نامه ای از یک کارگر

كارخانه اي كه از آن گزارش خواهيم داد در بين سال هاي1350تا 1355 تاسيس شده است، اين نوشته تاكيد آمارگونه بر وضعيت گذشته و حال كارخانه دارد به وي‍ژه بر روي نيروي انساني تاكيد دارد. ما معتقديم نگاه آماري به محيط هاي كار مي تواند ما را بر چگونگي توليد، وضعيت كارگران در گذشته و حال و در كل ميزان توازن قوا در محيط هاي كار را مشخص مي كند. اين نگاه در كارخانه هاي بزرگ و كوچك دقت تحليل ها را از وضعيت جنبش كارگري بالا خواهد برد. و مبارزات كارگري را به لحاظ عملي ارتقا خواهد بخشيد. تاريخ تاسيس اين كارخانه در سال 1340 بوده و تعداد كارگران در سال تاسيس 20 نفر بوده و نوع مالكيت بعد از انقلاب تحت پوشش وزارت صنايع سنگين سازمان گسترش بانك هاي مختلف و هم اكنون حدود يك سال است كه كاملا خصوصي شده است.

ميزان مشاركت كارگران در سال 57 فعال بوده است به شكلي كه كارخانه توسط كارگران به كنترل آن ها در آمده است و حدود شش ماه كارخانه تحت مراقبت و تحت كنترل كارگران بوده است. جز اولين كارخانه هايي بوده است كه شوراهاي كارگري در آن شكل گرفته است .

نگاه آماري به اين كارخانه قبل و بعد از خصوصي شدن نشانگر بسياري از واقعيت هاي تلخ مي باشد. بايد به اتفاقات و تغييرات بعد از خصوصي شدن نگاه موشكافانه بيندازيم.

اعمال سيستم مديريتي به شكل باند و دسته، پرداخت آكورد به شكل انتخابي و فقط براي سرپرستان نورچشمي مديريت، گم شدن اصول كاري و قوانين مصوبه كاري در كشاكش و تضاد بين مديران است. قائم مقام مدير عامل شركت را در واقع قلكي مي داند جهت تغذيه مالي بساز و بفروشي خارج از شركت و به نوعي كارهاي شخصي اش و تمام امكانات مالي تحت شعاع همين مساله مي باشد. قابل ذكر است مديريت اين كارخانه از طبقه كارگر بوده و با دغدغه هاي زندگي يك كارگر از نزديك آشنا بوده و بنا به ادعاي خود با كارگري تمام هزينه ی تحصيل خود را فراهم نموده ولي متاسفانه پايگاه طبقاتي خود را فراموش كرده است.

قراردادهاي موقت كار، قراردادها در شرف به كارگيري كارگر بسته نمي شود بلكه كارگر به شكل آزمايش بودن بدون لباس كار و كفش ايمني مشغول به كار مي شود(كه اين مساله باعث شدن قطع شدن پاي كارگري در ماه هاي اخير شده است ) بعد 10 يا 15 روز قراردادي با او بسته مي شود قرارداد شامل يك برگ مي باشد كه اين نوع قرارداد قبلا به صورت 3 برگي منعقد مي گرديد. به غير از دست مزد و شرايط كار و مدت قرارداد كه يك ماهه مي باشد (هم براي كارگران ساده و مشخص) البته دست مزد براي كارگر ساده و متخصص يكسان مي باشد و بعد تمام مفاد آن يك طرفه به نفع كارفرما است. حداقل حقوق براي كارگران فني و ساده بعد از 15 روز روزمزد قرارداد يك ماهه به احتساب 15 روزه مي باشد كه عملا وقتي قرارداد بسته مي شود 15 روز ديگر از قرارداد يك ماهه باقي مانده است. هر كارگري تلاش مي كند خود را كاملا با شرايط كارفرما وفق دهد تا 15 روز بعدي برايش قرارداد بعدي تمديد شود. در خط هاي توليد شرايط به گونه اي است كه جدا از مهارت فني هر كاري كه از نظافت سالن ها گرفته تا تميز كاري و جوشكاري و آهنگري و مونتاژ و غيره بايد انجام دهد  لازم به توضيح است طبق قانون كار و طبقه بندي مشاغل         به طبقه شغلي خود انجام وظيفه مي نمايد.

بعد از چند قرارداد يك ساله آن از شرايط كاري كارگر راضي بودند يعني اين كه هميشه اضافه كار باشد تعطيلات هميشه وقتي جمعه ها سر كار باشد در صورت نياز تا 10 شب هر شب حتي اگر زير برف و باران همه باشد        در صورت نياز شب تا صبح نيز كار كند اعتراض نكند استراحت حين كار نداشته باشد دير نيايد از سر نهار و صبحانه به موقع برگردد و... رعايت شود قرارداد 2 ماهه بسته مي شود ساعت كار از 7 صبح تا5/4 بعد از ظهر مي باشد سرويس صبح يك ربع به 7 در كارخانه حاضر مي شود ساعت 5/4 تا5/7 بعد از ظهر اضافه كاري اجباري ميباشد كه سرويس 15/7 حركت ميكند. وقت صبحانه يك ربع از وقت خود كارگران است و ساعات نهار نيم ساعت عملا با تعداد كارگران و صف ايستادن وقت نهار به 15 دقيقه ميرسد. صبح و بعدازظهر حق نوشيدن يك ليوان چاي را دارند كه از طرف كارفرما تهديد به قطع شدن كه با اعتراضات كارفرمايان رسمي و قديمي فعلا سكوت گذاشته شده است. سرويس هاي اياب و ذهاب به دست پيمانكار اداره مي شود كه مسير نسبت به قبل محدودتر گشته است. به شكلي كه بعضي كارگرها به جز مسير سرويس 1 تا 3 كورس بايد با كرايه خود بر سر كار حاضر شوند سرويس ها نيز در آستانه ی جمع شدن بودند كه با مقاومت كارگران قديمي و رسمي فعلا دست و پا شكسته برقرار مي باشند نهار و صبحانه بعد از خصوصي شدن به دست پيمان كار محول گشته است كه هم كيفيت و هم كميت غذا تغيير پيدا گشته است. به خاطر واگذاري به پيمان كار اعتراضات گسترده بصورت تحصن  توسط كارگران قديمي و قراردادي صورت گرفت كه موجب تغييرات در كيفيت و كميت غذا شد كه اين كشمكش همچنان ادامه دارد. تعطيلات رسمي به شكل اضافه كار عادي پرداخت مي شود. چگونگي محاسبه تعطيلات ساليانه به شكلي بسيار مبهم براي كارگران قراردادي محاسبه مي شود در صورت اخراج زير يك سال سابقه سنوات به كارگران پرداخت نمي شود. در صورت اين كه كارگران نخواهند اضافه كاري بمانند بايد حتما برگه مرخصي از سرپرست واحد را داشته تا بتواند از شركت خارج شوند.

با اعتراض و نوشتن طومار براي انتخابات شوراي اسلامي  براي وضعيت تشكل هاي كارگري ( تعاوني مصرف كارگران، تعاوني مسكن كارگران و شوراي اسلامي كار و  كه قبل از خصوصي شدن به شكل فعال بوده و اكنون همه نيمه فعال هستند ) كه با طومارنويسي و نامه به اداره كار كه با ممانعت مديريت كارخانه و كشمكش هاي فراوان هنوز مسئله شوراي اسلامي كار به شكل تعليق در آمده است. اعتراضات شفايي به صورت اعتراض براي تغيير مديريت آشپزخانه و رستوران به پيمان كاري در نهار خوري به شكل نخوردن غذا، اعتراض براي برقراري سرويس ها كه بيشترين تعداد كارگران در مناطق كرج و شهرك هاي حاشيه آن، اسلامشهر، شهريار، قلعه حسن خان، فرديس و حاشيه تهران مي باشد به شكل شفاهي و بيشتر توسط كارگران رسمي صورت گرفته است.

قانون كار و مفاد آن با شرايط فعلي كم كم از محيط كارخانه زدوده مي شود

در اين كارخانه از سال حدود 64 طرح طبقه بندي مشاغل به اجرا درآمده است و طي سال هاي طولاني دستخوش تغييرات خاص قرار گرفته است. در سال 1375 حدود 80 نفر از كارگران قراردادي با تلاش شوراي اسلامي به استخدام رسمي شركت درآمدند اين مصادف با ارائه بخشنامه قرارداداهاي موقت كار از طرف وزارت كار بود اين تعداد با استخدام رسمي تحت جداول طرح طبقه بندي مشاغل پذيرفته شدند. در سال هاي بعد ضريب بهاي جدول دستخوش تغيير گرديد كه باعث افزايش مختصر در حقوق ها و گرفتن مبلغي به عنوان عقب افتادگي توسط پرسنل گرديد.  لازم داشتن طرح طبقه بندي مشاغل داشتن كميته طبقه بندي مشاغل مي باشد. داشتن كميته طبقه بندي مشاغل در اين كارخانه از طرف مديريت مستلزم داشتن كميته انظباطي است. دهه 60 مديران مختلف تلاش كردند كه آئين نامه انظباطي را در كارخانه پياده كنند در دوره هاي مختلف با مخالفت كارگران و شوراي وقت گرديد. دلايل مخالفت كارگران با داشتن آئين نامه انظباطي اين بود كه كار فرمايان در هراس بودند كه توسط اين آئين نامه و كميته مربوطه با تذكر و اخطارهاي مختلف باعث خراب شدن پرونده هاي كارگران به وي‍‍ژه كارگران معترض و اخراج شده آنها گردد تركيب كميته انظباطي با يك نفر سرپرست به انتخاب سرپرستان ويك نفر نماينده مديريت به انتخاب مدير عامل و انتخاب يكنفر پرسنل به انتخاب پرسنل مي باشد. طبق تعريف قانون كار از سرپرست يعني سرپرست نماينده قانوني كارفرما مي باشد يعني اينكه در خوشبختانه ترين حالت اين تركيب با دو نفر راي بر عليه كارگران شامل مي گشت. چونكه اعتراضات مداوم و هميشگي در راي بدست آوردن مطالبات در مقاطع مختلف در كارخانه دنبال مي شد داشتن كميته انضباطي وضعيت كارگران را از نظر اخراج مورد تهديد قرار ميداد. به همين خاطر طرح طبقه بندي مشاغل در گيرو دار كميته انظباطي در سايه قرار گرفت و ناقص اجرا شد. قبل از خصوصي شدن شركت نيز اين طرح به شكلي بلا استفاده مانده بود. با حاكميت بخش خصوصي و كم شدن تركيب كارگران رسمي به عناوين مختلف به هيچ عنوان بحثي در مورد اين طراح از طرف كارفرما مطرح نمي شود. و اين بحث به شكل خام بين كارگران رسمي به عنوان راه كاري براي افزايش حقوق مطرح ميشود. خصومت كارگران رسمي به مساله طرح طبقه بندي و شوراي اسلامي كار و سرويس و رستوران و ساعات كار و ختم نمي شود. بلكه كارفرماي جديد به هيچ عنوان حاضر به افزايش هيچ درصدي به عنوان دستمزد به كارگران رسمي نيست. و اين بدان معناست كه كارگران رسمي تحت فشارهاي جانبي يا بازخريد شده و با مبلغ سنوات يك ماه در سال اخراج گردند و يا تسليم خود را به عنوان كارگران قراردادي با شركت كار كنند. و اين سياست كارفرما تا حدودي موفق بوده است. اين كشمكش و مقاومت بين كارگران رسمي و كارفرما بر سر مطالبات گذشته و امروز همچنان ادامه دارد.

در طول تاريخ همواره سرمايه است كه حرف اول را مي زند، زندگي مي سازد، عشق مي آفريند و تسهيلات فراهم مي كند عزت و آقايي را سبب مي شود اما آيا هرگز فكر كرديم چه كساني باعث فراهم و انباشته شدن اين سرمايه ها گرديده اند ؟ مسلما همگان بر اين امر واقفند آيا هرگز زحمت تفكر و انديشه و تحقيق در مورد عاملين فراهم شدن اين سرمايه ها را به خود داده ايم ؟ كارگران اين قشر عظيم كه در هر جامعه اي همواره باوجود تلاش بسيار فراوان از بهره زحمات خود بي بهره اند نه تنها مورد توجه سرمايه داران و در نتيجه دولت ها نبوده اند بلكه همواره به اسف بارترين وضع مورد ستم قرار گرفته اند