازی خیلی خوب به‌آنچه می‌گویند اشراف دارند». ازآن‌جاکه تا این لحظه به‌غیر از کارگران شرکت واحد که با هوشیاری و تاوان‌های سنگین سندیکای خویش را ساخته‌اند، ‌تنها‌ کارگران نیشکر هفت‌تپه «لفظ سندیکا را بر زبان» رانده‌اند؛ در این‌جا نیز آقای ناصر پایدار به‌اوهام پناه می‌برد تا با خواسته‌ی کارگران نیشکر هفت‌تپه نیز به‌عناد برخیزد و آن‌ها را به‌«ناآگاهی» متهم کند. درحقیقت، آقای پایدار به‌جای این‌که به‌جوشش‌ها و برهم‌کنش‌های پیچیده‌ترین شکلِ ماده‌ی شناخته شده (یعنی: روابط، مناسبات و خصوصاً مطالبات برخاسته از مبارزه‌ی طبقاتی و کارگری) تکیه کند، با استفاده از عبارت «طراحان و مروجان راه حل سندیکاسازی» به«‌نیرو»هایی چنگ می‌اندازد که در عدمِ وجودشان  ویا عدمِ وجودِ رابطه‌شان با کارگران نیشکر هفت‌تپه، بیش‌تر ماورایی و آسمانی‌اند تا واقعی.

ـ «استقبال توده کارگر از پیشنهاد این جماعت [یعنی: همه‌ی آن‌ گروه‌ها و اشخاصی ‌که از زوایای مختلف‌ و متناقض با «جنش» لغو کارِ مزدی مخالفت می‌ورزند و آقای ناصر پایدار نیز برآیندی ذهنی‌ـ‌نارسیستی از آن‌ها می‌سازد] به‌طور قطع استقبالی مبتنی بر توهم و ناآگاهی مفرط به‌نقش جنبش سندیکالیستی است». گرچه آقای ناصر پایدار  در مورد «استقبال توده کارگر» از تشکل سندیکایی تاآن‌جا اغراق‌گویی و بزرگ‌نمایی می‌کند که از دنیای واقعی و مادی خارج می‌شود و به‌ماوراءِ مناسبات مبارزه‌ی طبقاتی چنگ می‌زند؛ اما ازآن‌جا که هرگونه‌ای از ماورایی‌گرایی ریشه‌ی مادی و زمینی دارد، این عبارت [یعنی: «استقبال توده کارگر»] بیش‌از این‌که هرواقعیتی در عرصه‌ی مبارزه طبقاتی را بیان کند، بیان‌گر این است‌که وی همه‌ی اعتماد به‌نفسِ خدای‌گونه‌ی خویش را در مورد «جنبش»  لغوِ کارِ مزدی از دست داده و برای بازتولیدِ آن در آینه‌ی ذهن‌ِ به‌هم ریخته‌اش چاره‌ای جز بالا بردن دُزِ پرخاش‌گری‌ها و فحاشی‌های به‌اصطلاح سیاسی‌اش ندارد. از همین‌روست که از یک‌طرف «توده کارگر» را پیشاپیش متهم به«استقبال» از تشکل سندیکایی می‌کند و این «استقبالِ» هنوز متحقق نشده را «استقبالی مبتنی بر توهم و ناآگاهی» جا می‌زند؛ و از طرف دیگر، همه‌ی اشخاص و گروه‌هایی را که به‌نحوی در مورد تشکل‌یابی کارگری نظر می‌دهند، به‌یک تیز می‌بندد و تحت عنوانِ «جماعتِ» پیش‌نهاد دهنده‌ی سندیکاسازی بالای سرِ «توده کارگر» قرار می‌دهد.

***

آقای ناصر پایدار بدین باور است‌که سندیکا «جائی برای مبارزه قانونی و حل و فصل اختلافات میان فروشندگان نیروی‌کار با صاحبان سرمایه است». اگر قرار بود هرنسبتی از هستیِ مادی همانی بماند که هم‌اکنون موجودیت دارد، حکمِ بالا برای همیشه  و در همه‌جا کاملاً درست ‌بود. به‌هرروی، چنان‌چه شخص یا گروهی ـ‌آشکار یا سربسته‌ـ چنین تبلیغ کند که طبقه‌کارگر صرفاً با تشکل‌یابی سندیکاییْ از بیگانه‌سازیِ روابط خرید و فروش نیروی‌کار و بردگیِ مزدی رها می‌شود؛ حتی اگر گذشته‌اش مالامال از انقلابی‌گری باشد، بازهم در تبادلات امروزه‌ی مبارزه طبقاتی، کارگران را به‌توهم ‌کشانده و با همه‌ی صداقت‌های مفروض‌اش بازهم هم‌سو با بورژوازی عمل کرده است. اما منهایِ سُلبیّت نگاه این‌همانی به‌انسان و هستی، جهان واقعی و خارج از ذهنِ من و امثال آقای پایدارها دینامیزمی دارد که اگر به‌طور اراده‌مندانه و دور از جاه‌طلبی‌های فردی درک نشود و به‌مثابه‌ی اُبژه‌ی ذهن (یعنی: اراده‌مندی انسان و دخالت‌گری انقلابی) به‌پراتیک معین درنیاید، گریزی از توسل به‌‌منطقِ این‌همانی نیست. سُلبیّت،‌ سخت‌جانی و سکونِ منطقِ این‌همانی ریشه در مناسبات ازخودبیگانه‌ای دارد که همه‌ی ما در آن گرفتاریم و در اغلب موارد ذهنِ اندیشه‌گر را به‌تخدیر و گم‌گشتی نیز می‌کشاند؛ و گاهاً احساس خدایی را به‌آدم‌هایی (همانند آقای ناصر پایدار) تلقین می‌کند که علی‌رغم جاه‌طلبی‌های فراوانِ فردی و دویدن‌های بسیار، همیشه احساس بازندگی کرده‌اند.

به‌هرروی، سندیکا «جائی برای مبارزه قانونی و حل و فصل اختلافات میان فروشندگان نیروی‌کار با صاحبان سرمایه است»؛ اما قانونیت سرمایه (گرچه نه الزاماً و همیشه، اما به‌احتمال و درپاره‌ای اوقات) می‌تواند در اثر مبارزات سندیکایی و البته در چارچوب نظامِ بردگیِ مزدی، اندکی دگرگون شود؛ و ضمن یکی دو لقمه‌ی بیش‌ترِ نان (که خیلی هم اساسی و جدی و غیرقابل چشم‌پوشی است)، اراده‌ی سرکوب شده‌ و در فردیت فرورفته‌ی توده‌های منفردِ کارگر را به‌هم‌سوییِ نسبی بکشاند و در تجربه‌ی زندگی روزانه (یعنی: بدون هرگونه عمل قهرمانانه‌ای) به‌آن‌ها بفهاند که زمینِ سود و مالکیت خصوصی گاهی اوقات تکان‌های کوچکی هم می‌خورد؛ و این تکان‌های کوچک می‌تواند از احتمالِ تکان‌های شدید و انقلابی پیام داشته باشد. نگاه دیالکتیکی و انقلابی و پراتیک به‌جهان و انسان و مبارزه‌ی طبقاتی چنین پیش‌نهاده دارد که کلیتِ کلمه‌ای و این‌همانیِ جامعه‌ی سرمایه‌داری را در پروسه‌های شاکله‌اش دریابیم و در حدِ آن‌چه‌که ممکن است، به‌دخالت‌گری بپردازیم.

در یک کلام: تشکلِ سندیکایی به‌زمان و مکانی تعلق دارد که مبارزه‌ی طبقاتی موقعیت اعتلایی ندارد و عمدتاً دفاعی است؛ و کارگران ـ‌نیزـ در سندیکا متشکل نمی‌شوند که حاکمیت شورایی خودرا در همه‌ی عرصه‌های عمومی زندگی (اعم از اقتصادی و سیاسی و اجتماعی و نظامی و غیره) به‌استقرار بکشانند و روابط و مناسبات کارِ مزدی را لغو کنند. نه! این آدرس دروغین، فرقه‌ای، تحقیرکننده و عوضی است. مسئله‌ی اساسیِ تشکلِ سندیکایی کارگران در مختصات جامعه‌ی ایران و در شرایط کنونی، ضمن ایجاد دگرگونیِ مثبت در مناسبات کارگری که امکانِ تشکل گسترده‌تر و تبادلات انقلابی را افزایش می‌دهد و بارآوریِ طبقاتی و سازمان‌یابیِ سوسیالیستی را درپی خواهد داشت، اساساً یک لقمه نانِ بدون توسری و تحقیر و گداییِ آشکار برای ادامه‌ی زندگی است. اما واقعیت زندگی برای تَک‌تَکِ کارگران در جامعه‌ی سرمایه‌داری ایران این است‌که همین یک لقمه نان ناچیز را ناگزیر باید از سودِ سرمایه بِکَنند؛ و در ازایِ آن زندان بکشند و به‌دلیل اخراج از کار درمقابل گرسنگی فرزندان خویش شرمسار باشند. این یک لقمه نان ناچیز مطالبه‌ی ساده‌ای است‌که بدون تشکلْ دست‌یافتنی نخواهد بود و کارگران را به‌طور خودانگیخته به‌سازمان‌یابی سندیکایی (یعنی: مبارزه‌ی عمدتاً قانونی برای دست‌مزد بهتر) می‌کشاند. اما حقیقتاً چرا سندیکا؟ گرچه این بحثِ طولانی و پیچیده‌ای است؛ ولی به‌سادگی هم می‌توان به‌آن پاسخ داد: برای این‌که سندیکا در ایران و جهان ریشه‌ی تاریخی دارد، هویت‌اش در بسیاری از کشورها قانونی است؛ و همه‌ی کارگرانی‌که سندیکا داشته‌اند، زندگی‌شان بهتر از زندگیِ کارگرانِ امروز ایران بوده است. از همه‌ی این‌ها مهم‌تر: سندیکا سکویِ پرشی است‌که به‌واسطه‌ی کارِ آگاه‌گرانه و مستمرِ کارگران سوسیالیست می‌تواند (یعنی دارای این امکان است‌که) پرش‌های طبقاتی و سوسیالیستی را نیز به‌ارمغان بیاورد. اما باروریِ این «امکان» کارِ فوق‌العاده پیچیده‌، احترام‌برانگیز و رفیقانه‌ای را می‌طلبد ‌که با تعجیل‌های شبه‌آنارشیستی و «من‌گرایانه» در تناقض قرار می‌گیرد.

آری، همین یک لقمه نانِ ظاهراً ناچیز است که «اعتصابات کارگری ماه‌های اخیر» را چنان به‌هم آمیخت و ترکیب کرد که کارگران نیشکر هفت‌تپه را به‌طور خودانگیخته به‌این فکر انداخت که تشکلِ سندیکایی را زمزمه کنند. حقیقت این است‌که هیچ توطئه‌ای در تشویق و ترغیب تشکل‌یابیِ سندیکایی کارگران نیشکر هفت‌تپه و یا واحدهای دیگر در میان نبوده است؛ و قسمت اعظم  توطئه‌گرانی‌که ذهنِ مشوش آقای پایدار پشتِ هم ردیف کرده‌، در مقابله با همین سندیکای ظاهراً ناقابل است‌که توطئه می‌کنند؛ نه درجهت تسریع آن.

بنابراین، اگر جناب پایدار کمی از شیفتگتیِ نسبت به‌خویش دست برمی‌داشت و به‌توان یادگیری خود می‌افزود و ناپرهیزی می‌کرد و گامی فراتر از دنیایِ این‌همانی‌ِ کلامی‌اش برمی‌داشت؛ آن‌گاه درمی‌یافت که نباید فرزندان راستین طبقه‌کارگر ایران را در کنار دوم خردادی‌ها، توده‌ای‌ها، اکثریتی‌ها و آن بخش‌هایی از «هیئت مؤسس سندیکایی» قرار می‌داد که همین سندیکای کارگری را هم (به‌واسطه‌ی رزمندگیِ عملی‌اش) برازنده‌ی قامت خمیده‌ی کارگران در ایران نمی‌بینند و توطئه می‌کنند تا استقلال‌طلبیِ طبقاتیِ فعالین آن‌ را به‌زیر سلطه‌ی دستگاه‌های وابسته به‌بورژوازی بکشانند. طبیعی است‌که دستگاه‌های اطلاعاتی‌ـ‌قضایی‌ـ‌تبلیعاتیِ دولتِ مستبدِ حاکم برجامعه‌ی ایران نیز همه‌ی این کاروان ظاهراً پراکنده‌ ـ‌اما‌ـ شومِ سرکوبِ اجتماعی را در هم‌سُراییِ زندان و اخراج و تهمت، ‌آن‌چنان هماهنگ می‌سازند که تنها با نگاهی دیالکتیکی و غیرِ این‌همانی و پراتیک می‌توان به‌ظرافت‌های آن پی‌برد و گام‌های مؤثری در مقابله‌اش برداشت. اما متأسفانه آقای پایدار و بعضی از شیفتگان‌اش اهل چنین تحلیل‌ها و گام‌هایی نیستند؛ و همین شیفتگی است‌که آن‌ها را ـ‌خواسته ‌یا ناخواسته‌ـ در پاره‌ای اوقات در کنار مرتجع‌ترین حکومت‌گران ایران قرار می‌دهد؛ و نقدِ همین عنادِ اشرافی است‌که به‌پرونده‌سازی‌هایی می‌کشاندشان که حتی جسارت و صداقت بیان واضح‌ و غیررمز‌آلوده‌‌اش را نیز ندارند.

در جامعه‌ای که تشکلِ مستقلِ کارگریِ چندانی وجود ندارد، به‌طور فزاینده‌ای تعداد بیکاران‌اش فزونی می‌گیرد و دائم از ارزش نیروی‌کار کاسته می‌شود و تبعاتِ اعتیاد و تن‌فروشیِ این فاجعه‌ی اقتصادی‌ـ‌اجتماعی به‌طور فزاینده‌ای از ارزش‌ها و تبادلات انسانی می‌کاهد؛ به‌جز افسانه‌آفرینی‌های ناشی از شوقِ بلندِ یک فرقه‌ی تازه، چگونه و با کدام اهرم و امکان مادی‌ای می‌توان کاشف رادیکالیزمِ کارگری بود؛ و همه‌ی کارگران را به‌طور فله‌ای به‌ناکجاآبادِ «جنبشِ» به‌اصطلاح لغوِ کارِ مزدی دعوت کرد؟ چگونه می‌توان بدونِ زندگی و اندیشه در فضایِ خانه‌ی خانم هابی‌شام، عمل‌کردِ خودانگیخته کارگران را مکرر در مکرر ناآگاهانه و دنباله‌روانه ارزیابی نمود و سرِ بزنگاه‌های جدی (همانند اعتصاب کارگران شرکت واحد، که بوی بروزِ یک لحظه‌ حرکت رادیکال را به‌مشام می‌رساند) به‌مبارزه‌جویی کارگران اعتصابی پشت کرد و به‌کوه رفت و آواز خواند؛ اما بازهم ـ‌مستقیم و غیرمستقیم‌ـ ادعا کرد که فقط «ما» ـ‌لغوِ کارِ مزدی‌ها‌ـ درست می‌گوییم و هرکس با «ما» نباشد، ناگزیر با بورژوازی است؛ و فعلاً باید فحش‌باران گردد تا در فرصت مناسب با استفاده از ‌شیوه‌ی پل‌پوت تیرباران گردد؟!!

از منطقِ مبارزاتی، بارِ معنایی‌ـ‌تاریخی و تعریف علمی‌ـ‌ترمینولوژیک واژگان که بگذریم؛ سؤال این است‌که آقای پایدار با کدام شیوه‌ی ‌شعبده‌بازانه‌ای می‌خواهد «عاصی‌تر» و «خشمگین‌تر» و «گسترده‌تر» را معادل «رادیکال‌تر» قلمداد کند؟ اگر خوش‌بین باشیم و این عبارت‌پردازی‌های نابه‌جا را به‌پای سهو و غلیان احساسات بگذاریم؛ باز این سؤال پیش می‌آید که چگونه بدون مجنونیت و مفتون‌بودگی می‌توان به‌این ماجراجوییِ تهییج‌کننده و خطرناک تن داد که بیانه‌های حمایتی از کارگران نیشکر هفت‌تپه را «شمار کثیرتری از توده‌های فروشنده نیروی کار در مراکز مختلف تولید و کار و گاه در وسعت یک استان (نمونه خوزستان)» توصیف کرد که «به‌حمایت از مبارزات همزنجیران خویش...» برخاسته‌اند!؟ گرچه آخرین اعتصاب کارگران نیشکر هفت‌تپه یکی از بی‌نظیرترین اعتصابات چند سال گذشته بود و بیانیه‌های حمایتی از این اعتصاب نیز ارزش فوق‌العاده‌ای داشت؛ اما فراموش نکنیم که هنوز وسعت و عمقِ کارگریِ همه‌ی این بیانیه‌هایِ حمایتی تأیید نشده و حتی یک کارگر خوزستانی هم به‌حمایت از کارگران نیشکر هفت‌تپه دست از کار نکشیده است.

حقیقت این است‌که آقای پایدار و شرکا به‌این دلیل‌که شیفته‌‌ی خود هستند؛ و به‌جای حرکت از دیگری به‌خویش، از خویش به‌دیگری نقلِ مکان می‌کنند، توان درکِ «تغییر و حرکت» را از پسِ «سکونِ نسبیِ» واقعیت‌ها و رویدادها ندارند؛ ازاین‌رو، هرآنجاکه بخواهند انقلابی‌نمایی و سرفرازی کنند، به‌اغراق‌‌گویی‌های گاهاً خطرناک متوسل می‌شوند تا با جایگزینیِ تحریک‌هایِ حسی و خودشیفته‌ به‌جای پتانسیل و احتمالِ دگرگون‌شوندگی واقعیت، به‌شیوه‌ی نارسیستی دخالت‌گری کرده باشند و به‌آرامش انقلابی (که اغلب مواقع همان پاسیفیزم است) برسند. اما ازآن‌جاکه روند مبارزات کارگری هیچ‌گونه تأثیری از تئوری‌بافی‌ها و شعرگویی‌ها و تصویربافی‌های این عالی‌جنان نمی‌گیرد و طنین فریادهای‌شان، گوشخراش‌تر از پیش، تنها گوش‌ خودشان را می‌آزارد؛ ازاین‌رو، واقعیت‌های مبارزاتیِ جاری را دشنام می‌گویند و سازش‌کار و فریب خورده تصویر می‌کنند تا ارزش خودرا دریافته، همان واقعیت‌ها را زیورآرایی کرده و تصویرِ آراسته‌ی خیالِ خودرا به‌کله‌ی دیگران (به‌مثابه رقیب) بکوبند. اما نگاه سوسیالیستی به‌زندگی و مبارزه، انسانِ پراتیک را به‌جوهره‌ی واقعیت‌ها نزدیک می‌کند تا او با درکِ پتانسیل‌ِ دگرگون‌پذیری آن، بدون تحقیر و توهین به‌وضعیتِ نسبتاً ساکنِ موجود، به‌نفیِ آن بیندیشد و در اراده‌مندیِ انقلابی‌اش مُبدعِ راه‌کار و تبادلات عملی برای گذر این وضعیت باشد. گرچه چنین شیوه‌ای نیز ـ‌گاه‌ـ تخیل‌پردازی را طلب می‌کند؛ اما تخیل‌پردازی از این دست، برخلافِ نوعِ پاسفیستی و خودشیفته‌اش، جوهره‌ی واقعیت را به‌گونه‌ای تصویر می‌کند که بدون تحقیرِ وضعیت موجود، به‌جوهره‌ی زیبایِ «شدن» و پتانسیل دگرگون‌پذیری‌ آن معطوف باشد تا نقش‌آفرینان یک رویداد (برای مثال: اعتصاب کارگران نیشکر هفت‌تپه) خود به‌نفی و نقدِ تاریخی خویش بروند و گام‌های متکامل‌تری را در هم‌سویی طبقاتی‌ـ‌تاریخی با دیگر واحدهای تولید و خدمات بردارند.

به‌هرروی، اگر کارگران نیشکر هفت‌تپه زمزمه‌های خودانگیخته و هوشیارانه‌ی خودرا در مورد تشکلِ سندیکایی خویش به‌عرصه عمل برسانند و در یک گردهم‌آییِ نسبتاً وسیع خودرا (با نام سندیکا ویا هرعنوان دیگری) سازمان بدهند، کاری کارستان کرده‌اند؛ که به‌مراتب ارزشی فراتر از توصیف‌های آقای ناصر پایدار خواهد داشت. چراکه در این‌صورت سندیکای کارگران شرکت واحد دیگر تنها نخواهد بود؛ و با نیرویی که از نهاد متشکل‌ِ رفقای خورستانی خود می‌گیرد، راه برای پیشروی‌اش بازتر می‌شود و به‌دستگاه اطلاعاتی‌ـ‌قضایی جمهوری اسلامی فشار می‌آورد که اسانلو و مددی و صالحی و دیگران را از زندان آزاد کند. گرچه جمهوری اسلامی در مقابل چنین فشاری مقاومت خواهد کرد و دامنه‌ی بگیر و ببندهایش را گسترش خواهد داد؛ اما وجود دو تشکلِ مستقل کارگری (که زمزمه‌ی تشکل‌یابی مستقل را به‌‌دیگر مراکز تولید و خدمات می‌گسترانند) توازن قوای طبقاتیِ تازه‌ای به‌وجود می‌آورد که در این توازن قوا کارگران نیز حرفی برای گفتن و قدرتی برای عمل خواهند داشت. بدین‌ترتیب، به‌جای «لیست اعتصابات کارگری ماه‌های اخیر»، در ماه‌های آینده با لیست واحدهایی مواجه خواهیم بود که خواهان تشکل‌ِ مستقل خویش‌اند و مقدمات یک اعتصاب سراسری را فراهم می‌کنند. تازه در این مرحله است‌که مبارزات کارگری سمت‌وسوی سراسری می‌گیرد و با شکوفایی جهش‌وارِ خویش دوران سازمان‌یابی سوسیالیستی را که در محدوده‌ی سندیکا نمی‌گنجد، در دستور کار مبارزاتی قرار می‌دهد تا «دوزخ پلشت وحشت و ترور سرمایه‌داری ایران» را در تعادل و توازنی نوین‌ به‌سوی صاحبان سرمایه برگرداند؛ و با تکیه به‌دست‌آوردهای اقتصادی و اجتماعی و نسبتاً سیاسی‌اش سدِ مقاومی در برابر تن‌فروشی و اعتیاد (که یکی از پدیده‌های سلطه‌ی بی‌چون و چرای ارزش‌های سرمایه‌دارانه است) بسازد. اما آیا به‌راستی کارگران نیشکر هفت‌تپه (منهای توصیف‌های آقای ناصر پایدار و توصیه‌های افرادی مانند نگارنده‌ی این سطور) نقش تاریخی خودرا دریافته‌اند و تشکل خودرا سازمان خواهند داد؟

***

یکی از ویژگی‌‌های نوشته‌های آقای ناصر پایدار (به‌مثابه‌ی برجسته‌ترین نماینده‌ی شیفتگان لغوی کارِ مزدی، البته با اجازه‌ی آقای حکیمی) این‌ است‌که در پسِ توصیف‌های مصیبت‌گونه، شبه‌شاعرانه و مبهم پنهان می‌شود تا احکامِ غیرمستدل خودرا (به‌مثابه‌ی آکسیوم‌های بدیهی ویا معتبر به‌اعتبارِ نویسنده) چنان به‌خورد خواننده‌‌اش بدهد که وی تصور کند که استدلالِ درستیِ این احکام را ضمنِ جمله‌های قبلی خوانده است. در اصطلاحِ فلسفه و منطقِ ماتریالیستی‌ـ‌دیالکتیکی می‌توان این شیوه را «القا‌یِ معنیْ در بازیِ الفاظ» نام گذاشت، که به‌معنیِ دقیق کلامْ سفسطه نام دارد؛ چراکه از طریق توصیفِ مکرر و سینماتیکِ کلمات، صحنه‌ی نوشته را به‌گونه‌ای تحرک می‌بخشد که خواننده در دریافتِ حسی (اما سینمایی و متحرک‌اش)، مهیای پذیرشِ احکام یا آکسیوم‌هایی می‌شود که گرچه هنوز مستدل نشده‌اند، و اغلب مبهم مانده‌اند و در صحتِ آن‌ها هنوز تردید است؛ اما به‌این دلیل که در یک تحرکِ حسی به‌صحنه‌ی نوشته آمده‌اند، حال و هوای یک حکمِ مستدل را القا می‌کنند.

گرچه شیوه‌ی آقای پایدار را می‌بایست ـ‌حداقل‌ـ در کلیت مقاله‌ی «جنبش کارگری ایران و توصیه‌های سندیکاسازی» دریافت؛ اما می‌توان با یک نقل قول‌ نسبتاً طولانی و بررسی و تحلیل آن، تصویری تقریباً روشن از این شیوه‌ی استدلال ارائه کرد تا خواننده در بازآفزینیِ روشِ مطالعه‌ی خود، کلیت نوشته‌های او را ارزیابی کرده و به‌نتیجه‌گیری لازم بپردازد. ازاین‌رو، الزاماً یک نقل قول نسبتاً طولانی از آقای پایدار می‌آورم تا با بررسیِ آن، القای معنی در بازیِ کلمات نکرده باشم.

«اولین سؤال در این راستا [یعنی: بلندتر شدنِ «ناله‌های شوم و ناموزون سندیکا، سندیکای سندیکابازان سنتی و حرفه‌ای»]  آنست که مروجان ایده سندیکا چه کسانی هستند و از طرح آن به‌صورت یک راه حل در برابر جنبش کارگری چه مقصودی را دنبال می کنند؟ آیا خودِ توده‌های کارگر هستند که از سر ناآگاهی به‌چند و چون سیره سندیکا یا آنچه جنبش سندیکالیستی بر سر مبارزات طبقه آنها در دنیا آورده است، ندای سندیکاسازی سر می‌دهند؟؟ یا بالعکس دیگرانند که بسیار آگاه، در لباس دوست، در عمق شرائط کار و زندگی توده های کارگر یا در ورای آن، برای فروش همه هست و نیست جنبش کارگری به‌بورژوازی نقشه می‌چینند و برای پیشبرد هدفهای شوم خویش از هر نوع فرصتی سود می جویند؟ پاسخ این سؤال ساده است. اسم و رسم و نشان و عنوان سازمانیابی برای توده وسیع فروشنده نیروی‌کار در هیچ کجای جهان حائز هیچ ارزشی نیست. کارگر نیشکر هفت تپه و کل کارگران ایران، در نازل‌ترین سطح اعتراض، حقوق معوقه خویش را می‌خواهند، دستمزد بالاتر مطالبه می‌کنند، علیه نداشتن دکتر و دارو و درمان فریاد می‌کشند، بی‌مسکنی، آوارگی و نداشتن اجاره‌بهای محل سکونت است که آنان را به‌طغیان وا داشته است، سخت گرسنه‌اند و شکم گرسنه فرزندانشان امکان هر آرامش و سکوت را از وجود آنان سلب کرده است. متشکل شدن برای توده کارگر جستجوی ظرفی برای پیشبرد مبارزه متحد، مؤثر و رادیکال جمعی علیه وضعیت بشرستیز مسلط و دستیابی به‌انتظارات و خواسته‌های خویش است. تعیین لفظ خاص تشکیلات و اینکه ظرف اعتراض او چه نام و نشانی به‌خود گیرد، بدون شک در شالوده عزیمت او حائز هیچ نقشی نیست.

به‌این ترتیب روشن است که در شرائط روز جامعه ایران، توده‌های کارگر نیستند که علم سندیکاسازی بر دوش خویش حمل می‌کنند، آنچه آنان می‌خواهند مبارزه علیه وضعیت موجود، علیه استثمار و فقر و محرومیت و بی‌حقوقی مرگباری است که امکان زندگی و زنده ماندن را از آنان سلب کرده است و علیه نظامی است که ریشه کل این استثمار، سیه روزی‌ها، حقارت‌ها و فلاکت‌ها در عمق آن ریشه دوانده است. با این حساب منادیان سندیکا را باید در جای دیگر پیدا کرد. سندیکا یک اصطلاح عام برای سازمانیابی کارگران نیست، هیچ دلیلی وجود ندارد که کسی پروسه متشکل شدن کارگران را با لفظ عام سندیکا تداعی نماید. اساساً هیچ امر فی نفسه ای در خارج از واقعیت متعین مادی وجود واقعی ندارد. این حرف که گویا « فلان و بهمان حرف فی نفسه درست است» خود لفظی بسیار بی معنی و ابتذال آمیز است. سندیکا در دنیای معاصر کلاً و در جنبش کارگری جهانی مخصوصاً نام و نشان و آدرس بسیار آشنائی است. جائی برای مبارزه قانونی و حل و فصل اختلافات میان فروشندگان نیروی کار با صاحبان سرمایه است. کارگری که سندیکا می سازد، هر گاه که آگاهانه به این کار اهتمام نموده باشد به طور قطع کارگری اهل سازش و مماشات و بده و بستان با سرمایه داران و دولت سرمایه داری است. در غیر این صورت فریب خورده است و در پروسه کار متوجه اغفال خویش خواهد شد. کاملاً به‌جا است که گفته شود توده کارگر انگلیسی، فرانسوی و جاهای دیگر در قرن های 18 و 19 نیز این لفظ را به کار برده‌اند، درحالی که آنان واقعاً با سرمایه‌داری سر جنگ داشته اند و بنیاد این تشکل را برای سازش با نظام بردگی مزدی دنبال نمی‌کرده‌اند. این حرف درست است اما زبان و ادبیات و الفاظ در هر دوره تاریخی محتوای اجتماعی آن دوره و در رابطه با هرطبقه اجتماعی نوع نگاه، تبیین، انتظار و رویکرد طبقه معینی را بیان می‌کند... اینکه در چند یا یک قرن پیش عده ای کارگر از این لفظ برای ظرف اتحاد ضد سرمایه داری خود استفاده کرده اند هیچ مدرکی به‌دست هیچ کس نمی دهد که در شرائط روز جهان رابطه ارگانیک و اینهمانی آن را با مبارزه قانونی رفرمیستی متناظر با تمکین جنبش کارگری به اساس کار مزدی، نادیده بگیرد و به این ترتیب عملاً مجوز تقدیس آن را به دست سندیکالیسم بسپارد...».

1ـ عبارت «...‌چند و چون سیره سندیکا یا آنچه جنبش سندیکالیستی بر سر مبارزات طبقه آنها در دنیا آورده است،..». حاویِ سه آکسیوم است‌که خواننده می‌بایست بدون استدلال و بنا به‌بداهت به‌آن‌ها ایمان بیاورد. الف) «سیره سندیکا» (یعنی: طریقه و هیأت سندیکا) همان «جنبش سندیکالیستی» است! ب) با تأکید بر کلمه‌ی توصیفیِ «آنچه»، که در بافت جمله‌بندی بارِ منفی را القا می‌کند؛ «آنچه جنبش سندیکالیستی» کرده، به‌هرصورت کارهای بدی بوده که با منافع کارگران در تناقض قرار داشته است! پ) طبقه‌کارگر ایران و کارگران نیشکر هفت‌تپه، بدون ویژگی‌های مخصوص به‌خود، همان سازوکارهایی را دارند که طبقاتِ کارگر در دیگر کشورها (به‌مثابه‌ی طبقه‌ی جهانیِ کارگر)  دارا می‌باشند!

الف) گرچه یکی از بارهایِ مفهومیِ «سندیکالیزمْ» تبادلات و راه‌کارهای مبارزه برای رفورم در رابطه با میزان دستمزدهاست، که به‌طور آگاهانه‌ای با بورژوازی می‌سازد و در مقابل چالش‌های انقلابی و سوسیالیستی می‌ایستد؛ اما در جهان واقعی پاره‌ای از سندیکاها [ازجمله سندیکای «ث ‌ژ ‌ت» و «سود» در فرانسه، «سی‌ جیله» در ایتالیا و غیره] وجود دارند که ضمن این‌که خودرا سندیکالیست می‌نامند، نه تنها هیچ عنادی با سوسیالیزم ندارند، بلکه سندیکالیزمِ خودرا همراستا با چالش‌های سوسیالیستی نیز تعریف می‌کنند و در محدوده‌ی امکانات طبقه‌کارگر این کشورها و هم‌چنین در عرصه‌ی بین‌المللی پراتیک سوسیالیستی و انترناسیونالیستی هم دارند. بنابراین، آکسیومِ نیمه پنهان و نیمه آشکار آقای پایدار مبنی‌بر این‌که سندیکالیزمْ همواره، همیشه و همه‌جا در مقابل جنبش کارگری قرار داشته و «فروش همه هست و نیست جنبش کارگری به‌بورژوازی» اساسِ کارش بوده است، درست نیست؛ و القای این حکمِ نادرست به‌دیگران (ازجمله خواننده‌ی مقاله) حوزه‌ی آزادی فردی او را محدود می‌کند و اراده‌اش را در این زمینه به‌اسارت می‌کشد.

ب) سندیکا (حتی آن‌جاکه صددرصد رفورمیست باشد) هیچ‌گاه رأساً زندان باستیل، آلکاتراز ویا اوین نیست؛ چراکه در سندیکا بودنِ خویش، متشکل از فروشندگان نیروی‌کار است و می‌بایست به‌نفع کارگران ویا بخش‌هایی از آن‌ها، ذره‌ای از سود سرمایه را کَنده باشد. شاید بورژوازی دست به‌این جنایت ـ‌نیز‌ـ بزند که یکی از نهادهای سرکوب‌ خود را «سندیکا» بنامد؛ در چنین صورت مفروضی، بازهم نمی‌توان آن کلیتی از سندیکا را پذیرفت که آقای پایدار به‌طور ضمنی القا می‌کند. زیرا جدا از استدلالِ نظری، تاریخ نشان می‌دهد که همواره و همیشه و در همه‌جا سندیکا یکی از ابزارهای (نه تنها ابزار) مبارزه‌ی طبقه‌کارگر ویا حداقل بخش‌هایی از این طبقه بوده است. بنابراین، گفتگو از «چند و چون سیره سندیکا» که از روندِ تاریخی و منفیِ سندیکا حکایت می‌کند، درست نیست؛ و به‌عنوان یک آکسیوم و بنا به‌اعتقادات صرفاً ایدئولوژیک به‌خوانند القا می‌شود. از همه‌ی این ها مهم‌تر این‌که اگر سندیکاهایی در جهان وجود دارند که اساساً رفورمیست هستند و با تبادلات و کنش‌های سوسیالیستی عنادورزانه برخورد می‌کنند، جوهره‌ی چنین واکنش‌هایی را به‌غیر از نهادِ متشکل‌کننده‌ی پاره‌ای از کارگران (یعنی: سندیکا)، می‌بایست در وضعیتِ اقتصادی و اجتماعی و سیاسی خودِ کارگرانِ متشکل در سندیکا جستحو کرد.

حقیقت این است‌که حتی امروزه روز که سرمایه گلوبال در اروپای غربی و آمریکای شمالی ـ‌نیز‌ـ به‌طور روزافزونی از سوبسیدها و بیمه‌ها و تضمین‌های شغلی می‌دزد و حاصل این دزدیِ رذیلانه را به‌صاحبان سرمایه سوبسید می‌دهد؛ بازهم بخش قابل توجهی از کارگران اروپایی و آمریکایی به‌دلایل گوناگون (و ازجمله به‌دلیل اقتصادی) نه تنها خواهان انقلاب سوسیالیستی نیستند و با تردید و بی‌تفاوتی به‌آن نگاه  می‌کنند، بلکه عمدتاً برخوردی واکنشی و دفاعی در برابر مسئله‌ی انقلاب سوسیالیستی دارند. گرچه تبیین این مسئله نوشته‌ای طولانی را می‌طلبد، اما مختصر و مفید می‌توان گفت‌که ترکیب جهانی سرمایه در اروپای غربی، آمریکای شمالی و ژاپن به‌گونه‌ای تبارز و تبادل دارد‌ که از پسِ غارتِ آن‌چه‌که به«‌فوق سود» مشهور شده، می‌تواند مطلقیت فقر را در این جوامع چنان کاهش دهد که طبقه‌کارگر (با مقایسه‌ی وضعیت خود با وضعیت کارگری در دیگر جوامع)  در کلیتِ خویش گرایش انقلابیِ ناچیری در این کشورها داشته باشد. گرچه ناچیزیِ گراش انقلابی در اروپای غربی، آمریکای شمالی و ژاپن را نمی‌توان تنها با پارامترهای اقتصادی توضیح داد؛ اما وجود حداقل‌هایِ زیستیِ تقریباً سهل‌الوصول ریشه‌ای‌ترین پارامتر شکل‌دهنده‌ی سلطه‌ی گرایش رفورمیستی در این کشورهاست. در واقع، ترکیب سرمایه جهانی «حیات خلوتِِ» خویش را در کشورهای نام‌برده به‌گونه‌ای ساخته و پرداخته تا بتواند نیروی‌کار در دیگر نقاط دنیا را بسیار فراتر از جبران هزینه‌ی این «حیات خلوت» به‌غارت ببرد. همه‌ی این مسائلِ قابل بحث و بررسی را صرفاً به‌پای شکل و ساختار  سندیکاییِ کشمکش‌های طبقاتی در این کشورها نوشتن، تعمیم‌ و تلخیص‌شان به‌«سندیکا» در ‌همه‌جای جهان و هم‌چنین القای آکسوماتیک و ‌رازورزانه‌ی این تعمیمِ ذهنی‌ به‌خوانندگان یک نوشته (که قرار است کارگران باشند)، نه تنها با پرنسیپ‌های اندیشه‌گریِ انقلابی و سوسیالیستی مغایر است، بلکه با اخلاقیات آکادمیک نیز متناقض است.

ت) گرچه سرمایه همواره خصلتی جهان‌گستر داشته و به‌وساطتِ همین جهان‌‌گستریِ سرمایه، طبقه‌کارگر نیز طبقه‌ای جهانی محسوب می‌شود؛ اما تا زمانی‌که یک انترناسیونالیزم قوی، سوسیالیستی و رادیکال مادیتِ مؤثر و بارزی نداشته باشد، که هم‌اکنون ندارد، ویژگی‌های ملی یا کشوری هم‌چنان برجستگی خواهند داشت و اغلب تعیین‌کننده نیز خواهند بود. بنابراین، طبقه‌کارگر ایران چاره‌ای جز این ندارد که: از یک‌سو، خودرا در آینه‌ی طبقاتِ کارگر در دیگر کشورها بنگرد و تجارب مبارزاتیِ آن‌ها را مد نظر داشته باشد؛ و از دیگرسو، ویژگی‌های آن روابط، طبقه و دولتی را مدِ نظر داشته باشد که هم‌اکنون و به‌طور مشخص نیروی‌کار او را به‌غارتِ سرمایه جهانی می‌بردند و مبارره‌جویی‌اش را سرکوب‌ می‌کنند. بنابراین، طبقه‌کارگر در ایران و به‌خصوص کارگران نیشکر هفت‌تپه بنا به‌مختصات ویژه‌ی خویش، اساساً کاری به‌این ندارند که فرضاًً سندیکا در سوئد چه عمل‌کردی داشته و چگونه وظیفه‌اش «فروش همه هست و نیست جنبش کارگری به‌بورژوازی» بوده است.

اما، طبقه‌کارگر ایران چگونه خودرا در آینه‌ی مبارزاتی طبقاتِ کارگر در دیگر کشورها بنگرد؟

اگر قرار نباشد که فراخوان‌دهندگان به‌کارگران خودرا پیامبرانی فرهیخته و کارگران را یابوهایی صرفاً باربر و فاقد اهلیت انسانی فرض کنند، دراین‌صورت آن طبقه‌ و توده‌ی کارگری‌که سال‌های متمادی در تشکلی عضویت داشته که وظیفه‌اش «فروش همه هست و نیست جنبش کارگری به‌بورژوازی» است، در عدمِ عصیان‌اش برعلیه این تشکلِ «هستی فروش» که از قضا «سندیکا» نیز نام دارد، ثابت کرده‌ است ‌که واقعاً کارگران در قالبِ یابوهای صرفاً باربر و بدونِ اهلیت انسانی هم ظاهر می‌شوند! دراین صورت کارگران ایران و به‌ویژه کارگران شرکت واحد و نیشکر هقت‌تپه را کاری به‌این «تجربه»‌ی پیامبرسازانه نیست. چراکه: اولاًـ همه‌ی داستان «فروش همه هست و نیست جنبش کارگری به‌بورژوازی» به‌این منظور جعل شده که به‌کارگران القا کند که بدون پیامبران فرهیخته «همه هست و نیست»شان به‌بورژوازی فروخته می‌شود و هم‌چنان به‌یابوهای باربر و فاقد اهلیت انسانی باقی می‌مانند! دوماً‌ـ به‌‌کارگران ایران (و به‌طور مشخص به‌کارگران نیشکر هفت‌تپه) بگوید که شما به‌واسطه‌ی نامِ کارگر و فروش نیروی‌کارِ خود به‌صاحبان سرمایه، اساساً همانی هستید که مثلاً کارگران سوئد هستند و بی‌خود هم حرف از دستگاه و مختصات ویژه‌ِ فروشِ نیرویِ کار خود نرنید! سوماً‌ـ اگر کارگران سوئد دغدغه‌ی حداقل‌های نان و مسکن و تن‌فروشیِ فرزندان‌شان را ندارند، به‌همین دلیل است‌که سندیکاها «همه هست و نیستِ» جنبش طبقاتی‌شان را به‌بورژوازی فروخته است!! چهارماًـ جنبش سوسیالیستی کارگران ایران می‌بایست مستقیماً از خیزابه‌ی چرک و خونی برخیزد که از فروشِ نیرویِ‌کار زیر قیمت واقعی‌اش نشأت می‌گیرد!!

2ـ «اسم و رسم و نشان ... برای توده وسیع فروشنده نیروی‌کار درهیچ‌کجای جهان حائز هیچ ارزشی نیست. کارگر نیشکر هفت‌تپه و کل کارگران ایران، درنازل‌ترین سطح اعتراض، خویش را می‌خواهند، دستمزد بالاتر مطالبه می‌کنند، علیه نداشتن دکتر و دارو و درمان فریاد می‌کشند، بی‌مسکنی، آوارگی و نداشتن اجاره‌بهای محل سکونت است که آنان را به‌طغیان وا داشته است، سخت گرسنه‌اند و شکم گرسنه فرزندانشان امکان هر آرامش و سکوت را از وجود آنان سلب‌کرده است. متشکل شدن برای توده‌کارگر جستجوی ظرفی برا

Posted by mohammad1917 at 07:26 AM | Permalink

حاکمیت 29 ساله جمهوری اسلامی زندگی مردم ایران را درابعاد مختلف اقتصادی، سیاسی واجتماعی به ورطه نابودی کشانده واین امر به ویژه در دوره کنونی به حادترین شکل خود درآمده است. فقروبیکاری، تورم غیرقابل کنترل، فسادمالی و اداری درتمامی بخشهای سیستم موجود؛ گسترش اعتیاد، تن فروشی، قتل، تجاوز وآدم ربایی و گسترش ایدز و بیماریهای روانی، عمده ترین اشکال تبلور بحران کنونی و اضمحلال ساختارهای اقتصادی واجتماعی کشوراست. این بحران حاصل حاکمیت سرمایه در یک کشور به اصطلاح جهان سومی بطور اعم و حاکمیت رژیم اسلامی برآن، بطوراخص می باشد که خود رژیم را نیز با بحران کم سابقه ای برای بقاء مواجه ساخته است. تلاش حکومت برای حفظ نظام که خودعامل مهمی درافزایش این بحران است، بطورکلی در دو بعد خارجی و داخلی جریان دارد.

در بعد خارجی، تلاش رژیم ازیک سو معطوف به ایجاد آشوب و بحران و جنگ افروزی درخارج ازمرزهای ایران، به ویژه درعراق، افغانستان، لبنان و فلسطین است که ازطریق تقویت اسلام سیاسی و بسیج نیروهای مزدور و تروریستی صورت می گیرد. ازسوی دیگرحرکتی است برای تثبیت قدرت خود درمنطقه ازطریق دستیابی به سلاح اتمی. هزینه تمامی این اقدامات البته ازمحل درآمدهای هنگفت نفت تامین می شود. درداخل کشور و از محل همین درآمد نیز تلاش رژیم برای حفظ خود با سرکوب روزافزون اعتراضات کارگری، دانشجویی وسایراقشار، تحدید هرچه بیشترآزادیهای سیاسی واجتماعی و بطور کلی با سرکوب جنبش سرنگونی طلب وآزادیخواه ادامه دارد. بقاء تاکنونی رژیم جمهوری اسلامی ازیکسو حاصل عملکرد هم زمان آن در دو عرصه خارجی و داخلی و از سوی دیگر، پراکندگی جنبش کمونیستی و آزادیخواهی و به عبارت دیگر، عدم آمادگی کامل احزاب این جنبش برای سازماندهی و رهبری آن بوده و مادام که رژیم قادر به حفظ و تداوم این روند هم درعرصه داخلی وهم درعرصه خارجی باشد واحزاب کمونیستی نتوانند برمسائل و معضلات خود فائق آمده و سازماندهی و رهبری مبارزه را بدست گیرند، سرنگونی رژیم کماکان باموانع و مشکلات جدی روبرو خواهد بود.

شک نیست که جمهوری اسلامی باید توسط مردم ایران سرنگون گردد، اماٌ باید توجه داشت که حرکات رژیم درخارج از مرزهای کشور همواره مکمل عملکرد داخلی آن درایجاد و تداوم خفقان و سرکوب سیاسی و اجتماعی مردم بوده است. جنگ 8 ساله ایران وعراق نمونه بارزی از این حقیقت است. با این ترتیب، تاکتیک واستراتژی جنبش کمونیستی و آزادیخواهی باید به نحوی برنامه ریزی شود که هم زمان با گسترش و یکپارچه ساختن اعتراضات مردمی در بخشهای کارگری، دانشجویی، زنان وغیره و سازماندهی و رهبری جنبش یادشده، رژیم را از بکارگیری حربه های خارجی محروم سازد.

اگرچه درشرایط کنونی جنگ برای جمهوری اسلامی مطلوبیتی ندارد، اماٌ وقوع آن و یا حتی تهدید آمریکا و اروپا به جنگ با ایران، می تواند حربه مهمی دردست رژیم باشد تا حداقل در کوتاه مدت از آن بهره برداری کرده و برفشارهای داخلی و شدت سرکوب بیافزاید. علاوه برآن، جنگ ساختارهای ناتوان اقتصادی واجتماعی را به نابودی کامل خواهدکشید و پتانسیل جنبش موجود برای سرنگونی رژیم را منحرف و تضعیف خواهد ساخت.

باید در فراخوان "علیه جنگ" شرکت نمود؛ باید به دولت های آمریکا و اروپا نشان داد که مردم ایران نه ازجنگ حمایت می کنند و نه از رژیم اسلامی درمقابل آن؛ باید با برپایی تظاهرات و کمپین علیه جنگ، سازمان ملل را در مقابل این دولتها قرارداد و حمایت بیشتر مردم در آمریکا و اروپا را درمواجهه با جنگ افروزی دولتهایشان برانگیخت. از این طریق ضمن آنکه حربه تبلیغاتی رژیم درمورد جنگ خنثی می شود، جنبش سرنگونی نیزبا اعتماد  به نفس و توان بیشتر به پیش خواهد رفت.

فراخوان "علیه جنگ" پلاتفرم مشخصی دارد. همه سازمانهای سیاسی و احزابی که این پلاتفرم مورد تاًیید آنهاست، صرف نظر از اینکه کدام حزب مبتکرآن بوده، وظیفه دارند در آن شرکت کنند و یا اگر نظر، نقد و پیشنهادی در مورد آن دارند، مطرح سازند.

کمپین"علیه جنگ" درعین حال عرصه معین و تعریف شده ای برای اتحادعمل برخى احزاب است که می تواند اتحاد آنها را در زمینه های دیگر مبارزه عینیت بخشد. این فراخوان می تواند نقطه عطفی در روابط بسیار تیره و غیراصولی دو حزب کمونیست کارگری و حکمتیست باشد تا به خصومت با یکدیگر پایان دهند؛ تا رفتار کنونی را که درشاًن هیچکدامشان نیست اصلاح کنند؛ تابیش از این انرژی و پتانسیل جنبش کمونیستی را هدر ندهند و در شرایط حساس کنونی بیش از این "پای یکدیگر را لگد" ننمایند. این هشداری صمیمانه و رفیقانه از داخل ایران و ازسوی بخشی از جنبش کمونیستی به رهبران این دو حزب و تاًکیدی جدی براین مسئله است که عدم توجه به اتحاد عمل احزاب کمونیسم کارگری و تداوم رفتار وعملکرد کنونی آنها چشم اندازارتقاء و پیشبرد مبارزه برای سوسیالیسم را تاریک خواهد ساخت.

Posted by mohammad1917 at 11:53 PM | Permalink

امروز سه شنبه 29/8/86 در مراسم صبحگاه کلانتری 133 شهر زیبا تهران، دستورالعمل محرمانه و فوری ستاد فرماندهی کل نیروی انتظامی تهران بزرگ مبنی بر [ماده باش و چگونگی سرکوب و کنترل مبارزات دانشجویی و مردمی در16 آذر قرائت شد. بر طبق این دستورالعمل مرخصی کلیه پرسنل نیروی انتظامی از 13/9/ 86 الی 17/9/86 لغو بوده و حتی درجه داران و افسران کادر نیز حق مراجعه به خانواده های خود را نداشته و بایستی در محلهای تعیین شده و کلانتریها حاضر باشند. از پرسنل کلانتری خواسته شده ضمن ایجاد بیشترین پوشش امنیتی در همه جا، تا حد امکان از برخورد و درگیری با دانشجویان و مردم بر حذر باشند. همچنین بطور اکید از مزدوران انتظامی خواسته شده هرگونه تجمعی را سریعا متفرق کرده و همانطوریکه در این نامه آمده چه تجمع 10 نفره ای که به 20 نفر و بیشتر و... تبدیل نشود! و اکیدا خواسته شده ماموران انتظامی به هیچ وجه نباید اجازه بدهند مردم و دانشجویان به هم بپیوندند. در این نامه برخی خیابانها و مکانها را حساس اعلام و شناسایی کرده اند که بایستی در آنجاها نیروهای سرکوب بیشتری مستقر شود. از جمله در حوزه کلانتری شهر زیبا، فلکه دوم صادقیه، اداره آموزش و پرورش منطقه 5، و سه راه دهکده المپیک که باید بیشتر کنترل شوند نام برده شده است. از فرماندهان مزدور خواسته اند هرچه زود تر مکانهای حساس را شناسایی کرده و نیروی بیشتری مستقر کنند. این دستورالعمل محرمانه و سرکوب برای کلیه کلانتریهای تهران ارسال شده است! سرهنگ خزایی فرمانده خودفروش کلانتری شهر زیبا در مراسم صبحگاه امروز گفت: باید حواسمان خیلی جمع باشد باید سنجیده عمل کنیم این دیگر مثل برخورد با ارازل و اوباش نیست باید ضمن کنترل همه جا و تسلط بر شرایط تا حد امکان از هر گونه درگیری مستقیم با دانشجویان و مردم بپرهیزیم. شرایط خیلی حساس است و... در همین لحظه یکی از سربازان یواشکی به دوستانش می گفت: نگاه کنید مثل سگ از مردم می ترسند!! 

Posted by mohammad1917 at 11:49 PM | Permalink

اینجا عسلویه است، منطقه ای کاملا صنعتی و بزرگ و در عین حال پراکنده. هر روز در عسلویه شاهد اعتراضات کارگران در بخشهای مختلف هستیم. روز 3 شنبه هفته گذشته به تعدادی از کارگران فاز 9 و 10 اعلام می کنند بخاطر عدم حضور در زمان حضور غیاب برای هر کاری 5 ساعت کسری کار می نویسیم! کارگران از این وضعیت بشدت عصبانی هستند. چرا که به تازگی ساعت 4 نیم صبح بیدار باش است و باید راس ساعت 6 همه در محل عین پادگان حاضر شوند. ظاهرا کارفرمایان ایرانی اینها را از شرکتها و کارفرمایان کره ای یاد گرفتند. کارگران در اعتراض به پادگانی کردن موقع حضور غیاب حاضر نمی شوند.

اما اعلام کسری ساعت کار، آنهم برای کارگرانی که هنوز حقوقهای ماه 5 و 6 و 7 را دریافت نکرده اند، یعنی کارگران را به گرو گرفتند تا زمانی که می خواهند استثمار کنند. سپس با پرداخت کم و کسر حقوق کارگران آنها را از محوطه با اسکورت حراست بیرون کنند. روز چهار شنبه کارگران در خوابگاهها و محل کار تصمیم به اعتراض یکپارچه می زنند. تصميم ميگيرند برای روز 5 شنبه که سر کار ميروند در مقابل دفتر اعتراض کنند. صبح 5 شنبه کارگران در مقابل دفتر رامشیر تجمع می کنند و اعلام می کنند تا لغو کسری ساعت کار به سر کار نخواهند رفت و به این بی حقوقی اعتراض دارند.

ساعت حوالی 10 صبح است که کارفرما به میان کارگران می آید و به کارگران تعهد می دهد که کسری ساعات کار لغو خواهد شد و از کارگران تقاضا می کند که مجددا به سر کار خود باز گردند. یکی از کارگران در جریان این اعتراضات از کار اخراج می شود. طی دو هفته گذشته در جریان اعتراضات 5 کارگر بعنوان سازمانده اعتراضات از کار اخراج شدند. 

گزارش دیگری از فاز 6 و 7  است. در این فازها اخراجها بصورت گروهی صورت می گیرد و شرکتها و پیمانکاران ایرانی برای کاهش نیروی کار دست به اخراجها و تسویه دسته جمعی زدند. اکثر این کارگران اخراجی بدونه قراداد هستند و اکثرا روز مزد کار هستند. در این فاز در هفته گذشته دوباره کارگران با پیمانکاران درگیر شدند.

مسمویت غذای کارگران عسلویه

هفته گذشته بخاطر فاسد و خراب بودن مواد غذائی چندین کارگر مسموم شدند و این در حالی است که آب عسلویه نیز آلواده است. تعداد زیادی از کارگران در این منطقه صنعتی دچار قارچ پوستی مزمن شده اند. کارگران در مجمع عمومی خود نمایندگان منتخب خود را برای رسیدگی به خواستهای خود انتخاب کرده  اند. مسئله آب و غذا که موجب شده تعداد زیادی از کارگران دچار مریضی معده  و روده شوند، یکی از مسائل اصلی کارگران است که مرتب مورد اعتراض است.

چهارمین روز اعتصاب کارگران فاز 5 در عسلویه

کارگران فاز 5 عسلویه امروز چهارمين روز اعتصاب خود را پشت سر می گذارند. خواست کارگران افزایش دستمزد است. تاکنون مذاکراتی صورت گرفته اما به نتیجه ای نرسیده اند.

عسلویه، بیمارستان و بهداريهای آن

طبق گزارشات داده شده از این بخش از شهر عسلویه، کم بود پرسنل و دکتر و محدود بودن دارو يک معضل ديگر است. بويژه در محيط کار ابتدائى ترين امکانات اوليه وجود ندارد. در طول روز چندین کارگر را که دچار حادثه شده اند را به بیمارستان و بهداری منتقل می کنند. وضع بهدارى هم روشن است. با توجه به امکانات کم و نبود نیروی متخصص در این بهداری و بیمارستان، اگر کارگران روز مزد کار باشند، با کمترین امکانات مداوا ميشوند. البته در مقابل پرداخت هزینه های گزافی، اگر بيمار و سانحه ديده جز نیروی متخصص و حرفه ای باشند،  کارگر را به بیمارستان بوشهر انتقال می دهند.

شاید باز گو کردن تنها یک نمونه گويا باشد، که این نمونه ای از صدها نمونه است که طی سالیان گذشته رخ داده است: کارگری حين کار و نصب لوله های سنگین، يکى از اين لوله ها به پشتش می خورد. همکارانش او را به بیمارستان می رسانند. این کارگر در حالی که از شدت درد آرام نداشت،  یکی از پرسنل با تزریق آمپول عوضی، باعث ميشود نه تنها درد او را التیام نبخشد بلکه پای وی نيز بى حس و لمس شود. اين کارگر مدتها در بیمارستانهای مختلف بوده و تاکنون سلامتی خود را باز نیافته است. *

Posted by mohammad1917 at 11:46 PM | Permalink

در باره نامه سنديکا به خامنه اى

سياوش دانشور

اولين شماره نشريه "پيک سنديکا"، نشريه سنديکاى شرکت واحد کارگران تهران، به تاريخ ٢۵ آبان ٨۶ منتشر و روى سايتهاى خبرى قرار گرفت. اولين شماره "پيک سنديکا"، بيان تسلط مجدد گرايشى در رهبرى اين سنديکا است که "دفاع از کارگران" را از طريق سياست عجز و لابه به درگاه خامنه اى و شاهرودى و مقامات جمهورى اسلامى پيش ميبرد. نامه به خامنه اى و محتواى آن در اين شماره نشريه، حاکى از مصادره شدن تلاش تاکنونى کارگران واحد براى ايجاد تشکل مستقل کارگرى است. اگر سنديکاى واحد روى اين سياست فعاليتش را ادامه دهد، بايد صريحا اعلام کرد که اين تشکل مستقل کارگرى نيست. اين گرايش کپى شوراهاى اسلامى و خانه کارگر است. ربطى به منافع آنى و آتى و خواستهاى برحق کارگران واحد ندارد. اگر سياست فعلى خط حاکم به اين سنديکا باشد، آنوقت کارگران واحد و طبقه کارگر ايران بايد سياست ديگرى در قبال اين سنديکا اتخاذ کنند.

( توضيح: مطالب شماره اول نشريه پيک سنديکا بجز نامه به خامنه اى در سايت سنديکاى واحد موجود است. همين موضوع، يعنى نبودن نامه در سايت، اين ترديد را بوجود مى آورد که شايد نشريه جعلى است و يا توافق برسر اين نامه وجود ندارد. اما از آنجا که سنديکاى واحد جعلى بودن نشريه را بعد از چند روز اعلام نکرده است، فرض من اينست که نشريه را هيئت مديره فعلى سنديکا منتشر و توزيع کرده است. با اينحال چنانچه اين نشريه و اين نامه را کسانى بجز شرکت واحديها به نام آنهامنتشر و توزيع کرده اند، لازم است اين سنديکا رسما و به سرعت در اين مورد اظهار نظر کند.)

تيتر نامه به خامنه اى با گفته اى از خمينى شروع ميکند؛ "تمام جوامع بشرى مرهون کار و کارگر است (امام خمينى)"! در متن نامه انقلاب ۵٧ و مبارزات پرشکوه کارگران نفت و طبقه کارگر عليه رژيم سلطنتى را "اسلامى" ميکند! نيروى به قدرت خزيده اسلامى را "به قدرت رسيدن نيروهاى انقلاب" نام ميگذارد! مجوز حضور کارگران را در صحنه به "توجه منويات رهبر و دولتمردان" گره ميزند! شکوه ميکند که چرا "آقاى قاليباف به عنوان يک مرد" وعده تحقق خواستهاى کارگران را داده اما به وعده اش عمل نکرده است! سنديکا انگار از مريخ تازه امروز به زمين رسيده، اعلام "ناباورى" ميکند که چطور "با وجود قانون اساسى، قانون کار، و قوانين شرعى اسلام"، کارگران سرکوب ميشوند! اعلام "ناباورى" ميکند که چطور کارگران گرسنه اند و بيکاراند و اعتراض شان به اين وضعيت "اقدام عليه امنيت ملى" تلقى ميشود! در پايان نامه سنديکا از درگاه "مقام رهبرى" خواهان "صدور فرمان آزادى" اسانلو و مددى ميشود. به "مقام رهبرى" يادآور ميشود که "ما مسلمانيم و در آموزه هاى حضرت محمد مصطفى صلى اله، نديده اند که کارگرانى که به دست آنها بوسه زده شده"، ضرب و شتم و بيکار شوند!

اردوى آزادى و برابرى و مشخصا جنبش کارگرى در ايران و جهان، عطف توجه ويژه اى به مبارزات کارگران واحد نشان داد. با تمام نيرو و بدرست از تلاششان براى ايجاد تشکل مستقل کارگرى حمايت کرد.از آزادى اسانلو و ديگر کارگران زندانى و خواسته هاى برحق کارگران شرکت واحد بيوقفه دفاع کرد. حرکت شرکت واحد مکان مهمى در سياست ايران بطور کلى و در جنبش کارگرى بطور اخص ايفا کرد. همه متوجه اين روند و اهميت آن بودند و اگر از استثناهائى بگذريم جملگى مسئولانه و بيدريغ و عليرغم انتقادات به محدوديتهاى اين حرکت، از تشکيل سنديکا و دوام و سرپا نگهداشتن آن دفاع کردند. اما گرايشى در اين سنديکا در دوره هاى معينى تلاش کرده است دفاع از موجوديتش را با دولا راست شدن در بارگاه خامنه اى پيش ببرد. در دوره اعتصاب و مبارزات شرکت واحد و بدنبال دستگيرى بيشتر اعضاى هيئت مديره سنديکا، ميرزائى نماينده اين سياست بود. به نظر ميرسد همين گرايش با شدت بيشترى مجددا بر سنديکا حاکم شده است. پائين تر به توجيهات و توجيه گران اين سياست پاسخ ميدهم. اما سوال از هر کارگر شرکت واحد و هر کارگر و فعال کارگرى اينست که آيا اين سياست ميتواند يک سر سوزن منفعت کارگران تامين کند؟ آيا اين سياست جنبش کارگرى را يکجا در مقابل پاى خامنه اى و دست راستى ترين نيروها قربانى نميکند؟ آيا کارگران واحد راهى ديگر براى دفاع از خواستهاى برحق شان ندارند؟ آيا کارگران سوسياليست و کمونيست و مبارز در شرکت واحد اجازه ميدهند که نتيجه تلاش و کتک خوردن و زندانى کشيدن و گرسنگى، بوسيدن پاى آمر سرکوب کارگران باشد؟ آيا با تسلط اين گرايش چيزى از سنديکاى شرکت واحد بعنوان تشکل مستقل کارگرى ميماند؟ آيا کسى ميتواند تفاوت چنين تشکل فرضى را با شوراى اسلامى کار توضيح دهد؟

وقتى سنديکا "سياسى" ميشود!

سنديکاليستها معمولا اينطور وانمود ميکنند که براى "خواستهاى صنفى" کارگران مبارزه و تلاش ميکنند. معمولا از سياست تبرى ميجويند. معمولا ديوار چين بين خواستهاى صنفى و سياسى ميکشند. نفس اينکه و به اعتراف "ناباورانه" همين گرايش، اعتراض به سفره خالى با سرکوب و زندان در جمهورى اسلامى و کشورهائى مانند ايران روبرو ميشود، نشان ميدهد اين تقسيم بنديها تا چه حد قلابى و سطحى است. اما فعلا از اين بحث ميگذريم. فرض کنيم که سنديکا امرش صنفى است و به سياست وارد نميشود. سوال اينست که چرا وقتى ميخواهد در مورد سياست حرف بزند، کل تلاش جنبش کارگرى را به پاى ارتجاع قربانى ميکند؟ چرا حقيقت را نميگويد؟ اين چه گرايشى است که در مقابل سياست بطور کلى کهير ميزند اما وقتى سياسى ميشود بلندگوى ارتجاعى ترين جريانات ضد کارگرى ميشود؟ بسيارى از رهبران شوراهاى کارگرى در صنايع نفت و گاز و مراکز کارگرى ايران در انقلاب ۵٧ زنده نيستند تا از خود دفاع کنند، اما جنبش کارگرى و فعالينش هم دسته جمعى سکته مغزى نکرده اند! سنديکاى واحد به چه حقى مبارزات کارگران نفت عليه رژيم شاه را "اسلامى" معرفى ميکند و سرکوبگران شوراهاى کارگرى و قاتلين فعالين جنبش کارگرى را "نيروهاى انقلاب" معرفى ميکند؟ آيا اين عوض کردن موقعيتها و جعل تاريخ تصادفى و يا معرفتى است؟ چرا صنفيگرى سنديکا وقتى به سياست و تاريخ ميرسد، سياست و تبئين اش دولتى و تاريخ نويسى اش اسلامى ميشود؟ و بالاخره اگر کارگران در انقلاب ۵٧ نيرو و مدافع "انقلاب اسلامى" بودند و با امروز با "منويات رهبر و دولتمردان" در صحنه هستند، سنديکا و تشکل مستقل خواستن چه موضوعيتى دارد؟ چرا شوراى اسلامى و خانه کارگر را روى سر نميگذارند؟ طبقه کارگر در انقلاب ۵٧ پرچم با پرچم شوراها به ميدان آمد. شعار همه گير "کارگر نفت ما، رهبر سرسخت ما" هنوز در گوشها زنگ ميزند. جنبش شورائى و مدرنيستى و سوسياليستى کارگران نفت و مبارزات باشکوه طبقه کارگر ايران، جناح چپ و يک رکن مهم هويت پيشرو انقلاب ۵٧ بود. در اين انقلاب البته سنتهاى سياسى غير کارگرى و ملى –اسلامى و جريانات متعلق به آن نيز حضور داشتند. همان جرياناتى که بدليل محدوديتهاى سياسى و تشکيلاتى طبقه کارگر و عدم آمادگى اش در آن انقلاب، توانست ابتکار عمل سياسى را از دست کارگران نفت خارج کند و به دست جنبش اسلامى بسپارد. حزب توده و جبهه ملى از نيروهاى شاخصى بودند که همراه با دولتهاى غربى از خمينى و خامنه اى و ايل و تبار اسلام "رهبرى انقلاب" ساختند و به مردم فروختند. اينها کسانى بودند که با خط همين نامه سنديکاى واحد پابوس خمينى و سپاه پاسداران شدند. همين خط را به کارگر فروختند. شوراهايش را "ماليدند". رهبرانش را يا کشتند و يا اخراج کردند و يا در زندان پوساندند. سازمانهايش را نابود کردند و طبقه کارگر را کت بسته تحويل کثيف ترين رژيم ضد کارگرى سرمايه داران دادند. اين سياست نخ نما، تکرارى، کسالت آور و عقب مانده است. کارگرى که شش ما از عمر کارگرى اش نميگذرد و يا سرنوشت دوستان و بستگانش را در انقلاب ۵٧ ديده است، کارگرى که ميبيند اين وحشى ها حتى به فرزندان کارگران واحد با مشت و لگد حمله ميکنند، کارگرى که ميبيند اسانلو را عليرغم دفاع از قانون کار ضد کارگرى زندان ميکنند، از اين سياست سنديکاى واحد منزجر ميشود. به نظر من گرايش اسلام پناه، قانون گرا، و حتى پلتيک زن که فکر ميکند اينگونه ميتوان ضربات را برسنديکا کم کرد، ديدگاهش همين است که در نامه به خامنه اى عنوان کرده است. اين حتى ديدگاه همه سنديکاليستهاى شرکت واحد نيست. اما تسرى اين ديدگاه به کارگران و اعضاى شرکت واحد، همه را چکى غلام و برده حکومت اسلامى کردن، تاريخ قهرمانيها و مبارزات شکوهمندش را "اسلامى" نام گذاشتن، و مدال "انقلابى و نيروى انقلابى" به قاتلين کارگران دادن، بيش از حد زياده روى است. و البته اينگونه "سياسى" شدن سنديکاليسم پشت سکه "صنفى" بودنش است. اين يک خط است. يک تمايل و نگرش قديمى و راست و محافظه کار است که هيچوقت نتوانسته سر سوزنى منافع کارگران را متحقق کند. اين يک سياست ضد کارگرى است. اين سياستى است که هميشه کارگر را پشت سرمايه داران "خودى" ميکشد و در مورد "اوضاع نابسامان توليد داخلى" شکوائيه مينويسد و پيام حمايت ميدهد. اين گرايش به منافع و مصالح مبارزه کارگرى بيربط است.

غسل تعميد اسلامى سنديکا

سنديکاى واحد در اين نامه به خامنه اى نقش مفتى اعظم اسلام را هم دارد بازى ميکند. چگونه يک تشکل توده اى را، حال کارگرى و غير کارگرى، که على القاعده گرايشات و ديدگاهها و باورهاى مختلف در آن وجود دارد، ميتوان اسلامى و مسلمان ناميد و يا معرفى کرد؟ آيا در اين زمينه از کارگران واحد نظر خواسته اند؟ ايا اين سياست محصول يک اراده جمعى در شرکت واحد است يا نتيجه تسلط يک خط در رهبرى سنديکا بدنبال دستگيرى فعالين آن؟ اين سياست با سياست خود جمهورى اسلامى چه فرقى دارد؟ مگر همين "رهبر انقلاب" شما نميگويد "مردم ايران همه مسلمانند"؟ هيچ سنديکا و تشکل کارگرى و تشکل مدنى نميتواند براساس مسلمان بودن و غير مسلمان بودن عضو بگيرد. اگر اينگونه است بايد اسم سنديکا را گذاشت "سنديکاى کارگران مسلمان شرکت واحد"! يعنى همان شوراى اسلامى! آيا اين گرايش دارد با اينکار فشارى را پس ميزند؟ کسى متوهم شده که کارگران شرکت واحد جملگى مارکسيست و کمونيست اند؟ کسى چنين ادعائى کرده و آزادى اسانلو و مددى و رضوى را منوط به اين کرده اند؟ حقيقت اينست حتى اگر جمهورى اسلامى چنين شرايطى را هم ميگذاشت، کارگران نبايد به آن تن ميدادند. اين نامه دارد يکجانبه براى کارگران شرکت واحد هويت مذهبى ميتراشد. شرکت واحديها براساس "مسلمان بودن" جمع نشدند سنديکا درست کنند، بلکه سنديکا را براساس کارگر بودن و مطالبه و حقوقى را خواستن تشکيل شدند. آيا اگر کارگرى گفت من مسلمان نيستم، سنديکا کارت عضويتش را باطل ميکند؟ اگر نه اين تملق به ارتجاع ضد کارگر چه معنى دارد؟ آيا اين تبديل سنديکاى واحد به يک تشکل اسلامى طرفدار خامنه اى و به اين اعتبار انحلال رسمى آن نيست؟ آيا دستخوش گفتن به محجوب و صادقى و چاقوکشان اسلامى نيست که زبان اسانلو را ميحواستند با کارد از حلقومش دربياورند؟

همراهى با کمپين خانه کارگر

يک سياست فعال دوره اخير خانه کارگر و شوراهاى اسلامى کار، دفاع از قانون ضد کارگرى کار جمهورى اسلامى است. از حمل تابوت قانون کار در مراسم روز جهانى کارگر تا تظاهرات امروز سه شنبه در مرقد خمينى با پرچم "خداحافظى با قانون کار"، ديدگاه تشکلهاى ضد کارگرى اسلامى و دولتى است که همواره سعى کردند کارگران را پشت قانون کار رژيم ببرند. نامه سنديکاى شرکت واحد هم همين خط را دارد. قانون اساسى رژيم و قانون کار ضد کارگرى اش را سنگر کارگران ميدانند. با "ناباورى" ميگويند که چطور "با وجود قانون اساسى، قانون کار، و قوانين شرعى اسلام"، کارگران سرکوب ميشوند!؟ آيا واقعا نويسندگان اين نامه کراهت تاثيرات اين قوانين ضد کارگرى را در زندگى کارگران نميبينند؟ آيا توهم بيش از حدشان به اسلام باعث اين ناباورى است؟ اينها يادشان نيست که دعواى طبقه کارگر با دولت اسلامى برسر قانون کار چه بود؟ اينها يادشان نيست اين قانون عليرغم تمام تغييرات هيچوقت توسط کارگران پذيرفته نشد و پاره شد؟ سنديکاى واحد شرع اسلام را هم به قانون اساسى و قانون کار اضافه کرده تا واقعا "باورش" نشود که چرا مددى و اسانلو و رضوى را گرفتند و چرا به جنبش کارگرى و فعالينش اينگونه حمله ميکنند. دفاع از قانون کار، قانون اساسى، شرع اسلام در مقابل خامنه اى مجرى همين قوانين، نشان ميدهد آن اسلاميت سنديکا غليظ تر از اين حرفهاست! ظاهرا آقاى خامنه اى "رويزيونيست" شده و سنديکاى اسلامى شده واحد دارد از سنگر قانون اساسى دفاع ميکند! سنديکاى واحد با طرح اين عبارات تنها در قلمرو قانون و نامه نگارى سنتى حرف نزده است، بلکه در کنار ژست معلم اسلام گرفتن براى خامنه اى، کنار کمپين خانه کارگر و چاقوکشانش در دفاع از قانون کار رژيم ايستاده است. اينجا بسيار روشن است که دفاعش از آزادى اسانلو و مددى بيهوده و فرمال است. اتفاقا اين دفاع براى ساکت کردن کارگران واحد است نه دفاعى حقيقى و از موضع يک تشکل مستقل کارگرى.

ادبيات مردانه – اسلامى بجاى ادبيات کارگرى

سنديکا در اين نامه اش تنها اسلامى و مدافع قانون کار و قانون اساسى و شرع اسلام نميشود، تنها بيجا مدافع سنت عقب مانده اسلامى نميشود، بلکه مبارزه کارگران و "در صحنه بودن" آنها را به اشاره و "توجه منويات رهبر و دولتمردان" گره ميزند. نه فقط جنبش کارگرى را با يک شعبده بازى توده ايستى –اسلامى برده رژيم و سرانش ميکند، بلکه به طرز تاسف انگيزى ادبياتش نيز از همين سنت تغذيه ميکند. روى قولهاى عمل نشده "آقاى قاليباف به عنوان يک مرد" انگشت ميگذارند. مثلا سهيلا جلودار زاده که زن است و همين وعده هاى قاليباف را بارها به کارگران داده است، از نظر سنديکا داراى اعتبار نصف قاليباف است؟ آيا کارگر و مبارزه کارگرى و جنبش آزاديخواهانه کارگرى که چشم اميد جامعه و جنبشهاى پيشرو در همه تاريخ جهانى اش بوده است، ادبياتش اسلامى – مردانه است؟ آيا سنديکا اصولا از زنان عضو ميگيرد يا نه سنديکا مردانه است؟ وقتى سياست و تاکتيک عجز و لابه در دفاع از حقوق پايه اى کارگر به جاى اعتراض مستقل طبقاتى مينشيند، وقتى تاريخ مبارزات کارگرى يکجا به تلاش براى سرکار آوردن اسلام و ارتجاع اسلامى مصادره اسلامى ميشود، وقتى قانون کار و قانون اساسى و شرع اسلام به پناهگاه سنديکا تبديل ميشود، وقتى خامنه اى و شاهرودى و جلادان کارگران به مقام معظم "رهبر انقلاب" ارتقا داده ميشود، وقتى نفس اعتراض کارگر و نخواستنش منوط به اجازه و اشاره آقا ميشود، وقتى سنديکاى کارگرى کاسه داغ تر از آش ميشود و به مفسر اسلام و اسلاميت و "ناباورى" در سرکوب کارگر توسط اسلاميون تنزل پيدا ميکند، وقتى يادشان ميرود که هزاران فعال کارگرى و ميليونها عضو خانواده هاى کارگرى را همين جلادان به اين خاک سياه نشاندند، صد البته ادبيات و ارزشها و اخلاقيات سنديکا هم آخوندى ميشود!

پاسخ به يک توجيه

گرايش توده ايستى – دو خردادى معمولا تلاش ميکند سازش و راست روى در مقابل حکومت را با بحث "شرايط داخل" توضيح دهد. اين دو کلمه "شرايط داخل" ظاهرا آچار فرانسه اى است که ميتوان هر گرهى را با آن باز کرد! مسئله اما تماما سياسى است. کمونيسم کارگرى هيچوقت به کارگران رهنمود نداده که در مبارزه براى نقد کردن دستمزدها شعار مرگ بر جمهورى اسلامى بدهند. کسى نميگويد رهبر و فعال جنبش کارگرى يا هر جنبش ديگر شعارهائى بدهد که با سطح و توان مبارزه موجود و توازن قواى طبقات تناسب ندارد. حتى وقتى اسانلو در خارج بود و از قانون کار رژيم دفاع کرد، امثال من به همين اعتراض کرديم و نه اينکه چرا به جمهورى اسلامى فحش نداده است. براى دفاع از حقوق کارگر، براى دفاع از آزادى زندانيان سياسى و رهبران سنديکا، نيازى به مجيزگوئى رژيم اسلامى نيست. همانطور که نيازى به دادن شعار سرنگونى نيست. تمام کسانى که در شرايط علنى و قانونى کار ميکنند، ميدانند بايد فردا سرکارشان بروند. ميدانند بايد طورى حرف بزنند که ادامه کاريشان به خطر نيافتد. ميدانند بايد کارگر را روى اعتراض واقعى همانروزش متحد کرد و به ميدان آورد. در عين حال ميدانند که رعايت اين وجوه و ظرائف کار، دورى از آوانتوريسم و حرکتهاى نسنجيده، معنى اش تائيد رژيم و قانون رژيم و سران رژيم نيست. اگر اينبود، بايد انسان يا ديوانه يا بى مغز باشد که ابزارهاى فى الحال موجود رژيم اسلامى را بعنوان ظرف فعاليت دور بزند و تشکلى بنا نهد که سياستش از خانه کارگر هم عقب تر است. ما انتظار کارها و اقدامات محيرالعقول از هر مبارزه مشخص نداريم. هر تلاشى در چهارچوب موضوع کارش ميتواند خود را به اشکال مقدور بيان کند و اتحادش را روى همين بگذارد. هر تلاشى ميتواند و بايد در روند فعاليتش فضا را بطور مرتب براى فعاليت اش باز کند. فرق اساسى هست با نوع کار يک فعال اجتماعى در يک جنبش علنى در تناسب قواى معين با راديکاليسم شعارى و غير اجتماعى محافل بيدرد. اينها همه براى کمونيستها و سوسياليستهاى جنبش کارگرى از روز روشن تر است. اما کسى هم نميپذيرد با توجيه شرايط کار در داخل، کل حرکت را در پاى جمهورى اسلامى قربانى کرد. اين تشخيص شرايط نيست، تقديم دودستى و آگاهانه يک حرکت واقعى و يک اعتراض برحق کارگرى به رژيم اسلامى است. اين تير خلاص زدن به استقلال طبقه کارگر و خواست تشکل مستقل کارگرى است. اين برآورده کردن همان هدف ديرينه رژيم اسلامى و خانه کارگر و شوراهاى اسلامى کار است.  

وظايف کارگران سوسياليست

تلاش براى احياى سنديکاى واحد و پيشبرد اعتصاب و اعتراض کارگران واحد، عليرغم سرکوبهاى جمهورى اسلامى، دستاوردها و جايگاه مهمى در جنبش کارگرى داشته است. اين جنگ تمام نشده است. هنوز طبقه کارگر ايران در مراکز مختلف فاقد تشکل مستقل کارگرى هستند. در نتيجه سياست امروز سنديکاى واحد را بايد دست بالا پيدا کردن گرايش راست و مذهبى در مقابل سنديکاليسم سنتى و صنفى گرا از يکسو و گرايش راديکال و سوسياليست از سوى ديگر دانست. اين حتى با خط اسانلو و مددى و ديگران در دوره قبل تفاوت دارد. خط سنديکاليستى در شرکت واحد قويتر است اما اين گرايش ارتجاعى که امروز ميداندار شده است، تماما تلاشهاى تاکنونى را برباد ميدهد. اين گرايش اعتبار و حيثيت سنديکاى واحد و مبارزاتش را هيچ ميکند. اين گرايش با اين سياستها اعلام فاصله اش را با بقيه جنبش کارگرى پيشاپيش اعلام کرده است و عملا در کمپ بالائى ها کار ميکند. اين گرايش حتى از حمايت تعداد محدودى از کارگران خود شرکت واحد برخوردار نيست. وظيفه کارگران سوسياليست و کمونيست جنبش کارگرى عموما و شرکت واحد خصوصا اينست که قاطعانه در مقابل اين خط مشى عميقا ضد کارگرى بايستند. رجوع به کارگران در يک مجمع عمومى مناطق شرکت واحد يکروزه نشان ميدهد که اين سياست از کمترين اعتبار در ميان کارگران برخوردار است. کارگران سوسياليست شرکت واحد در اين مقطع وظايف سنگينى بعهده دارند. خط تمجيد از رژيم اولين نتيجه اش دلسردى کارگران است. نتيجه ديگر اين خط آزاد نشدن زندانيان شرکت واحد و عدم لغو احکام ضد انسانى است که به اسانلو و مددى دادند. اين سياست جنبش کارگرى را دچار انشقاق ميکند و همبستگى کارگرى در سطح کشورى و بين المللى را به سرعت کاهش ميدهد. اين سياست با هر تحليلى اگر به يک خط مسلط در جنبش کارگرى تبديل شود، کمر اين جنبش را خرد ميکند. اين سياست تجريه سنديکاى واحد را به عنوان تجربه اى تراژيک ثبت ميکند. استقلال کارگر بعنوان يک طبقه در مبارزه اش با اين حکومت و سرمايه داران اصل اساسى و ضامن پيشروى آنست. تشکل مستقل کارگرى، تشکل مستقل از دولت و نهادهاى دست ساز دولتى در ميان کارگران، يک رکن مهم تامين استقلال طبقاتى کارگر است. سنديکا و شورا و اشکل مختلف تشکل کارگرى در اين مقاله مورد بحث نبودند. کمونيستها از هر دو خشتى که کارگران در زمينه تشکل و اتحاد طبقه روى هم ميگذارند حمايت ميکنند. کمونيستها درعين حال که سنت شان مجامع عمومى کارگرى و ايجاد شوراهاى کارگرى است که دخالت مستمر کارگر را در مبارزه اش عليه سرمايه تامين ميکند، از اتحاد و تشکل و سازمانهاى طبقه کارگر در ابعاد وسيعتر مسئولانه حمايت ميکنند. اما نه فقط کمونيستها و سوسياليستها بلکه هيچ کارگر مبارزى اين اشتباه را نميکند که تشکل و حقوق اش را از اسلام و ارتجاع و سرمايه و قانون ضد کارگريش مطالبه کند. شعار فورى طبقه کارگر ايران انحلال شوراهاى اسلامى و خانه کارگر و ايجاد سازمانهاى مستقل کارگران است. تلاش چند سال اخير روى همين موضوع دور زده است. ميتوان در مورد شکست اين تلاشها و به نتيجه نرسيدن شان جداگانه بحث کرد و نوشت، اما هيچ جمعبندى نميتواند به تائيد رژيم و قانونش و خامنه اى و اين مواضع ضد کارگرى منجر شود. بعيد ميدانم جمهورى اسلامى جرات داشته باشد که چنين خواستى را علنا از کارگران بخواهد. کارگران سوسياليست و راديکال در شرکت واحد بايد اين موضوع را بسيار جدى تلقى کنند. فعالين کارگرى لازم است در اين زمينه بدون ابهام حرف بزنند. در حود شرکت واحد بايد کارگران را نسبت به اين موضوع حساس کرد. معلوم نيست اکثريت عظيم کارگران شرکت واحد حتى از چنين نامه اى خبر داشته اند. تجارب تاکنونى و نامه آخر سنديکاى واحد نشان ميدهد که جنبش مجمع عمومى کارگرى امروز تنها راه ممکن و عملى است که هم قادر است خلا تشکل مستقل کارگرى را پر کند، هم کارگران را در مبارزه برحق شان متحدانه به صحنه بياورد، و هم در مقابل سرکوب و تعدى رژيم اسلامى و خيل سازشکارانى که جنبش کارگرى را به يک ارزن ميفروشند سدى محکم قرار دهد.

شماره اول نشريه "پيک سنديکا"، عليرغم تفاوتهائى در ميان سنديکاليستهاى ايرانى، براستى پيکى نااميد کننده و شکست طالبانه بود. اين نشريه و سياست حاکم به آن نشان داد که سترونى سنديکاليسم در کشورهائى مانند ايران تا چه حد عميق است. سنديکاليسم که در يک شرايط نرمال تلاش اش را بر ايجاد يک سازش بين کارگر و کارفرما قرار داده است، در دوره انقلابى و عروج جنبش کارگرى دقيقا کنار قدرت ميايستد. نشانه هاى آن از هم اکنون پيداست. * 

Posted by mohammad1917 at 04:05 PM | Permalink

مریم حسین خواه فعال زنان که اکنون در زندان اوین است به واقع زندانی نظم مردسالار و سرمایه دارنه موجود است. نظمی که در تمامی جامعه ی ما هر روزه میلیون ها زن و مرد را دربند خویش کشیده است. نظمی که هر روز نگرانی و مشکل تازه ای نه تنها برای مریم که برای تمام انسان ها ایجاد می کند. نگرانی ها و مشکلاتی که من خود گوشه ای از آن ها را در مورد مریم برای مدت کوتاهی از نزدیک شاهد بودم. در زمانی که هر دوی ما در محل کار مشترکمان در روزنامه اعتماد با این قبیل معضلات دسته و پنجه نرم می کردیم.

زمانی که خبر بازداشت مریم را شنیدم خاطره ی روزی را که مریم به مناسبت آغاز زندگی مشترک تازه اش با یک جعبه شیرینی در پیاده روی مقابل روزنامه دیدم در ذهنم شکل گرفت.

روزی که مریم شادی توامان با نگرانی اش را با ما تقسیم کرد . روز هایی که از دغدغه هایش در مورد زنان و ستمی که بر آنان می رفت می خواست بنویسد اما صاحبان روزنامه اعتماد اجازه نمی دادند. کسانی که بازتولید کننده ی همان مناسبات مردسالارانه بودند، جلوی مریم را می گرفتند. همان طوری که جلوی من را می گرفتند که نباید از دغدغه های کارگران بنویسم.

یاد روز هایی می افتادم که با هم بحث می کردیم. من نقد هایم را به حرکت جبش زنان و حرکت کمپین می گفتم و مریم بسیار صبورانه گوش می کرد و سعی داشت توضیح دهد . هر چند که به احتمال قوی هیچ کدام مان اقناع نمی شدیم اما مهم آن بود که با هم در فضای دوستانه و صمیمی بحث می کردیم. بحث هایی که اگر ادامه می یافت و اگر می گذاشتند شاید نتیجه می داد. آری حاکمان سرمایه دار و مردسالار جامعه ما حتی نمی گذارند ما با هم بد باشیبم. حتی نمی گذارند با هم بحث و جدل و دعوا کنیم . چون می هراسند. می هراسند که از دل این نقد مداوم نیروی مادی بیرون آید که کل سیستم شان را از ریشه نابود سازد.

اما مریم محکم تر از من ایستاد. من رفتم اما او ماند. او می خواست که در مورد مشکلات زنان بنویسد در روزنامه در اینترنت و هر جایی که می توانست و دست آخر هم تاوانش را بر او تحمیل کردند. به جرم نوشتن از این مشکلات به زندان انداختنش!

زندان جزئی از مناسبات غیر انسانی حاکم بر جامعه ما است. این زندان گاهی در خانه ماست گاهی در محل کارمان و گاهی در خود دره ی اوین! زندان جزئی از همین سیستم است اصلا کلیت همین سیستم است. مریم هم چون میلیون ها زن و انسان دیگر این جامعه دربند این سیستم است.

فکر می کنم تلاش برای آزادی مریم علاوه بر آن که نیاز به حساسیت فردی دارد نیاز به یک عمل جمعی نیز دارد. عملی که به معنا واقعی کلمه رادیکال باشد. عملی که دست به ریشه مشکلات بزند. ریشه هایی که به وجود آورنده ی ماهیت زندان هستند. ریشه هایی که خشت خشت زندان اوین را بر بستر دره ای سبز و زیبا به زشتی بنا نهاده اند. ریشه های کثیفی که نه تنها مریم و زنان و دانشجویان و کارگران زندانی در دره اوین بلکه بسیاری دیگر را در بند کشیده اند.

آری این ریشه های سترگ تر از وسعت دید محدود ما ست. این ریشه ها تا آن جایی پیش رفته اند که باعث شده پدری کارگر که تنها برای احقاق حقوق خود و هم طبقه ای هایش و تمام انسان های این جامعه صد ها کیلومتر دورتر از مریم در زندان سنندج به سر ببرد. پدری که فرزندش از دوری وی تنها می تواند به زنی مبارز در خانه شان تکیه کند:(همیشه با دلداريهای مادرمان اين زن مبارز به آینده امیدوار شده ایم و دوری از پدر برایمان قابل تحملترشده است. مادری که مدت زيادی از زندگی مشترکش را صرف تلاش برای آزادی و کسب خبر از وضعيت شريک زندگی اش و پدر فرزندانش در زندان شده است!
ما ، فرزندان ، محمود صالحی درک کرده ايم که چرا پدرمان زندانی شده است!

آری به واقع مریم و تمامی زندانیانی که سعی در تغییر مناسات غیر انسانی مردانه ی این جامعه دارند تنها نیستند و خاطره شان فراموش نشدنی ست. در کنار آن محمود صالحی و تمامی کارگران زندانی نیز نباید فراموش شوند. تغییر این شرایط و نابودی زندان ها در گرو تغییر بنیادین مناسبات مردسالارانه و سرمایه دارانه ی حاکم بر کلیت سیستم موجود است.

من مریم را فراموش نکرده ام همان طوری که خیلی از دوستان و رفقا دیده و نادیده ی زندانی ام را فراموش نکرده و نخواهم کرد. همان طوری که کارگر مبارز فراموش نشدنی مثل محمود صالحی را فراموش نکرده ام. همان طوری که تمامی کارگران زندانی اسالو و مددی و رضا دهقان و... را فراموش نکرده ام.

هر شب با این تصور و رویا می خوابم که روزی فرا برسد که مریم در کنار همسرش شاد و زیبا زندگی راحتی داشته باشد همان طوری که محمود صالحی در کنار 2 پسرش در خانه ای که تمام بار مشکلاتش بر دوش زن محکم و مبارزه مثل نجیبه است شاد و زیبا زندگی کند.

من با این امید و این رویا و این تصور زنده ام. هر روز و هر شب تصور می کنم جهانی بدون مرز و محدوه جهانی بدون زندان را! شاید همن تصورات جمعی ما باشد که روزی تبدیل به عمل متحدانه و آگاهانه ی شود که این تصورات شیرین را عینیتی مادی ببخشد. روزی که محمود صالحی به همراه فرزندان و همسرش در دشت های سبز جاده سقز و بانه قدم بزنند و روزی که مریم نیز با همسرش با اختیار و آزادی خودشان به دره اوین بروند نه برای زندانی شدن بلکه برای آن که از سر سبزی و زیبایی آن جا که دیگر زندان نیست لذت ببرند. آیا این روز فرا خواهد رسید؟ من هم نمی دانم! ما همچنان امید دارم!

Posted by mohammad1917 at 01:20 AM | Permalink

گفتگوهای رفیق محمد کمالی از تلویزیون کومه له با بهرام رحمانی، درباره جنبش دانشجویی ایران. این گفتگوها از تلویزیون کومه له پخش شده اند و در سایت اینترنتی تلویزیون کومه له نیز قابل دسترسی هستند.

هدف از این گفتگوها، تقویت جنبش دانشجویی و  خواست ها و مطالبات بر حق این جنبش، به ویژه تقویت افق و گرایش سوسیالیستی در این جنبش بالنده و رشد یابنده است.

گفتگوی اول

محمد کمالی: امشب ما برنامه «دیالوگ» را به جنبش دانشجویی اختصاص داده ایم و مهمان عزیز ما، رفیق بهرام رحمانی، همکار تلویزیون ما، عضو کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران و عضو هیات دبیران کانون نویسندکان ایران (در تبعید) است.

رفیق بهرام، شما مسائل مربوط به جنبش دانشجویی و جنبش کارگری و جنبش زنان را همه جانبه پیگیری می کنید؛ در این موادر نیز مقالات مختلفی نوشته اید. اجازه می دهید اولین سئوال خود را با نگاهی مختصر به تاریخچه دانشگاه ها و جنبش دانشجویی ایران آغاز کنیم.

بهرام رحمانی: با درود به دست اندرکاران تلویزیون کومه له و بینندگان آن.

در انقلاب های بورژوازی قرن ۱۸ و ۱۹، دانشگاه ها تلاش کردند تا مراکز آموزش عالی هم از دولت و هم از کلیسا مستقل شوند. در ایران هم، در سال ۱۳۲۰ تلاش های فراوانی در راه «استقلال دانشگاه» صورت پذیرفت.

اولین مرکز آموزش عالی در ایران، که پس از انقلاب مشروطه در سال 1297 تاسیس شد، مدرسه عالی «طب» بود. سپس در سال 1306، مدرسه عالی حقوق وابسته به وزارت دادگستری و مدرسه عالی سیاسی وابسته به وزارت امور خارجه بودند. یک سال بعد دارالمعلمین از شکل مدرسه متوسطه خارج و در سال به سطح مدرسه عالی ارتقاء یافت. سرانجام در سال 1313 قانون تاسیس دانشگاه تهران به تصویب رسید. به تدریج دانشگاه های تبریز در سال 1326، مشهد 1335، اصفهان و جندی شاپور در سال 1337 با گزینش تعداد کمی دانشجو فعالیت آموزشی خود را آغاز کردند.

 براساس آمارهای آموزش عالی کشور، در سال تحصیلی 1324 - 1323، تعداد دانشجویان دانشگاه ها و مدارس عالی، حدود 1642 دانشجو تخمین زده می شود. یک سال بعد تعداد دانشجویان به 2184 دانشجو افزایش یافت. در سال 1327 - 1326، تعداد کل دانشجویان به 6257 دانشجو رسید که از این تعداد 171 دختر و 6086 دانشجو پسر بودند. تعداد دانشجویان مراکز آموزش علمی هم چنان ارتقا پیدا کرد تا این که در سال تحصیلی 1342 - 1341 تعداد دانشجویان به 24456 دانشجو و در سال تحصیلی 1357 - 1356، به 160308 دانشجو رسید که حدود یک پنجم آن در دانشگاه تهران مشغول تحصیل بودند.

به موجب قانون اعزام دانشجو به خارج کشور که در  خرداد ماه 1339 به تصویب مجلس شورای ملی رسید، دولت موظف شد دانشجویان رتبه اول هر یک از رشته های عالی را برای تکمیل تحصیلات به مدت چهار سال به خرج دولت به خارج اعزام کند، به شرطی که آن ها پس از اتمام تحصیل معادل سال هایی که در خارج تحصیل کرده اند به دولت خدمت کنند. البته تعداد کسانی که با استفاده از کمک های دولت در کشورهای خارجی تحصیل کردند با دانشجویانی که به خرج خود در خارج تحصیل کردند، قابل مقایسه نبود. در سال تحصیلی  1343 - 1342، 17385 دانشجوی ایرانی در کشورهای آمریکا، کانادا، انگلستان، فرانسه و در دیگر کشورهای اروپایی و آسیایی مشغول تحصیل بودند. در سال تحصیلی 1355 - 1354، تعداد دانشجویان ایرانی در خارج کشور به 29701 دانشجو بالغ می شد. دانشجویان سیاسی مخالف حکومت پهلوی، عمدتا در کنفدراسیون دانشجویان ایرانی که یک تشکل چپ بود، فعالیت سیاسی داشتند.

محمد کمالی: دهه شصت هفتاد میلادی، اوج جنبش دانشجویی در جهان بود، وضعیت جنبش دانشجویی در این دوره در ایران چگونه بود؟ اساسا این دوره را چگونه تحلیل می کنید.

بهرام رحمانی: دهه شصت هفتاد اوج مبارزه دانشجویان چپ در جهان بود. اعتراضات دانشجویی در اروپا و مبارزه چریکی مسلحانه به ویژه در آمریکای لاتین تاثیر خود را در همه جوامع از جمله جامعه ایران هم گذاشته بود. هرجا که روزنه انقلابی دیده می شد و اعتراضی در جریان بود چپ ها به ویژه دانشجویان چپ راهی آن جا می شدند و در صف مقدم این مبارزات قرار می گرفتند.

یکی از جنبش های عمده دانشجویی و روشنفکری در ماه مه 1968، در فرانسه پدید آمد. هر چند که این جنبش به اهداف نهایی خود نایل نشد، اما حکومت ژنرال دوگل را متزلزل کرد و هراسی گسترده در میان طبقات حاکم بورژوایی به وجود آورد. در شورش ماه مه فرانسه، در مرحله نخست در اوایل ماه مه، اعترضات دانشجویان تمام پاریس را در برگرفت. دولت دوگل، در کنترل این جنبش ناتوان ماند و ابعاد آن به شهرستان ها نیز گسترش یافت. در محله دوم این جنبش با جنبش کارگری پیوند خورد و از اواسط ماه مه به بعد اعتصاب عمومی گسترده ای سازمان دهی شد. سرانجام به دستور دوگل، نیروهای امنیتی و ارتش، به نحو خشونت آمیزی این جنبش را سرکوب کردند. این جنبش، بر علیه «کل نظام حاکم» بود.

جریان روشنفکری و دانشجویی مترقی و پیشرو در ایران نیز تحت تاثیر این فضای متحول انقلابی بود. مطالعه کتاب های مارکسیستی و مباحث داغی پیرامون آن، در همه محافل چپ جریان داشت. کتب کارل مارکس، انگلس، لنین و غیره در دانشگاه ها دست به دست می چرخید. گرایش غالب بر فعالیت های هنری و ادبی آن روزگار گرایش چپ بود. برای مثال، اشعار احمد شاملو و ترجمه هایش. رمان هایی که نوشته می شد. در هر صورت افکار و آرای چپ در دانشگاه ها غالب بود و در سال های آخر انقلاب، عمدتا فضای سیاسی دانشگاه ها در کنترل دانشجویان چپ بود.

محمد کمالی: اگر با این مقدمه به سراغ جنبش دانشجویی ایران برویم و کمی نیز در تاریخ این جنبش تعمق کنیم در طول حدود شصت سال گذشته وقایعی در جنبش دانشجویی اتفاق افتاده است که نقطه عطف هایی در جنبش دانشجویی هستند. البته در این جا وقت نداریم وارد جزئیات این نقطه عطف های تاریخی شویم. از این رو، اگر ممکن است لطفا به طور اجمالی به این نقطه عطف ها در دوره حکومت پهلوی اشاره کنید؟

بهرام رحمانی: در سال‌ های 1332 - ۱۳۲۰ یا همان دوران روزنه هایی از آزادی‌ های دموکراتیک دیده می ‌شد. اما پس از کودتای 28 مرداد 1332، این روزنه ها کاملا بسته شد و یک حکومت دیکتاتوری حاکم گردید که دانشگاه ‌ها را نیز خفه کرد.

کودتای 28 مرداد 1332، محمدرضا شاه با حمایت و پشتیبانی آمریکا و طراحی سازمان پلیس مخفی آمریکا «سیا»، دانشجویان در مقابل کودتاچیان دست به مقاومت و مبارزه زدند، با یورش نیروهای حکومت نظامی مواجه شدند. نیروهای سرکوبگر، دانشجویان معترض و آزادی خواه را در روز 16 آذر 1332، در صحن دانشگاه تهران به خاک و خون کشیدند. این اعمال جنایت کارانه حکومت شاه سبب شد که دانشگاه به سنگر محکمی برای گرایش چپ جامعه ایران تبدیل شود. 

بدین ترتیب، روز 16 آذر 1332، به دلیل اهمیت و جایگاهی ویژه ای که در جنبش دانشجویی ایران دارد، در تاریخ جنبش دانشجویی به عنوان روز دانشجو ثبت شده است. در این روز، در اعتراض به سفر نیکسون، معاون رییس جمهوری وقت آمریکا، تظاهرات وسیعی از سوی دانشجویان سازمان دهی شد که در آن، نیروهای سرکوبگر حکومت پهلوی به صفوف دانشجویان یورش بردند. نیروهای حکومت نظامی، همچنین وارد دانشگاه شدند و در سرسرای دانشکده فنی، دانشجویان را به گلوله بستند که در اثر آن، سه تن از دانشجویان به نام های بزرگ نیا، شریعت رضوی و قندچی جان باختند. علاوه بر این مامورین حکومت نظامی، تعداد بی شماری از دانشجویان را زخمی و یا دستگیر کردند. محمدرضا شاه، شخصا فرماندهان و مامورانی را که به سوی دانشجویان تیراندازی کرده بودند، مورد تشویق قرار داد.

- در واقعه دوم اول بهمن ماه 1340، روی داد. در این روز، چتربازان حکومت شاه به دانشجویان حمله کردند. دانشجویان دست به اعتراض و تظاهرات زده بودند که با هجوم چتربازان مواجه شدند.

- واقعه سوم در روز 13 آبان ماه 1357، در گرماگرم اعتراضات و اعتصابات انقلابی، اتفاق افتاد. سربازان گارد شاهنشاهی، در قابل دانشگاه تهران به روی دانشجویان و مردم تظاهرکننده که بر علیه شاه و حکومت او شعار می دادند، آتش گشودند. در اثر تیراندازی مامورین گارد شاهنشاهی تعدادی کشته و یا زخمی شدند. این ها نمونه هایی از نقطه عطف های مهم جنبش دانشجویی در دوره حکومت پهلوی است که می توان به آن ها گسترده تر پرداخت.

محمد کمالی: پس از انقلاب 1357، برخورد حکومت جدید اسلامی که با سرکوب خونین انقلاب و حمله به کردستان، ترکمن صحرا، خوزستان و سرکوب زنان و سازمان و احزاب چپ و کمونیست و انقلابی به قدرت رسید با جنبش دانشجویی چه برخوردی داشت؟

بهرام رحمانی: پس از پیروزی انقلاب 1357، عملا جریان های چپ بیش ترین نفوذ را در دانشگاه ها داشتند. تشکل های گوناگون دانشجویی به سرعت رشد کردند.

مهم ترین واقعه فاجعه بار جنبش دانشجویی ایران، در سال 1359 تا 1362 تحت عنوان «انقلاب فرهنگی» و بستن دانشگاه با زور و تصفیه دانشجویان و اساتید چپ و سکولار و آزادی خواه روی داد.

نخستين موج حمله به دانشگاه ها و دانشگاهیان، از ۲۶ فروردين 1359، هنگام سخنرانی اکبر هاشمی رفسنجانی (عضو شورای انقلاب) در دانشگاه تبريز آغاز شد. ظاهرا به بهانه به تشنج کشيده شدن سخنرانی رفسنجانی در این دانشگاه، حدود ۶۰۰ تن از «دانشجويان مسلمان»، ساختمان مرکزی دانشگاه را به تصرف درآوردند و خواستار «پاکسازی دانشگاه» از کسانی شدند که «عناصر وابسته به حکومت شاه و ديگر خودفروختگان» می خواندند. این حرکت بهانه ای شد تا حکومت اسلامی اهداف از پیش طراحی شده خود را برای بستن دانشگاه ها و تصفیه دانشجویان و اساتید سکولار و چپ به سرعت پیاده کند.

بلافاصله سپاه پاسداران، دفتر تبليغات اسلامی، روحانيت مبارز، جهاد سازندگی، تعداد زيادی از سازمان ها، انجمن ها و کانون های اسلامی و بازاريان تبريز حمایت خود را از اين اقدام «دانشجویان مسلمان» اعلام کردند. دو تن از معاونان دانشگاه تبريز نيز در استعفانامه اعتراض آميز خود نوشتند که مهاجمان به ساختمان مرکزی، از پشتيبانی افراد مسلح خارج از دانشگاه برخودار بودند.

روح الله خمینی، بنیان گذار حکومت ارتجاعی اسلامی، 27 سال پيش، با صدور فرمانی، تشکیل «ستاد انقلاب فرهنگی» را صادر کرد. خمینی، با صدور چنین فرمان های غیرانسانی هم چون فرمان حمله به کردستان، ترکمن صحرا، برقراری حجاب اجباری، تهدید و ترور، شکنجه و اعدام، سنگسار و قطع اعضای بدن با اتکاء به قوانین اسلامی قصاص و... فرمان بستن دانشگاه ها و تصفیه اساتید دانشگاه ها و دانشجویان سکولار، آزادی خواه و چپ را نیز صادر کرد.

در فرمان خمینی، آمده  بود: «بر این اساس به حضرات آقایان محترم محمد جواد باهنر، مهدی ربانی املشی، حسن حبیبی، عبدالکریم سروش، شمس آل احمد، جلال الدین فارسی، علی شریعتمداری مسئولیت داده می شود تا ستادی تشکیل دهند و از افراد صاحب نظر متعهد و مومن به جمهوری اسلامی دعوت نمایند تا شورایی تشکیل دهند و برنامه ریزی رشته های مختلف و خط مشی فرهنگی آینده دانشگاه ها براساس فرهنگ اسلامی و انتخاب اساتید شایسته و متعهد و آگاه و دیگر امور مربوط به انقلاب آموزشی اسلامی اقدام نمایند. بدیهی است بر اساس مطالب فوق دبیرستان ها و دیگر مراکز آموزشی که در رژیم سابق با آموزش و پرورش انحرافی و استعماری اداره می شد، تحت رسیدگی دقیق قرار گیرد.»(به نقل از فرمان خمینی برای تصفیه دانشگاه ها در 22 خرداد 1359)

در ۲۹ فروردين، اعضای شورای انقلاب به ديدار آيت الله خمينی رفتند و سپس در بيانيه ای تصريح کردند که مراکز آموزش عالی به «ستاد عمليات سياسی تفرقه آور» بدل و مانع دگرگونی بنيادی در دانشگاه ها شده است. براساس این بيانيه به گروه های سياسی سه روز - از شنبه ۳۰/۱/۵۹ تا دوشنبه ۱/۲/۵۹- مهلت دادند که دفتر فعاليت خود در دانشگاه ها را تعطيل کنند.

عناصر سرکوبگر حکومت اسلامی، پيش از آغاز مهلت سه روزه، یعنی از روز جمعه ۲۹ فروردين، هجوم وحشیانه خود نیز مراکز آموزش عالی در تهران، شيراز، مشهد، بابلسر، کرج و جهرم را آغاز کردند.

در تهران، شديدترين خشونت ها در دانشگاه تربيت معلم روی داد و اعضای انجمن اسلامی، پس از ساعت ها درگيری با کمک نمازگزارانی که از نماز جمعه آمده بودند، دانشگاه را تحت کنترل خود درآورند.

روز بعد از این تهاجم، روزنامه جمهوری اسلامی (ارگان حزب جمهوری اسلامی)، در سرمقاله خود با تاکيد بر «ادامه انقلاب در دانشگاه ها تا زير و رويی کامل اين نهاد»، نوشت: «اگر شورای انقلاب بخواهد تساهلی در اين زمينه از خود نشان دهد با قهر توده ها مواجه خواهد گشت.»

در پايان مهلت سه روزه، شورای انقلاب که تقريبا نيمی از اعضايش عضو حزب جمهوری اسلامی بودند، در پيامی به ملت ايران اعلام کرد که «سرعت مورد نظر در اجرای تصميمات اعلاميه مورخ ۲۹ فروردين ۱۳۵۹ وجود نداشته است.» در اين پيام همچنين تاکيد شده بود: «تصميم شورا در مورد برچيدن ستادها و دفاتر فعاليت گروه های مختلف، ... کتابخانه ها، دفترهای هنری و ورزشی و نظاير اين ها را در بر می گيرد.»

سرانجام، روز ۳۱ فروردين ماه حمله همه جانبه به دانشگاه ها آغاز شد و پس از دو روز هجوم مداوم به دانشگاه ها، از جمله ۳۰۰ دانشجو در دانشگاه شيراز و ۳۵۶ دانشجو در دانشگاه مشهد زخمی شدند.

بدین ترتیب، در جريان انقلاب فرهنگی حکومت اسلامی که از روز 26 فروردين 1359 آغاز و تا بستن دانشگاه ها در روز 15 خرداد 1359 صورت گرفت، اعضای ستاد انقلاب فرهنگی شرکت فعال داشتند.

فقط در روزهای آغازین انقلاب فرهنگی، عوامل حکومت اسلامی، حدود 17 دانشجوی را کشتند و 2180 دانشجو را نیز زخمی کردند.

آمار رسمی سال 59 - 1358 سال بسته شدن دانشگاه ها شمار دانشجویان را 174217 تن نشان می دهد، همین رقم در سال تحصیلی 62-1361 پس از بازگشایی دانشگاه ها 117148 اعلام شد. بر پایه گزارش های آماری 57069 دانشجو از ادامه تحصیل باز ماندند.

همچنین در جريان انقلاب فرهنگی، اعضای هئيت علمی دانشگاه ها که در سال های 58 و 59 بالغ بر 16877 نفر بود (يعنی برای هر ده دانشجو يک استاد)، به 8000 هزار نفر کاهش يافت.

 در واقع بستن دانشگاه ­ها تحت عنوان «انقلاب فرهنگی»، در ادامه راه انداختن رعب و وحشت، حمله به ترکمن صحرا، حمله به کردستان، حمله به زنان، حمله به دفاتر سازمان­ های سیاسی، حمله به تشکل­ های کارگری و تجمعات، به مرحله اجراء درآمد.

حکومت اسلامی، احزاب سیاسی، تشکل ­های کارگری، تشکل­ های زنان، تشکل ­های دانشجویی، کانون نویسندگان، روزنامه ­نگاران و غیره را یکی پس از دیگر منحل کرد و فعالین آن ­ها را تحت تعقیب پلیسی قرار داد. روزنامه­ ها را تعطیل کرد. قلم ­ها را شکست. دهان ­ها را بست. فضایی درست کرد که به قول شاملو: «دهانت را می­بویند مبادا گفته باشی دوستت دارم!»

محمد کمالی: 18 تیر 1378، یک نقطه عطفی در تاریخ جنبش دانشجویی در دوره اخیر است، دانشجویان در اعتراض به حمله ویرانگر به خوابگاهشان دست به اعتراض پنج روزه زدند که ایران را لرزاند. پس از این واقعه جنبش دانشجویی چه تحولی پیدا کرد؟

بهرام رحمانی: بلی، واقعه مهم دوم در جنبش دانشجویی در دوره حکومت اسلامی، حادثه 18 تیر 1378 است. در سحرگاه هجده تیر 1378، مامورین سرکوبگر حکومت اسلامی، به خوابگاه دانشجویان دانشگاه تهران یورش وحشیانه ای بردند و در حالی که دانشجویان در خواب بودند با پتک در اتاق های دانشجویان را شکستند و به داخل اتاق ها گاز اشک آور پرتاب کردند. دانشجویانی که سراسیمه از خواب بیدار شده بودند با ضرب و شتم نیروی های ویژه مواجه شدند. حتی مامورین حکومت اسلامی با نعره «یا علی» برخی دانشجویان را با تخت خوابشان از پنجره ها به پایین انداختند. ده ها دانشجو شدیدا زخمی و دچار خونریزی مغزی شدند. یک دانشجوی نیز جان خود را از دست داد.

بدنبال این حمله وحشیانه نیروهای حکومت به خوابگاه دانشجویان دانشگاه تهران، دانشجویان سراسر کشور به حمایت از دانشجویان دانشگاه تهران، دست به اعتراض وسیعی زدند. این اعتراض گسترده دانشجویان در تهران، حدود هفت روز ادامه یافت. در دانشگاه های شهرهای دیگر، به ویژه دانشگاه تبریز نیز بین دانشجویان و مامورین حکومت درگیری های شدیدی روی داد. در واقع حکومت اسلامی در روز 18 تیر 1378، بار دیگر جنایات حکومت پهلوی علیه دانشجویان در  16 آذر سال 1332 را تکرار کرد.

یکی از دستگیرشدگان واقعه 18 تیر، اکبر محمدی بود که در زندان به طور مشکوکی درگذشت. جمال کريمی راد، سخنگوی وقت قوه قضاييه، علت فوت اکبر محمدی را نامشخص و در حال بررسی اعلام کرد. اما هنوز توضيح مشخصی درباره مرگ وی از سوی مسئولان جمهوری اسلامی داده نشده است.

احمد باطبی، ديگر دانشجوی زندانی که او هم در اعتراضات دانشجويی تير ماه  ۱۳۷۸ دستگير شد. وی ابتدا به اعدام محکوم گردید و پس از آن، اين حکم با دو درجه تخفيف به ۱۵ سال زندان، ۱۰ سال حبس و ۵ سال حبس تعزيری تبديل شد. وی تاکنون بيش از ۶ سال از بهترین دوران جوانی خود را در زندان گذرانده است. باطبی، در سال گذشته، با مشکلات جسمی فراوانی روبرو شد تا جايی که در اواسط بهمن ماه ۸۵، دچار سکته مغزی گردید. احمد باطبی، روزهای پايانی سال ۱۳۸۵برای مرخصی از زندان بيرون آمد. 

بدین ترتیب، 18 تیر و وقایع بعد از آن، یک نقطه عطف تاریخی در جنبش دانشجویی ایران محسوب می شود. پس از این واقعه، توهمات به حکومت و همه جناح های آن در درون دانشجویان، کم و کم تر شد و فضا برای فعالیت علنی دانشجویان سوسیالیست هر چه بیش تر مساعدتر گردید. چرا که جناح «دوم خرداد» حکومت اسلامی و به طور کلی گروه دفتر تحکیم وحدت و گرایشات لیبرالی در دانشگاه ها شکست فاحشی خوردند و توهمات در بین دانشجویان نسبت به دفتر تحکیم وحدت کم رنگ تر شد. در حقیقت اعتراض جنبش دانشجويی در هجده تیر، از آن زمينه های سیاسی و اجتماعی برخوردار بود که بخشی از مطالبات عمومی جامعه را نیز بیان می کرد.

محمد کمالی: بعد از ریاست جمهوری احمدی نژاد، این پاسدار تیرخلاص زن، با وجود فشارهای فراوان، این جنبش در جهت پیوند با جنبش کارگری در حرکت است، نظر شما چیست؟  

بهرام رحمانی: سرکوب دانشجویان و برقراری اختناق در دانشگاه ها و پاک سازی استادان سکولار با روی کار آمدن دولت نهم به ریاست جمهوری احمدی نژاد، تشدید شد. دولت نهم، در خرداد 1385، حکم بازنشستگی 70 تن از اساتید دانشگاه تهران را صادر کرد. این پاک سازی تنها محدود به دانشگاه تهران نبود و در دانشگاه‌ های تبریز و مشهد نیز این سیاست به مرحله اجرا گذاشته شد. در دانشگاه علم و صنعت نیز 53 استاد حکم بازنشستگی خود را دریافت کردند.

بعد از اجرای این احکام احمدی نژاد، در دیدار با جمعی از دانشجویان «برگزیده» در چهاردهم شهریور سال 85 گفت: «... من خطاب به جوانان می گويم تغيير نظام آموزش سکولار که 150 سال حاکم بوده کار سختی است و بايد به کمک هم اين کار را انجام داد. البته اقداماتی در اين زمينه انجام شده، ولی کافی نيست و بايد با پشتوانه هم اين اقدامات را گسترش دهيم.»

انحلال انجمن های دانشجویی، توقیف حدود چهل نشریه دانشجویی، تعطیلی وبلاگ های فعالین جنبش دانشجویی، احظار پی در پی دانشجویان فعال به کمیته های انظباتی و محروم کردن آن ها از تحصیل، گوشه های دیگری از اقدام دولت نهم در دانشگاه ها است.

احمدی نژاد، همچنین برای اولين بار در تاريخ هفتاد ساله دانشگاه تهران، يک آخوند را به رياست آن منصوب کرد. دانشجويان آزادی خواه، در اعتراض به این انتصاب دست به تظاهرات گسترده زدند و نسبت به امنيتی شدن فضای دانشگاه ها اعتراض کردند.

در مراسم روز ۲۰ خرداد ماه 1386، دانشکده امیرکبیر (پلی تکنیک)، محمود احمدی نژاد، بارها مجبور شد در ميان حرف هايش که مدام با هياهوی دانشجويان و اعتراض آن ها قطع می شد، مکث کند. محمود احمدی نژاد، همچنين در اين سخنرانی با اشاره به اعتراضات دانشجويان گفت، خفقان در ايران وجود ندارد. اعتراض دانشجويان تا آن جا اوج گرفت که عکس های او را سوزاندند. این مراسم به حدی احمدی نژاد را گیج کرده بود که وی پس از پايان مراسم، بدون آن که به سئوالات دانشجويان معترض پاسخ دهد، دانشگاه اميرکبير را ترک کرد. دانشجویان جسور و معترض پلی تکنیک، با شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» و «رییس جمهور فاشیست پلی تکنیک جای تو نیست»، کل موجودیت حکومت اسلامی را زیر سئوال بردند و به جامعه اعلام کردند که دانشجویان در کنار کارگران و زنان و مردم محروم و آزادی خواه مخالف کلیت حکومت اسلامی هستند.

در جریان 16 آذر سال گذشته، می توان گفت یک تحول بزرگی در جنبش دانشجویی پدید آمد و نقطه عطف مهم دیگری در تاریخ جنبش دانشجویی به وقع پیوست. دانشجویان سوسیالیست و آزادی خواه روز 16 آذر سال گذشته، با شعارهای «آزادی، برابری، سوسیالیسم یا بربریت»، «دانشجو کارگر اتحاد اتحاد»، «معیار آزادی زن، معیار آزادی جامعه است»، «مرگ بر دیکتاتور» و...، فضای سیاسی و اجتماعی تازه ای را در دانشگاه ها به وجود آورند. این یک دستاوردی بزرگ و تاریخی است که جنبش دانشجویی با جمع بندی دقیق و هم جانبه آن، گام های بعدی خود را محکم تر بردارد.

بنابراین، من با شما موافقم و واقعیت ها نیز همین را نشان می دهد که جنبش دانشجویی در جهت پیوند با جنبش کارگری گام برمی دارد. یک نمونه برجسته راه انداختن کمپین آزادی محمود صالحی، این رهبر دلسوز و سرشناس جنبش کارگری که در اسارت حکومت اسلامی قرار دارد، در دانشگاه های ایران است که گام مهم عملی در پیوند این دو جنبش با همدیگر است.

محمد کمالی: به عنوان آخرین سئوال، اگر بخواهید این گفتگو را جمع بندی کنید به کدام نکات تاکید می کنید؟

بهرام رحمانی: بی تردید در این میان، یکی از مهم ترین عرصه های فعالیت سازمانگرانه چه در راستای حزبیت و چه در راستای تشکل های توده ای در جنبش دانشجویی است. مسئله سازمان دهی چه از نوع حزبی و چه از نوع تشکل های توده ای در مدارس و دانشگاه ها امری مهم و ضروری است. عرصه ای که توجه و نیروی ویژه می طلبد.

از سوی دیگر، جنبش دانشجویی با طرح و پالایش دادن به مباحثی در عرصه آموزش و پرورش سکولار، مواد درسی متناسب با دستاوردهای علمی جهان شمول توجه کند.

جامعه ایران، یک جامعه جوان است. در حال حاضر براساس آمارهای رسمی حدود 20 ميليون نفر از شهروندان ایرانی زير 20 سال و حدود 75 درصد نیز زیر 35 سال هستند. ترکیب سنی حدود 20 درصد اين جمعيت، بين 15 تا 24 سال است. این نیروی عظیم و پرانرژی که به آزادی و برابری و رفاه همانند نان شب نیاز دارد و هیچ امیدی نیز به بهبود آینده در حکومت اسلامی تصور نمی کند. اکنون حدود 30 درصد از فارغ التحصيلان کشور بيكار هستند. بی تردید این نیرو، در تحولات آتی ایران نقش برجسته ای ایفاء خواهد کرد.

مسلم است که دانشگاه‏ها به عنوان يكی از اركان و مراکز روشنگری و نشر آگاهی انقلابی در درون جامعه، نقش بس مهمی در تحولات اجتماعی ایفا می کند. جنبش دانشجویی در پیوند با جنبش کارگری، جنبش زنان، جنبش انقلابی کردستان و همه مردم تحت ستم می تواند نقش مهمی در این تحولات ایفاء کند. پیوند این جنبش ها به یک مبارزه طبقاتی گسترده و سراسری منجر می گردد که نه تنها قادرند مطالبات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خود را بر حکومت اسلامی تحمیل کنند، بلکه رمینه های واقعی انقلاب اجتماعی را نیز برای سرنگونی این حکومت مساعد سازند. بر این اساس، همه نیروهای جنبش کارگری کمونیستی و حزب ما هم به نوبه خود باید در تقویت جنبش دانشجویی و به ویژه برقراری ارتباط نزدیک تر با دانشجویان برابری طلب و عدالت خواه و کمونیست گام های موثرتری بردارد.

محمد کمالی: اگر نقطه ای دیگری دارید بفرمائید.

بهرام رحمانی: نه، عرضی ندارم. خیلی ممنون.

محمد کمالی: من هم تشکر می کنم با امید این که در برنامه های دیگر نیز شما را داشته باشیم.

***

گفتگوی دوم

محمد کمالی: رفیق بهرام، ما در گفتگوی قبلی با شما بیش تر به تاریخچه جنبش دانشجویی و وقایع مهم تاریخی که این جنبش از سر گذرانده است، اختصاص داده بودیم. در این گفتگو اگر موافق باشید من سئوالات خودم را با موقعیت کنونی جنبش دانشجویی ایران شروع کنم. اخیر با بازگشایی دانشگاه ها همین طور که انتظار می رفت دانشجویان بار دیگر مبارزه وسیعی را برای تحمیل خواست های خود به حکومت اسلامی آغاز کرده اند. اکنون خواست عمده دانشجویان چیست؟

بهرام رحمانی: مبارزات کارگران و مردم محروم برای کسب آزادی های برحق و انسانی در تمامی عرصه های اجتماعی در جریان است، اما قبل از پرداختن به سئوال شما مقدمتا باید بگویم که بافت دانشجویان دانشگاه های ایران به خصوص در سال های اخیر تغییر کرده است و آن تغییر این است که بسیاری از فرزندان کارگران و مردم محروم نیز با وجود مشکلات زیاد وارد دانشگاه ها شده اند، این دانشجویان مشکلات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی را عمیقا می شناسند و در آن زندگی می کنند. از انی رو این بافت سبب شده است که روزبروز اعتراض دانشجویان و مبارزه آن ها برای کسب خواست ها و مطالباتشان هرچه بیش تر رادیکال تر و منسجم تر مطرح شود.

همچنین امروز آشکارا می توان دید که رهبری جنبش دانشجویی با دانشجویان رادیکال، برابری طلب و سوسیالیست است. این را از مقالات آن ها و شعارهایی که در تجمعات خود سر می دهند و قطعنامه هایی که صادر می کنند، می توان مطالعه کرد.

دانشجویان با تحلیل طبقاتی از اوضاع جامعه و خود، بر خواست های عاجل جنبش دانشجویی، از جمله آزادی دانشجویان زندانی و زندانیان سیاسی، آزادی بی قید و شرط فعالین کارگری هم چون محمود صالحی، منصور اسانلو و ابراهیم مددی، لغو کمیته های انظباطی، برچیدن فضای نظامی و به رسمیت شناختن حق تشکل مستقل و نشریات دانشجوئی و دیگر مطالبات صنفی و اجتماعی خود در تمامی دانشگاه های ایران تاکید دارند.

محمد کمالی: حکومت اسلامی، برای مهار جنبش دانشجویی چه اقداماتی به کار می گیرد؟

بهرام رحمانی: حکومت اسلامی، با تشدید سرکوب های سیاسی و اجتماعی، دستگیری وسیع جوانان تحت عنوان «اراذل و اوباش»، اعدام های خیابانی، زندانی کردن فعالین کارگری، جنبش زنان و تشدید سانسور و اختناق، حتی ترور فعالین کارگری، سرکوب در دانشگاه ها را نیز گسترده تر کرده است.

حکومت اسلامی، با تعرض به تجمعات و فعالین جنبش دانشجویی، دور جدیدی از سرکوب را که در کلیه عرصه های اجتماعی اعمال می کند، در محیط های دانشگاهی نیز با تهدید و دستگیری و زندانی کردن فعالین دانشجویی، بستن رسانه های آن ها، احضار آن ها به کمیته های انظباطی و محروم از تحصیل و غیره را به کار می گیرد. علاوه براین ها، از چماق داران و سرکوبگران اداره اطلاعات و بسیج نیز برای سرکوب جنبش دانشجویی استفاده می کند.

صدور احکام سنگین برای دانشجویان پلی تکنیک، حمله به دانشجویان اهواز، بازداشت دانشجویان در تجمع دانشگاه علامه و بازداشت پی در پی فعالین این اعتراضات گوشه های دیگری از وحشی گری های حکومت اسلامی در دانشگاه های سراسر کشور است.

بدین ترتیب، حکومت اسلامی و نیروهای سرکوبگر آن، در جهت مقابله با رشد و گسترش اعتراض دانشجویان و همچنین برای منزوی فعالین جنبش دانشجویی در دانشگاه ها، به انواع و اقسام توطئه ها متوسط می شوند. مثلا اطلاعیه های جعلی به نام جنبش دانشجویی صادر می کنند. از طریق عوامل خود به تفرقه و چند دستگی دامن می زنند. در چنین شرایطی هوشیاری فعالین و سازمان دهندگان جنبش دانشجویی برای مهم است. اگر تاکنون این هوشیاری نبود شاید این جنبش ضربات زیادی دید بود. بنابراین، فعالین جنبش دانشجویی به بهترین وجهی از فرصت ها برای بیان خواست ها و مطالبات بر حق خود استفاده می کنند.

محمد کمالی: این واژه «اراذل و اوباش» از کجا آمده و حکومت به چه دلیل آن را به کار می گیرد؟ اساسا این ها چه کسانی هستند که اراذل و اوباش نامیده می شوند؟

بهرام رحمانی: به نظرم واژه «ارداذل و اوباش» را برای اولین بار محمد خاتمی، رییس جمهوری وقت حکومت اسلامی، در اعتراض پنج روزه دانشجویان در بعد از واقعه 18 تیر 78 به کار برد. از آن تاریخ به بعد، این واژه توسط سران حکومت بر علیه جوانان معترض و تحقیر آن ها به کار می گیرند. در حالی که اگر این واژه از دهان مقامات یک کشور پیشرفته صنعتی در بیاد جامعه با اعتراض خود او را وادار به استعفا می کند. با روی کار آمدن احمدی نژاد و با تشدید سرکوب های سیاسی و اجتماعی و سانسور و خفقان، دستگیری جوانان در خیابان ها نیز تحت عنوان «اراذل و اوباش» گسترش یافته است. مامورین رنگارنگ انتظامی و لباس شخصی و چماقداران آن در خیابان ها به زنان و جوانان حمله می کنند؛ در خیابان ها انسان ها را به دار می کشند و حتی برای شکستن روحیه جوانان دستگیر شده، به گردن آن ها آفتابه می اندازند و در خیابان ها می چرخانند. واقعا اگر قرار باشد به کسی «اراذل و اوباش» گفت، شایسته احمدی نژاد و سران حکومت اسلامی و فرماندهان سپاه و بسیج و وزارت اطلاعات و لباس شخصی هاست که دست به هر جنایتی می زنند.

محمد کمالی: دادگاه های حکومت اسلامی، با دانشجویان دستگیر شده چه رفتاری دارد؟ آیا مثلا آن ها از حق داشتن وکیل مدافع برخوردارند؟

‏بهرام رحمانی: همگان مطلع هستند که در طول 28 سال حاکمیت حکومت اسلامی، هیچ دادگاه و بررسی «جرمی» عادلانه نبوده است. برای مثال زندانیان سیاسی که در سال 1367 به طور دسته جمعی اعدام شده اند، حتی دادگاه برخی از آن ها دو سه دقیقه بیش تر طول نکشیده و به جوخه های اعدام سپرده شدند. در حکومت اسلامی، بحث از قضاوت و دادگاه عادلانه و برخورداری از وکیل مدافع و علنیت دادگاه و عیره خبری نیست. بسیاری از وکلایی که در چارچوب قوانین حکومت اسلامی، وکالتی را پذیرفته اند نه تنها به آن ها اجازه داده نشده است که پرونده موکلین خود را مطالعه کنند، بلکه تهدید و دستگیر و زندانی نیز شده اند. برای نمونه آقای ناصر زرافشان، صرفا به این دلیل که وکالت خانواده های قتل های سیاسی موسوم به «قتل های زنجیره ای» که عزیزان آن ها را جوخه های مرگ وزارت اطلاعات حکومت اسلامی به قتل رسانده بودند، 5 سال از عمر خود را در زندان گذراند.

همچنین اخیرا وکیل دانشجويان زندانی امير کبير، احسان منصوری، احمد قصابان و مجيد توکلی، در یکی از گفتگوهایش رسما اعلام کرده است که:

«اگر قرار بود قانون ‏داخلی در مورد اين سه دانشجويی که الان در زندان هستند، اجرا شود آن ها بايد در دادگاه عمومی محاکمه می شدند ‏با حضور هيات منصفه و به طور علنی؛ اما هيچ يک از اين موارد در مورد آن ها رعايت نشد. بدين صورت که در ‏دادگاه، که يک دادگاه اختصاصی است و بدون حضور هيات منصفه ـ حتی به پدر و مادرشان هم اجازه ندادند که ‏در محاکمه حاضر باشند ـ دادگاهی شدند. مضافا بر اين که در طول تاريخ محاکمه، من موکلينم را نه در زندان ديدم ‏نه در خارج از زندان. آن ها را فقط در صحن دادگاه ديدم. به همين دلايل در مجموع فکر می کنم دادگاه آن ها از يک ‏رسيدگی عادلانه و منصفانه فاصله بسيار داشت که اميدوارم با فشار افکار عمومی و با متقاعد کردن نظام ايران به ‏اين که حداقل به قوانينی که خودش اعلام می کند، پای بند باشد و همچنين به قانون اساسی که خودش اعلام کرده، ‏اين ماجرا به مسير درست و عادلانه باز گردد.»

‏

‎‎حکومت اسلامی، برای این که مقاومت دانشجویان زندانی و هر فعال سیاسی را در زندان ها بشکند غیر از تهدید و شکنجه های روحی و روانی و جسمی، به روش های غیرانسانی دیگر نیز متوسل می شود. مثلا، آن ها در زندان قزل حصار که بيش تر معتادين هستند، انتقال می دهند؛ یا به دلیل دوری این زندان از شهر، رفت و آمد خانواده های آن ها برای ملاقات سخت تر می کنند؛ یا دانشجویان زندانی را با زندانیان عادی در یک جا قرار می دهند و عوامل خود را نیز تحریک می کنند که همواره روحیه زندانیان سیاسی را تخریب کنند و در موارد مساعد نیز آن ها را مورد ضرب و شتم قرار دهند.

اکنون حکومت اسلامی، به دلیل این که مانعی بر سر راه وکلای عدالت دوست برقرار کند، تشکیلاتی تحت عنوان «وکلای 187» که وکلايی دولتی هستند و پروانه وکالت خود را ‏از قوه قضاييه می گيرند.

محمد کمالی: اعتراضات فقط به دانشجویان دانشگاه های تهران مربوط است یا شامل دانشجویان شهرهای دیگر نیز می شود؟ در تجمعات و اعتراضات دانشجویان دانشگاه های کشور چه شعارهایی مطرح است و یا اظهارات نمایندگان دانشجویان در تریبون های آزاد که برگزار می کنند بحث هایشان پیرامون چه مسائلی متمرکز می شود؟

بهرام رحمانی: اعتراض دانشجویان در دانشگاه های مختلف کشور در جریان است، اما اعتراضات دانشجویان دانشگاه تهران در پایتخت 12 میلیونی با بیش از 30 هزار دانشجو طبیعی است که انعکاس بیش تری پیدا می کند.

علاوه بر دانشجویان معترض و آزادی خواه دانشگاه های تهران، دانشجویان دانشگاه های مازندران، کردستان، آذربایجان، یزد، اهواز، مشهد، زابل، همدان و نقاط دیگر نیز در حال اعتراض و اعتصاب به سر می برند. اشکال مبارزه و مطالبات آن ها بسیار متنوع است.

برای مثال، روز سه شنبه، ٨ آبان ۱٣٨۶، تجمع و تريبون آزاد دانشجويی بیش از ۱۰۰۰ نفری دانشجويان دانشگاه های تهران در دانشگاه علامه برگزار شد.

دانشجويان در سخنانی ضمن محکوم کردن احکام تعليقی و بازداشت دانشجويان اميرکبير و کردستان و اهواز با اشاره به انتصابی بودن مديريت دانشگاه خواستار استعفای مدير دانشگاه و آزادی بی قيد و شرط تمام دانشجويان زندانی گرديدند که اين سخنان با استقبال گسترده دانشجويان مواجه شد.

دولت نهم به ریاست جمهوری احمدی نژاد، با انتصاب آيت الله شريعتی، به رياست دانشگاه علامه، موجی از برخوردهای سرکوبگرانه با اساتيد و دانشجويان دانشگاه علامه را آغاز کرد. اخراج، عدم تمديد قرارداد و توهين به اساتيد برجسته، صدور احکام سنگين کميته انظباطی برای بيش از ۳۰ نفر از فعالين دانشجويی در روزهای اخير، توقيف نشريات، عدم صدور مجوز برای انجام برنامه های فرهنگی، تعرض به دختران دانشجو توسط مامورین حراست گوشه هایی از وقايع روی داده در ماه های اخیر در این دانشگاه است.

جمعی از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اراک، دوشنبه 30 مهر ماه، در اعتراض به انتقال خوابگاه از محوطه دانشگاه به حومه شهر، کمبود امکانات خوابگاهی، نبود کتابخانه و کیفیت نامناسب غذا اعتراض داشته و خواستار رفع مشکلاتشان شدند.

روز دوشنبه 30 مهر ماه، جمعی از دانشجویان دانشگاه بین‌المللی «خمینی» قزوین، در اعتراض به مشكلات موجود در این دانشگاه دست به اعتصاب غذا زدند. جمع آوری دوربین‌ های مدار بسته دانشگاه، تشكیل شورای صنفی در خوابگاه‌ ها و دانشكده ‌ها، بهبود وضعیت تغذیه و تقویت وضعیت آموزشی دانشگاه از جمله خواست های دانشجویان این دانشگاه اعلام شد.

دانشجویان دانشگاه شاهرود روز سه شنبه 1 آبان ماه برای دومین روز متوالی دست به تجمع و تحصن زدند. در جریان این حرکت اعتراضی که با شرکت بیش از 700 نفر از دانشجویان دانشگاه شاهرود برگزار شد، دانشجویان نسبت به صدور حکم زندان برای 3 دانشجوی دانشگاه پلی تکنیک، صدور احکام محرومیت از تحصیل برای دانشجویان منتقد، صدور حکم انحلال انجمن دانشجویی و انحلال شورای صنفی در دانشگاه ها اعتراض کردند. دانشجویان دانشگاه شاهرود در پایان تجمع خود بیانیه ای را صادر کرده و همچنین 7 نفر از دانشجویان را به عنوان نمایندگان خود جهت پیگری خواست هایشان انتخاب کردند.

دانشجویان دانشگاه همدان (بوعلی) دست به تجمع اعتراضی زدند و در این رابطه امین نظری، رضا جعفریان، سیاوش حاتم، محمد صیادی و نجمه معصومی از این دانشگاه به اتهام سازمان دهی تجمع اعتراضی و توهین به «دولت» به کمیته انضباطی فراخوانده شده اند. همچنین يکی از دانشجويان دختر علوم پزشکی همدان، پس از گذشت 48 ساعت از بازداشت، خودکشی می کند.

سرکوبگران حکومت اسلامی، روزبه کریمی، جواد توللی، جواد علیخانی، مهدی معصومی، راعی نیکزاد از دانشجویان دانشگاه اهواز (چمران) را دستگیر کرده است. این دانشجویان که دست اندرکاران نشریات دانشجویی در این دانشگاه هستند و نشریات آن ها مدتی پیش توقیف شده، از دوشنبه 30 مهر در بازداشت بسر می برند. در همین رابطه دانشجویان دانشگاه اهواز خواستار آزادی فوری دانشجویان زندانی شده اند.

بخش دوم سئوال شما در رابطه با شعارهای تجمعات اعتراضی دانشجویان بود. اساسا شعارهای هر تجمعی نشان دهنده موقعیت طبقاتی آن حرکت است. برخی شعارهای دانشجویان عبارتند از: «دانشجوی زندانی آزاد بايد گردد»، «تعليق دانشجو ملغا بايد گردد»، «رئيس انتصابی استعفا استعفا»، «جنبش دانشجويی آماده قيام است»، «دانشجو می ميرد ذلت نمی پذيرد»، «مرگ بر ديکتاتور»، «محمود احمدی نژاد عامل تبعيض و فساد»، «اتحاد، مبارزه، پيروزی»، «جنبش دانشجويی، متحد جنبش كارگری و جنبش زنان»، «نان، صلح، آزادی»، «دانشجويان دربند را آزاد كنيد»، «محمود صالحی و اسانلو بايد آزاد شوند»، «دانشجو، کارگر معلم اتحاد اتحاد»، «جنگ نه»، «هر گونه دخالت خارجی محکوم است»، «پیش به سوی تشکل مستقل دانشجویی»، «سوسیالیسم یا بربریت»، «مرگ بر ارتجاع»، «احمدی پینوشه ایران شیلی نمی شه»، «رئیس انتصابی استعفا، استعفا»، «برپا خیز از جا کن بنای کاخ دشمن» و ...

محمد کمالی: محمود احمدی نژاد روز دو شنبه ۱۵ مهر در میان شدیدترین تدابیر امنیتی که بعد از ناآرامی های تابستان ۷۸ تاکنون بی سابقه بوده است برای سخنرانی در تالار علامه امینی وارد دانشگاه تهران شد، برخورد دانشجویان چگونه بود؟

بهرام رحمانی: دانشجویان با شعار مرگ بر دیکتاتور به استقبال وی رفتند. دانشجویان تهران که از ساعت های ابتدای صبح با هماهنگی با دانشجویان دانشگاه های پلی تکنیک و علامه قصد برگزاری تجمع اعتراضی داشتند. با اجتماع در مقابل دانشکده ادبیات دانشگاه تهران با سر دادن شعار هایی و بالا بردن عکس ۳ تن از دانشجویان زندانی پلی تکنیکی تجمع خود را آغاز کردند.

در این شرایط که محل سخنرانی احمدی نژاد توسط عوامل لباس شخصی بسیجی محاصره شده بود و تنها کسانی که کارت عضوت ویژه داشتند می توانستند وارد شوند، مانع ورود این دانشجویان به سالن سخنرانی احمدی نژاد شدند. و بسیجی ها نیز با حملات فیزیکی به دانشجویان فحاشی می کردند. اما دانش آموزان با استفاده از تریبون آزاد، سخنرانی احمدی نژاد در داخل سالن را تحت شعاع سخنرانی ها و شعارهای خود قرار دادند.

دانش جویان در ادامه اعتراض خود، به سمت درب ۱۶ آذر راهپیمایی کردند و در آن جا تجمع نمودند. و با شعار «حمایت مردمی حق مسلم ماست»، «مرگ بر دیکتاتور»، «احمدی نژادِ پینوشه، ایران شیلی نمی شه» توجه مردم عبور کننده از خیابان شدند که در پی این حرکت نیروی انتظامی بلافاصله گارد ضد شورش را در مقابل درب دانشگاه مستقر کرد و اقدام به پراکنده کردن مردم اجتماع کننده در خیابان نمود.

این ناقدام شجاعانه دانشجویان داشگاه های تهران، انعکاس وسیعی در رسانه های مختلف داخلی و خارجی داشت.

محمد کمالی: موقعیت گروه های دیگر دانشجویی هم چون دفتر تحکیم وحدت و غیره چگونه است؟

بهرام رحمانی: این گروه هایی تلاش هایی دارند و سعی می کنند اقداماتشان موقعیت کل حکومت را به خطر نیاندازد. در واقع به یک معنی می توان گفت جریانات لیبرال و رفرمیست و دفتر تحکیم وحدت در دانشگاه ها نقش ترمز کننده در مقابل رادیکالیزه شدن هر چه بیش تر جنبش دانشجویی ایفا می کنند. اما گرایش چپ رهبری این جنبش را در دست دارد.

دفتر تحکیم وحدت، خواست های خود را با نامه نوشتن به رییس جمهوری و امضاء جمع کردن پیش می برد، حاکمیت نیز با این نوع فعالیت ها مشکلی ندارد. از سوی دیگر، کشمکش و رقابت جناح های درون حاکمیت در عرصه دانشگاهی خود را در قالب دفتر تحکیم وحدت نشان می دهد. دانشجویان رادیکال و سوسیالیست دفتر تحکیم وحدت را بخشی از حاکمیت می دانند و نه بر علیه آن.

محمد کمالی: آخرین سئوالم این است که خصوصیات سیاسی و اجتماعی و عموما ویژگی های این دوره دانشجویی را شما چگونه تحلیل می کنید؟

بهرام رحمانی: در سطح نظری فعالین جنبش دانشجویی با دفاع از جنبش کارگری، مارکس، انگلس و لنین، با نقد چپ های صرفا ضدامپرالیست، با استراتژی سوسیالیسم کارگری به مبارزه همه جانبه علیه سیستم سرمایه داری از موضع مارکس و سوسیالیسم علمی روی آورده اند. دانشجویان کمونیست، در دفاع از حزبیت و لنین مقالات زیادی در جواب کسانی که حزبیت و لنین را نفی می کنند، می نویسند.

بدین ترتیب، جنبش دانشجویی در چند سال اخیر، در تحول فکری خود، ضرورت پیوند جنبش دانشجویی با جنبش کارگری را عمیقا درک کرده است و بر اساس همین درک، در اقدام عملی خود نیز کمپین آزادی محمود صالحی و کمک به خانواده های کارگران زندانی، دفاع از مطالبات و مبارزات کارگران و تاسیس صندوق کمک به اعتصاب کارگران را مطرح کرده اند. این اقدام یک گام ارزنده در جهت پیوند واقعی و عملی جنبش دانشجویی با جنبش کارگری است. امروز بسیاری از دانشجویان خودشان را بخشی از طبقه کارگر می دانند و خود را در شکست و پیروزی این جنبش سهیم می دانند.

بدین ترتیب، امروز جنبش دانشجویی، نسبت به مبارزات کارگری، علیه آپارتاید جنسی و حجاب اجباری، لغو کار کودکان و تامین زندگی آن ها و خانواده هایشان، تحصیل و بهداشت رایگان برای همه، جدایی دین از دولت و آموزش و پرورش و عدم دخالت دین در آزادی و برابری واقعی زن و مرد در خانواده و جامعه، اعتراض به اخراج اساتید دانشگاه ها، مبارزه برای خروج همه نیروهای سرکوبگر از مراکز دانشگاهی و برای آزادی تشکل و بیان و غیره تلاش می کند.

یک فاکتور مهم دیگر در جنبش دانشجویی این است که اکنون عملا دانشجویان رادیکال و سوسیالیست، از طریق تشکل های و محافل علنی و نیمه علنی خود، وبلاگ ها و سایت های اینترنتی، گفتگو با تلویزیون و رادیوهای خارج کشور، جلسات پالتاکی، نشریات مستقل دانشجویی، روابط سراسری با همدیگر در داخل و خارج کشور دارند. در حال حاضر شرایط اولیه برای ایجاد تشکل های مستقل سراسری دانشجویی فراهم شده است. بدیهی است که در چنین شرایطی، فعالین چپ و سوسیالیست جنبش دانشجویی در زمینه تشکل توده ای دانشجویان، اعم از شوراها و انجمن ها و کانون های دانشجویی با اتکا به روابط و مناسبت جمعی و شورایی و مجامع عمومی تاکید کنند.

در پایان تاکید کنم که ما  به عنوان حزب کمونیست ایران و کومه له، در راستای تحقق اهداف کمونیستی مان، ضمن پشتیبانی از مبارزات برحق و آزادی خواهانه جنبش دانشجویی، از فعالین جنبش های اجتماعی دعوت کرده ایم که از هر طریق ممکن به حمایت و پشتیبانی از جنبش دانشجویی برخیزند. یکی از مباحث کنگره اخیر حزب کمونیست ایران، یعنی کنگره نهم به موقعیت جنبش دانشجویان اختصاص داشت و قطعنامه ای را نیز در این مورد به تصویب رساندیم و علنی نیز منتشر شده است.

محمد کمالی: اگر نقطه ای دیگری دارید بفرمائید.

بهرام رحمانی: نه، خیلی ممنون.

محمد کمالی: من هم تشکر می کنم.

bamdadpress@ownit.nu 

سوم آذر 1386 - بیست و چهارم نوامبر 2007

***

ضمیمه:

پس از این گفتگوی های تلویزیونی، امیل های زیادی دریافت کردیم و در این میان یکی از فعالین شناخته شده جنبش کارگری و دانشجویی که آن را به دقت دنبال کرده بود، ملاحظات خود را با ارسال نامه ای با ما در میان گذاشته است. این نامه دستنویس و طولانی است، اما سعی می کنم با حذف مسایل دیگر، در این جا نقاط مهم سیاسی او را بیاورم بدون این که لطمه ای به مضمون و محتوای آن بخورد.

با توجه به این که خود یکی از فعالین جنبش دانشجویی در سال های 1376 تا 1380 بودم و تا حدودی به این جنبش آشنایی دارم لازم دیدم در رابطه با گفتگوی شما با تلویزیون کومه له، در این مورد مشخص چند کلامی را به رشته تحریر درآورم.

سال های 76، جرقه ای بود که پتانسیل نهفته در دانشگاه های ایران را آزاد کرد. حضور سراسری و پر جنب و جوش دانشجویان در انتخابات ریاست جمهوری این سال، در حقیقت باید در خلاء چندین ساله یعنی از سال 59 به این طرف بررسی کرد. گر چه ما در سال های پیش از سال 76 شاهد اعتراضات و حرکت های اعتراضی بودیم. مثلا در اوایل دهه 70 خورشیدی دانشگاه خواجه نصیر تهران یک نمونه آن بود.

اما در خرداد 76، با توجه به نبود آزادی های دموکراتیک در سال های پیش و شعارهای سیاسی و فرهنگی که محمد خاتمی در سطح جامعه مطرح کرد، بخش عظیمی از توده های جوان و در راس آن ها دانشجویان از این فرصت استفاده کردند و به طور مستقل وارد گود فعالیت های سیاسی شدند.

گفته می شود که «دفتر تحکیم وحدت» پرجمدار جنبش در این سال ها بود، اما من باید این نکته مهم را یادآور شوم که دفتر تحکیم وحدت منحصر به دانشگاه های دولتی بود. و دانشگاه های دولتی بخشی از جامعه دانشگاهی را تشکیل می داد. «دانشگاه های آزاد اسلامی» و «پیام نور» نیز بخش های دیگر جامعه دانشگاهی ایران را تشکیل می دادند.

حمایت عبداله جاسبی، رئیس مادم العمر دانشگاه های آزاد اسلامی از ناطق نوری کاندیدای جناح راست یکی از دلایل شرکت دانشجویان در تبلیغات انتخاباتی و انتخابات به نفع خاتمی بود. جاسبی، عضو شورای مرکزی هیئت موتلفه اسلامی بود. (اسامی اعضای شورای مرکزی موتله مخفی بود و در سال 77 توسط پیروز دوانی فاش گردید.)

از طرفی سیاست های ارتجاعی و ضددموکراتیک جاسبی (نهاد رهبری و حراست دانشگاه ها به مثابه بازوی اجرایی او) در دانشگاه یکی از دلایل اصلی حضور دانشجویان دانشگاه آزاد بر علیه کاندیدای جناح راست بود...

از طرفی سمبل هایی چون دکتر علی شریعتی، مهندس مهدی بازرگان، مهندس عزت الله سحابی که از سمبل های ممنوعه در دوران سرکوب بودند به طور ضمنی مورد تایید اطرافیان و نیروهای سیاسی خاتمی محسوب می شوند. در فقدان حضور یک جریان چپ و سوسیالیست، این چهره ها و جریانات منتسب به آن ها (نهضت آزادی، جنبش مسلمانان مبارز، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، کانون جمع آوری آثار دکتر شریعتی) مورد حمایت و استقبال دانشجویان قرار گرفت.

بسیاری از این دانشجویان که از رویدادهای تاریخی و سرکوب سال های 60 بی اطلاع بودند به این جریانات جذب شدند به طوری که نهضت آزادی موفق شد تا 4 - 3 سال اول طیفی از دانشجویان را به سمت خود جلب نماید.

پیروزی خاتمی در خرداد 76، قوت و قدرتی را به توده های مردم داد که بر خلاف تبلیغات جناح رفرمیست حاکمیت، این قوت نه از «اصلاحات» یا «خاتمی»، بلکه از حضور خود توده های مردم در صحنه بود.

شکل گیری مطبوعات دوم خردادی و در ابتدای امر روزنامه تمام رنگی «جامعه» به مدیریت محسن سازگارا گامی بود که باعث شود نمونه های کوچک تری از این نشریات را در دانشگاه ها شکل دهد و در مدت زمان کوتاهی صدها نشریه ریز و درشت دانشجویی را در دانشگاه های کشور (البته عمدتا دولتی) به وجود آورد.

پس از مدتی جریان متحدی که در پشت خاتمی قرار داشت دچار تفکیک و جدایی شد. «کارگزاران»، به سرعت صف خود را جدا کرد و انتشار کتاب ها و مقالات اکبر گنجی و بروز قتل های زنحیره ای و به میان کشیده شدن پای رفسنجانی و وزیر اطلاعات دوران او (فلاحیان) این صف را جدا کرد.

جریانات ناسیونالیستی یا ناسیونالیستی اسلامی که ریشه قدیمی تری داشتند و نقدهای خود را بر حاکمیت داشتند نیز به سرباز گیری و فعالیت خاص خود در بین تود ه ها و عمدتا دانشجویان پرداختند. از آن جمله می توان به نهضت آزادی، گروهی که حول نشریه ایران فردا (به مدیریت عزت الله سحابی – انشعابیون نهضت آزادی) جمع بودند، جبهه ملی ایران، جنبش مسلمانان مبارز اشاره کرد.

اما بقیه جریان (سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی) با رهبری محمد خاتمی برادر رییس جمهور، احمد شیرزاد (استاد فیزیک دانشگاه اصفهان)، بورغانی (مشاور فرهنگی خاتمی) و ... دست به تاسیس «جبهه مشارکت اسلامی» زدند که در بین دیگر گروه های دوم خردادی نفوذ بیش تری بین دانشجویان دانشگاده بود.

در این زمان دفتر تحکیم وحدت توانست با ارئه افکار نوتر و تازه تر به یک نیروی قدرت مند سیاسی و صنفی در دانشگاه های دولتی تبدیل شود و از آن فراتر رفته طرح ایجاد انجمن های اسلامی در دانشگاه های آزاد را هم ارئه دهد. «ابراهیم شیخ»، عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم در سال های 79 - 78 از جمله کسانی بود که قصد داشت دامنه فعالیت و عضوگیری ئفتر تحکیم را به دانشگاه های آزاد هم بکشاند.

واقعه 18 تیر، اولین ضربه ای بود که فعالان دانشجویی را نسبت به «اصلاحات» بدبین کرد. در اوایل تیر ماه 1378، روزنامه سلام اقدام به انتشار متنی کرد که نشان می داد سعید امامی معاون امنیتی وزارت اطلاعات (ظاهرا در زندان خودکشی کرده بود) عامل و ارائه دهنده طرح «قانون اصلاح مطبوعات»  را به مجلس داده بوده است. این قانون چون تیری بود که به تندی رو به رشد مطبوعات ایران زده می شد…

وافعه 18 تیر 78 به وقوع پیوست. اما رهبران تحکیم با تمام توان کوشیدند تا اعتراض را به درون مسجد دانشگاه و آن هم به شکل یک تحصن آرام محدود سازند. علیرضا افشاری، عضو برجسته و شناخته شده دفتر تحکیم از جمله این افراد بود. نامبرده امروز به یکی از مبلغین سیاست امپریالیسم آمریکا و از مشتریان پر و پا قرص مصاحبه های تلویزیونی V.O.A (تلویزیون فارسی زبان آمریکا) تبدیل شده است.

اما از طرف دیگر خاتمی به دانشجویان حمله کرد و فرمان حمله نیز از سوی رهبری به اداره اطلاعات، حفاظت اطلاعات، نیروی انتظامی، بسیج و سپاه پاسداران صادر شد. روزهای 21 و 22 تیر ماه 1378 روزهای سرکوب وحشیانه دانشجویان در شهرهای مختلف بود و زندان های از دانشجویان فعال در این چند روز پر شد...

دومین حادثه ای که جنبش دانشجویی را تکان داد. حادثه دانشگاه ارومیه و سومین که سر و صدای زیادی را ایجاد کرد حادثه حمله به نشست سراسری دفتر تحکیم در خرم آباد (3 شهرویر 79) بود...

در چند سال پایانی دور دوم ریاست جمهوری خاتمی، 82 و 83 و 84، یعنی سال هایی که رفرمیسم بورژوایی، روشنفکری دینی، احیای سنت خرده بورژوایی مذهبی و تبلیغ پیوستن به WTO و ناسیونالیسم محافظه کار دیگر امتخان خود را پس داده بودند و قادر به تغییر شرایط نیز نشده بودند زمینه های چپ در دانشگاه های ایران کم کم شکل گرفت...

اما نکته ای مهم حضور «چپ مستقل» است که غیرقابل چشم پوشی است و در کلیه فعالیت های اعتراضی، سالگرد کشتار زندانیان سیاسی، حمایت از جنبش کارگری شرکت فعال داشته و دارد. اما مبارزات به نوعی هم امید یک پارچگی را در بین صفوف فعالین جنبش دانشجویی چپ را می دهد که نمونه آن تحرکات پلی تکنیک، اعتراضات به دستگیری محمود صالحی و اسانلو و ... بوده است.

Posted by mohammad1917 at 02:35 PM | Permalink

مقدمه  

حدود پانزده سال از فروپاشي سرزمين آرزوهاي بخشي از مردم جهان مي‌گذرد. کشوري که عليرغم تمام کاستي‌هايش، نياز به بودنش را در مقاطع مختلف تاريخي احساس کرده‌ايم. جنگ اول عراق که تقريبا بلافاصله پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي صورت گرفت، حمله به افغانستان، جنگ دوم عراق، تهديدات و دخالت‌هاي متعدد آمريکا عليه کشورهاي آمريکاي لاتين، نقش ايالات متحده و ديگر دول امپرياليستي در انقلاب‌هاي به اصطلاح رنگي و ... همگي نشان داده‌اند که حضور بلوک شرق چه امتياز بزرگي در جلوگيري از امپرياليسم در اقصي نقاط جهان بوده است. (نقش شوروي در جنگ مصر و اسرائيل، قضيه خليج خوک‌ها و ... نمونه‌هاي بارز حضور شوروي در جهت جلوگيري از استثمار و تعدي دول غربي در جهان بوده است.)

در فروپاشي اتحاد جماهير مسائل متعددي دخالت داشته است که از آن جمله مي‌توان به دلايلي همچون کاهش و سکون بارآوري نيروي کار، توقف نسبي رشد سرسام‌آور اقتصادي اين کشور از زمان لئونيد برژينف به بعد، تبليغات سوء نطام‌هاي سرمايه‌داري و سکوت سران اتحاد جماهير، کشورهاي اقماري متعدد که همگي وابستگي اقتصادي و معيشتي شديدي به شوروي داشتند، عدول سران حزب کمونيست شوروي از مارکسيسم و سوسياليسم و کاربست بعضا غلط راه‌کارها و ... اشاره نمود. اما شايد بزرگترين ضربه را در اين ميان تبليغات سرمايه‌داري به شوروي وارد آورده باشد، تبليغاتي که اينک و پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي نيز ادامه داشته و نه‌تنها مي‌کوشد تا اين کشور را به نماد راستين سوسياليسم و کمونيسم بدل سازد، سعي دارد تا با استفاده از همان تهمت‌هايي که به شوروي وارد آورد، طرفداران سوسياليسم جهاني را نيز منکوب نمايد.

اما در اين فرصت مي‌کوشيم تا ضمن بررسي شرايط اجتماعي- اقتصادي کشور شوروي چه قبل و چه بعد از انقلاب، امکان مقايسه شرايط و دسترسي به واقعيات را بدون غرض‌ورزي فراهم آورده و نشان دهيم که اتحاد جماهير شوروي عليرغم تمام کمبودها و انحراف‌هاي متعددش از سوسياليسم، باز هم شرايط بسيار انساني‌تر و برتري را نسبت به بسياري از دول سرمايه‌داري چه در گذشته و چه در حال، براي مردمانش فراهم آورده بود. به همين منظور ابتدا به بررسي تاريخ روسيه نياز داريم.

  وضعيت سياسي، اجتماعي و اقتصادي روسيه تا سال 1904

در حالي‌که پس از انقلاب کبير فرانسه، اروپاي غربي در مقاطع مختلف تاريخي در سده نوزدهم شاهد انقلاب‌ها و پيروزي‌هاي بورژوازي بود، در قسمت شرقي اين قاره امپراتوري فئودالي تزاريسم براي حفظ روابط کهن و «سرواژ»¹ از هيچ‌گونه توحشي خوداري نکرده و به حيات سياسي خويش ادامه مي‌داد.

در قرن نوزدهم و تا سال 1861 تنها يک‌دهم جمعيت روسيه در شهرها زندگي مي‌کردند و 90% جمعيت به کشاورزي تحت لواي نظام سرواژ اشتغال داشتند. با آن‌که سرمايه‌داري روسيه از اواخر قرن هجدهم شروع به شکل‌گيري نموده بود اما سرواژ تا اواسط قرن نوزدهم حاکم مطلق روسيه بود.

به علت فشارهاي مالکين بر دهقانان و شرايط نابسامان دهقانان شورش‌هاي متعددي روسيه را فراگرفت. تنها در سال‌هاي 1801 تا 1816 بيش از دوهزار شورش دهقاني در روسيه به وقوع پيوست که تقريبا تمامي آن‌ها توسط تزار سرکوب شدند.

از يک سو فشارهاي دهقاني و از سوي ديگر رشد سريع صنعت از علائم زوال سرواژ حکايت مي‌نمود. در سال1804، هزار و دويست کارگاه سنتي به همراه 225000 کارگر در سراسر روسيه وجود داشت. اين ميزان در زمان رفرم 1861 به دو هزار و هشتصد کارگاه با 860000 کارگر رسيده بود. با آن‌که آغاز رشد صنعت در روسيه به اواخر قرن هجدهم بازمي‌گردد اما اين کشور از لحاظ صنعتي بسيار عقب‌مانده‌تر از هم‌سلفانش در اروپاي غربي بود و روز‌به‌روز نيز بر اين عقب‌ماندگي افزوده مي‌شد. به عنوان مثال روسيه که در قرن هجدهم مقام نخست توليد و صادرات صنعت ذوب فلزات را داشت، در شروع قرن نوزدهم، يک‌دوازدهم انگلستان توليد داشت و به رتبه هشتم نزول کرده بود.

اما عليرغم اين عقب‌ماندگي صنعتي (روسيه تنها نقش تامين‌کننده مواد اوليه و خام را براي دول اروپاي غربي به عهده داشت)، روسيه تا سال‌هاي 1850، صاحب يکي از قدرتمند‌ترين ارتش‌ها و دستگاه‌هاي پليسي در سرتاسر اروپا بود، به‌طوري که در سال‌ 1812 و در زمان تسلط ناپلئون بناپارت بر اروپا، روسيه تنها دولتي بود که توانست در نهايت ناپلئون را شکست دهد و زمينه سقوط بعدي امپراتوري وي را فراهم آورد.

موانع اصلي رشد سرمايه‌داري در روسيه عبارت بودند از:

1) روابط حاکم در نظام سرواژ

2) عقب‌ماندگي صنعت بالاخص صنعت حمل‌ونقل؛ تنها در سال 1851 بود که خط‌آهن پترزبورگ – مسکو افتتاح شد و تا سال 1861 روسيه تنها داراي 1500 کيلومتر خط‌آهن يعني 12 مرتبه کمتر از انگلستان و 7 مرتبه کمتر از آلمان بود.

اما انقلاب صنعتي در روسيه تزاري با ورود اولين ماشين‌هاي بخار و تبديل کار بدني به کار ماشين‌آلات صنعتي در سال 1830 آغاز گرديد. ورود ماشين‌هاي بخار گامي بزرگ در تحول شرايط کشاورزي روسيه بود. رونق کشاورزي باعث ايجاد تغيير در مناسبات اجتماعي گرديدند و خريد زمين از اشراف به يکي از شيوه‌هاي متداول کسب درآمد تبديل شد. مالکان جديد به جاي «سرف‌ها»² که در اختيار اربابان و اشراف بودند از کار مزدوري استفاده مي‌کردند. از ديگر سو ورود ماشين باعث شده بود تا اشراف در قبال غرامت (حق باز‌خريد)، دهقانان تحت انقياد خود را رها سازند. اين دهقانان به سوي شهرها هجوم برده و ارتش ذخيره نيروي کار را براي کارگاه‌هاي صنعتي شکل مي‌دادند. بدين ترتيب سايه‌هاي سرمايه‌داري رفته رفته شکل مي‌گرفت.

فقر مطلق دهقانان مهاجرت کرده و کارگران روزمزدي که روي زمين‌هاي مالکين به کار گمارده شده بودند، باعث شکل‌گيري جنبش‌ها و شورش‌هاي متعدد اما کوچکي در گوشه و کنار روسيه مي‌گرديد، به طوري‌که بين سال‌هاي 1826 تا 1855 بيش از 170 قيام کارگري به وقوع پيوست. اما قيام‌هايي که نگراني اصلي استبداد را به خود معطوف مي‌نمود هنوز قيام‌هاي دهقاني بودند.

1. نبرد کريمه

سياست خارجي تزار نيکلاي اول در سال‌هاي 1840 با تکيه بر ارتش قدرتمند، برحفظ اتحاد مقدس و گسترش دامنه نفوذ روسيه در شبه جزيره بالکان و متصرفات عثماني استوار بود. اين سياست گسترش‌طلب، باعث گرديد تا نهايتا روسيه در سال 1853 در تضاد با منافع ناپلئون سوم و انگلستان قرار گرفته و آتش جنگ سه ساله کريمه شعله‌ور گردد.

جنگ کريمه در نهايت با شکست روسيه به پايان رسيد، اما در طول سه سال نبرد، تضادهاي اجتماعي داخلي روسيه شدت گرفت و فشار ناشي از جنگ بيش از هميشه بر دوش دهقانان سنگيني مي‌نمود. جنگ کريمه به نوعي آغازي بود بر انحطاط نظام سرواژ. فردريش انگلس در سال 1894 و هنگام بازنگري در آثار خودش و مارکس در مورد جنگ کريمه چنين اشاره مي‌کند: «استبداد تزاري پس از شکست کريمه، فقط يک راه برون‌رفت داشت، انتقال هر چه سريعتر به صنعت سرمايه‌داري».

2. رفرم دهقاني 1861

اولين بازتاب بزرگ نبرد کريمه، رفرم دهقاني 1861 بود. فشارها و شورش‌هاي دهقاني و فعاليت‌هاي سياسي روشنفکران ليبرال باعث گرديد تا تزار الکساندر دوم در 19 فوريه 1861 فرمان آزادي دهقانان از وابستگي‌هاي سرواژ و «الغاي سرواژ» را امضا نمايد. اين فرمان در 5 مارس همان سال انتشار يافت.

قانون 1861 که آزادي دهقانان را اعلام مي‌داشت، در اصل دروغ و عوام‌فريبي بيش نبود. چرا که طبق اين قانون دهقانان مي‌توانستند صاحب زمين شوند، اما با توجه به آن‌که اراضي همچنان در اختيار اشراف و مالکان باقي مانده بود دهقانان بايستي آن را با مبالغي سنگين و به صورت اقساط خريداري مي‌نمودند. در طول مدت بازخريد زمين، اراضي همچنان در اختيار مالکان باقي مي‌ماند و دهقانان مجبور بودند در عوض آن اول روي زمين مالکان بيگاري کنند و دوم نيمي از محصول زمين خريداري شده خود را به عنوان بخشي از بهره بازخريد در اختيار اشراف قرار دهند. به قول لنين نتيجه چنين رفرمي تنها اين بود که: «بيست سال پس از رفرم 1861، يک‌هفتم سرف‌هاي قديم همچنان وام‌دار موقت باقي مانده بودند». قانون 1861 اگر چه تغييري در منافع اشراف و مالکين پديد نياورد و حتي آن را افزايش داد، اما براي دهقانان وضع را به مراتب بدتر از گذشته نمود.

از ديگر نتايج قانون 1861، پديد آمدن تدريجي طبقات و قشرهاي جديد اجتماعي در روسيه تزاري بود. در يک سو دهقانان قرار داشتند که عليرغم در اختيار داشتن قطعه کوچکي زمين، مجبور به فروش نيروي کار خويش بودند و در سوي ديگر «کولاک»‌ها (بورژوازي روستايي) قرار گرفته بودند که در سال 1880، بيست درصد کل جمعيت روستايي روسيه را تشکيل داده و 40% کل اراضي کشاورزي را در اختيار داشتند. کولاک‌ها دهقانان ثروتمندي بودند که زمين را از مالکان و دهقانان کوچک خريداري نموده و از پرولتاريا روستايي به صورت روزمزد براي کشت زمين بهره‌کشي مي‌نمودند.

بدين ترتيب و همانطور که لنين بعدها در تحليل خود از شرايط روسيه بيان مي‌دارد، سرمايه‌داري روس در حقيقت «راه پروسي» تکامل را طي نمود. به اين شکل که دهقانان کوچک، زمين را از مالکان خريداري مي‌نمودند و براي بازخريد آن به صورت نيروي کار روي زمين‌هاي اربابي مشغول مي‌شدند و پس از مدتي، همان قطعه کوچک زمين را با بهايي بسيار کمتر و به علت فشار فقر و گرسنگي به کولاک‌ها مي‌دادند و خود يا به پرولتارياي روستايي و يا با مهاجرت به شهرها به پرولتارياي صنعتي تبديل مي‌گشتند.

البته قابل ذکر است که در اين بين دولت نيز به علت فشار دهقانان مداخله کرده و زمين را از مالکان خريداري مي‌نمود و با بهره سنگين به دهقانان مي‌فروخت و به صورت بلندمدت (49 ساله) قيمت آن را باز‌مي‌ستاند که البته به علت فشار شورش‌هاي دهقاني در برخي نقاط روسيه (لهستان، بلوروسي، ليتواني و ...) بالاخره در جريان انقلاب 1905، دولت قانون فوق را ملغي نمود. البته تا همان سال دولت 2 ميليارد روبل از دهقانان دريافت کرده بود در حالي‌که بهاي اصلي اراضي تنها در حدود نيم‌ميليون روبل بود.

 3 . شکل‌دهي طبقه سرمايه‌دار روسي

دومين بازتاب بزرگ نبرد کريمه آن بود که تزاريسم دريافت که براي بقاي جهاني مي‌بايست به صنعت مدرن روي آورد. اما ايجاد اين صنعت مدرن مستلزم تغييرات اساسي در بروکراسي تزاري بود. صنعت مدرن همان‌طور که انگلس اشاره مي‌کند: «صرفا با وسايل مصنوعي، تعرفه‌هاي حمايتي، يارانه‌هاي دولتي و غيره ايجاد شده بود». انگلس در ادامه، نتايج هم‌آميزي قانون 1861 و رشد شتابان صنعت مدرن را در پديد آوردن طبقه سرمايه‌دار روسي اين‌گونه جمع‌بندي مي‌نمايد: «چنين طبقه‌اي نمي‌تواند به وجود آيد مگر با پرولتاريا، طبقه کارگر مزدور، و براي تامين عناصرش، آن به اصطلاح برنامه رهايي دهقانان مي‌بايست اجرا شود. دهقانان براي آزادي شخصي خود، بهترين قسمت مالکيت ارضي‌شان را به اشراف (کولاک‌ها) دادند. چيزي که پس از آن براي خودشان ماند براي مردن بسيار زياد و براي زيستن بسيار کم بود. در عين حال که بدين‌گونه، کمونيته روستايي دهقانان روسيه ريشه‌کن مي‌شد، توسعه جديد بورژوازي به طور مصنوعي، گويي به صورت گلخانه‌اي، از طريق امتياز راه‌آهن، عوارض حمايتي و ساير مزايا تحميل مي‌گشت و بدين‌سان انقلاب اجتماعي تمام عياري در شهر و روستا پاي مي‌گرفت».

در چنين شرايطي بود که رشد سرمايه‌داري با حمايت‌هاي اشراف و تزار با سرعتي بيش از تمام کشورهاي اروپاي غربي ادامه مي‌يافت. مثال‌هايي در اين مورد مي‌تواند نشانگر ميزان تحول صنعتي در روسيه تزاري باشد:

1) در فاصله سال‌هاي 1866 تا 1890 تعداد موسسات صنعتي از 3000 به 6000 واحد رسيد. در همان دوره خط‌آهن روسيه از 4000 به 29 هزار کيلومتر توسعه يافته بود. در سال 1890 بنگاه‌هاي بزرگ با بيش از 100 کارگر کمتر از 7% همه موسسات کشور را تشکيل مي‌دادند اما همين موسسات بيش از نيمي از کل محصولات صنعتي کشور را توليد مي‌کردند. در سال 1895 ارزش کالاهاي صنعتي روسيه در حدود يک‌ونيم ميليارد روبل بود در حالي‌که اين مبلغ در سال 1900 به بيش از سه ميليار روبل رسيده بود.

2) در دوره 1904-1900 و هنگام بروز بحران شديد اقتصادي، نيمي از کل بنگاه‌هاي کشور تعطيل شدند در حالي‌که اتحاديه‌هاي بزرگ صنعتي جديدي پديد مي‌آمدند. «پرودامت» که مسئوليت فروش کالاهاي ساخت کارخانه‌هاي فلز روسيه را بر عهده داشت در سال 1902 تاسيس شد و 83% کل آهن و 75% کل چدن روسيه را مي‌فروخت. «پرودوگل» در سال 1904 تاسيس گشت و 75% کل ذغال سنگ روسيه را در اختيار داشت. «پرودوواگن» در سال 1904 تاسيس شد و تقريبا 100% واگن‌هاي قطار روسيه را توليد مي‌نمود.

3) تمرکز توليد در روسيه تزاري به سطحي عالي‌تر از کشورهاي ديگر رسيده بود. مثلا موسساتي که بيش از 500 کارگر داشتند، 53% همه کارگران روسيه را در اوايل قرن بيستم در خود جاي داده بودند، در حالي‌که اين ميزان در همان زمان در آمريکا 33% بود.

اما با تمام اين اوصاف روسيه هنوز بسيار عقب‌مانده‌تر از کشورهاي اروپاي غربي بود و در حقيقت هنوز يک کشور فئودالي تصور مي‌شد، به نحوي که مثلا در آغاز سده بيستم، محصول ذغال روسيه تقريبا يک‌چهلم محصول انگلستان بود.

عقب‌ماندگي صنعتي روسيه اين کشور را به ممالک اروپاي غربي وابسته مي‌کرد. کشورهاي اروپاي غربي بالاخص فرانسه سرمايه‌هاي خود را به صورت وام در اختيار دولت روسيه قرار مي‌دادند. فشار شرايط سنگين باز‌پرداخت اين وام‌ها بر دوش خلق‌هاي ستم‌ديده روسيه بود. به عنوان مثال در فاصله سال‌هاي 1898 تا 1913، روسيه تزاري مبلغ پنج ميليارد روبل را به عنوان باز‌پرداخت وام‌ها به دول اروپاي غربي داده بود.

اما به هر شکل رشد صنعتي در روسيه، طبقه پرولتارياي صنعتي را شکل مي‌داد. به طوري‌که در آغاز قرن بيستم، تعداد کارگران صنعتي روسيه در مقايسه با سال 1861 تقريبا سه برابر شده بود. اين امر خود باعث شکل‌گيري شورش‌هايي کارگري نيز مي‌شد. مثلا در فاصله سال‌هاي 1870 تا 1890 در حدود 782 شورش کارگري در کارخانجات روسيه اتفاق افتاده بود که البته دردسر چنداني براي نظام تزاري پديد نياورده بودند.

تشکل‌ها، انجمن‌ها و کانون‌هاي مبارزه براي دهقانان

در طول سال‌هاي 1812 تا 1900، جنبش‌ها و انجمن‌هاي متعددي در حمايت از حقوق دهقانان و براي مبارزه با فئوداليسم در سرتاسر روسيه شکل گرفت. هر يک از اين کانون‌ها تا مدتي نيز با تزاريسم مبارزه نمودند اما همگي در نهايت به شدت سرکوب شده و به‌جز مواردي پراکنده اثري از ان‌ها باقي نماند.

جنگ ميهني 1812، نبرد کريمه، قانون 1861 و پيشرفت سرمايه‌داري و بيداري بعضي از عناصر دانشگاهي روسيه عامل اصلي شکل‌گيري اين جنبش‌ها بوده است. با وجود اين‌که اين مبارزات دوام چنداني نداشتند اما نبايستي از تاثيري که در اجتماع روسيه بر جاي گذاردند، چشم‌پوشي نمود. ولادمير ايليچ لنين، رهبر بزرگ انقلاب کبير اکتبر، بعدها به انحاء مختلف اين جنبش‌ها را مورد تمجيد قرار داد.

در اين‌جا، ساز‌و‌کار و چگونگي برخي از اين چنبش‌ها را به ترتيب اولويت زماني بررسي مي‌نماييم.

1.      دکابريست‌ها

آن‌گونه که بعدها يکي از نويسندگان طرفدار دکابريست‌ها نوشت: «دکابريست‌ها فرزندان سال 1812 بودند». مقاومت دهقانان روسي در جريان جنگ 1812 و شرايط سخت اين جنگ، بسياري از اشراف مترقي را به شرکت در جنبش آزادي‌بخش دهقاني ترغيب نمود. اين اشراف مترقي که اغلب در فرانسه تحصيل کرده بودند با عقايد دمکراتيک انقلاب کبير فرانسه آشنايي داشتند.

اولين تشکيلات دکابريست‌ها در سال 1816، در ميان افسران تازه بازگشته از جبهه و با نام «مجمع نجات» پايه‌گذاري شد. اين انجمن که در سال 1818 به «اتحاد براي ترقي» تغيير نام داده و در سال 1821 به دليل روش معتدلي که در پيش گرفته بود منحل گرديد، بيش از هر چيز خواهان الغاي سرواژ در روسيه بود.

  تشکيلات بعدي دکابريست‌ها در اوکراين و پترزبورگ در سال 1821 و با نام‌هاي «انجمن جنوبي» و «انجمن شمالي» تشکيل شدند. (انجمن شمالي ابتدا تنها خواهان تعديل سلطنت مطلقه و آزادي دهقانان بود اما در سال 1823 با تغيير در رهبري خود، مشي راديکالي را در جهت براندازي سلطنت و همانند با انجمن جنوبي اختيار کرد) اين دو انجمن در سال 1825 و با مرگ تزار الکساندر اول، تصميم به کودتايي عليه تزاريسم گرفتند، اما تزار نيکلاي اول در صبح 14 دسامبر 1825 در ميدان «سنت ايزاک» با 10000 سرباز قيام دکابريست‌ها را براي هميشه سرنگون کرد. دکابريست‌ها نام خود را از ماه دسامبر يعني زمان سرکوبي قيام گرفته‌اند. رهبران دکابريست يعني «پستل»، «ريلف»، «موراويف» و «کاخوسکي» همگي اعدام شدند.

وجه مشخصه اصلي دکابريست‌ها تاکيد آن‌ها بر قيام مسلحانه و جدايي از توده‌ها بود. «هرزن» در تمجيد از آن‌ها نوشت: «تفنگ‌های ميدان سنت‌ايزاک، نسلي را از خمودگي رهاند».

2.      دمکرات‌هاي انقلابي

«الکساندر هرزن»، «اوگارف» و «ويساريون بلينسکي» از اولين چهره‌هاي دمکرات‌هاي انقلابي بودند. هرزن و اوگارف پس از سرکوبي دکابريست‌ها تصميم گرفتند تمام عمر خويش را صرف مبارزه با سرواژ نمايند. آن دو در دانشگاه مسکو با بلينسکي آشنا شدند و به فعاليت‌هايي عليه سرواژ پرداختند. اوگارف و هرزن در سال 1829 و بلينسکي در سال 1832 از دانشگاه اخراج شده و مدت کوتاهي را در تبعيد به سر بردند. لنين، هرزن را نماينده بخش اشرافي و بلينسکي را نماينده بخش عوام جنبش مي‌دانست.

 هرزن و بلينسکي در سال‌هاي دهه 40 با کارل مارکس و فردريش انگلس آشنا شدند. آن‌ها به ضرورت انقلاب براي تغييرات اجتماعي ايمان داشتند و همين امر آن‌ها را از دوستان ليبرالشان جدا نمود. اين دو نفر در سال 1848 با محفل انقلابي ديگري با نام «پتراشووتسي» آشنا شدند. در آوريل 1849 اين محفل توسط پليس شناسايي شده و رهبران آن به تبعيد محکوم شدند. در ميان اين محفل جواني با نام «چرنيشفسکي»حضور داشت. وي خيلي زود به رهبر فکري دمکرات‌هاي انقلابي تبديل شد. چرنيشفسکي و کتابش تحت عنوان «چه بايد کرد»، بزرگ‌ترين و درخشان‌ترين عناصر دوران قبل از مارکسيسم در روسيه بودند.

دمکرات‌هاي انقلابي بر خلاف دکابريست‌ها دريافته بودند که هر گونه تغييري در شرايط اجتماعي با تکيه بر توده‌ها ممکن خواهد بود. در نظرات آن‌ها که ايدئولوگ‌هاي انقلاب دهقاني بودند، دمکراتيسم و سوسياليسم تخيلي در‌هم آميخته بود. آن‌ها همچنين بر خلاف سوسياليست‌هاي تخيلي اروپاي غربي بر انقلاب از طريق کمونيته روستايي دهقانان روسيه تاکيد داشتند.

پس از رفرم 1861، چرنيشفسکي به عنوان رهبر فکري، اجتماع مخفي «زمليايي وليا» (زمين و آزادي) را در سال 1862 و به مرکزيت پترزبورگ بنيان نهاد. هرزن، اوگارف، دوبرليوبف و ميخاييل باکونين (آنارشيست بزرگ) از نزديکان و همراهان اين انجمن مخفي بودند. در اواسط سال 1862، چرنيشفسکي و تعدادي از همراهانش توسط پليس دستگير و زنداني شدند. 

3.      ناروديسم