برگی از تاریخ!در ضرورت مروري بر تاريخ حزب كمونيست كارگري!

نسان نودينيان

بخش اول

در چند سال گذشته بويژه با انشقاق و جدايي ها در حزب كمونيست كارگري ايران٬ تعابير و تفاسير مختلفي در مورد  حزب كمونيست كارگري براي پوشش دادن به دلايل جدايي انجام شده است. به اين منظور در اين نوشته تلاش خواهد شد كه معرفي حزب كمونيست كارگري را از زبان و متد منصور حكمت بار ديگر بيان كنيم. در فرصتهاي مناسب برخي مباحث مربوط به اين تاريخ و مقدرات كمونيسم كارگري و حزب كمونيست كارگري و حزب كمونیست ایران را مورد ارزيابي و بحث قرار خواهيم داد.

سخنراني منصور حكمت در كنفرانس سالانه تشكيلات آلمان حزب كمونيست كارگري نوامبر 1999 ٬ در باره حزب، گذشته و آینده آن نكات آموزنده فراوانی دارد. منصور حكمت در این سخنرانی ضمن معرفی حزب، به وپژگیهای فعالیت سیاسی یك حزب كمونیستی در آندوره میپردازد و افق و دورنمای حزبی كه بتواند بطرف قدرت سیاسی خیز بردارد را بیان میكند. در اين كنفرانس تعداد زيادي از اعضا و كادرها شركت داشتند٬ حزب در موقعيت رو به رشد بود. تعداد زيادي(نصف بيشتر شركت كنندگان در كنفرانس) از اعضا٬ از نسل جوان بودند و با تاريخ كمونيسم كارگري و حزب آشنايي نداشتند. در آن مقطع زماني كه صدها كمونيست در صفوف حزب كمونيست كارگري متشكل بود٬ شور و شوق انقلابي و اشتیاق براي برداشتن گامهای بزرگتر و دخالت در فضاي سياسي و مبارزاتي ايران و خارج از كشور بالا بود و پراتیک حزب از جامعه جواب میگرفت. حزب و کادرهایش با شتاب و قدرت اراده كمونيستي اين انسانها با ثلابت و محكمي راه هاي سخت و دشوار را ميشكافت و پرچم قدرتمند كمونيسم كارگري را بر فراز اوضاع سياسي ايران بر افراشته كرده بود. اين ثلابت و محكمي٬ اين قدرت حضور و ابراز وجود سياسي كه خارج از كشور را به ميدان فعاليتهاي كمونيستي تبديل كرده بود و جمهوري اسلامي را بطرف ناتوانی در تقابل با حزب کمونیست کارگری منصور حکمت برده بود با تلاشهاي شبانه روزي انجام ميشد. يكي از اين تلاشها و موقعیتی که حزب کسب کرده بود در سخنرانی درخشان و بياد ماندني و بسیار آموزنده منصور حكمت در اين كنفرانس تشکیلات آلمان بود. همچنانكه در سطور بالا اشاره كردم؛ در فرصتهای مناسب تلاش خواهم كرد كه تاریخ كمونیسم معاصر از دهه پنچاه ببعد را مورد ارزیابی و مرور قرار دهم. آوردن بخشهایی از سخنرانی نوامبر 1999 منصور حكمت در آلمان برای آندسته از خوانندگان این نشریه تهیه شده كه از ما بطرق مختلف در مورد گذشته سیاسی ما، شاخصهای یك حزب كمونیستی سوال كرده اند. براي معرفي مجدد حزب كمونيست كارگري دوره منصور حكمت بخشهايي از اين سخنراني را مرور ميكنيم. در اين بخش اثباتا جنبه هاي برجسته معرفي حزب كمونيست كارگري مورد نظر است.  منصور حكمت با علم به تركيب شركت كنندگان در كنفرانس در شروع سخنراني گفت:

"ميخواستم از اين فرصتى که هرچند سال يک بار پيش ميآيد و در حضورتان هستيم استفاده کنم و نکاتى را اينجا اثباتا بگويم. بخصوص با توجه به اينکه شايد خيلى از رفقائى که اينجا هستند رفقاى جديد ما باشند. ميخواهم اين سخنرانى حالت معرفى حزب کمونيست کارگرى از طرف ما باشد."(منصور حكمت كنفرانس آلمان)

 دادن تصوير مشترك و ايجاد هم افقي سياسي٬ باور به وجود ابژكتيو حزب در درون حزب كار دايمي منصور حكمت بود٬ در ادامه آمده است:

 "معمولا کسانيکه ميخواهند عملياتى را انجام دهند. مثلا ميخواهند بانکى را با هم بزنند، يا ارتش بايد کارى بکند، ساعتهايشان را قبل از شروع عمليات با هم تنظيم ميکنند. براى اينکه دقيقا در يک وقت بسر ببرند و همه از نظر زمانى در يک موقعيت همزمان باشند. من هم به يک معنى هدفم در اين بحث اين است که تصوير ما از مقطعى که در آن بسر ميبريم، واحد شده باشد. براى اينکه اين شرط لازم اين است که بعدا همه ما از جهت و سمتى که به آن ميرويم، يک تبيين داشته باشيم و قدم بعدى را مشابه هم تعريف کنيم. به يک معنى ميخواهم در تاريخ حزب ساعتهايمان را باهم ميزان کنيم و بفهميم کجا ايستاده‌ايم. ............ اين حزب پيشينه‌اى دارد و از آن مهمتر آينده‌ای دارد و اين دو عميقا به يکديگر ربط دارند". (منصور حكمت كنفرانس آلمان)

گذشته حزب٬ با فعاليتهايش٬ انسانهاي شريف و كمونيستي كه براي آن تلاش كرده بودند٬ در متدو لوژي منصور حكمت جايگاه ويژه اي دارد. فعل و انفعالات اجتماعي كه كمونيسم كارگري با انقلاب 57 در صحنه سياست كمونيستي ايران با آن روبرو بود٬ از كمونيسم كارگري كه در شروع فعاليتشهايش تحت نام ماركسيسم انقلابي به مصاف سياسي٬ فكري و تئوريك آندوره رفت٬ جرياني قدرتمند و بانفوذ ايجاد كرد.

 اين حزب حاصل فعل و انفعالات اجتماعى‌تر و تاريخى‌ترى است. به يک معنى وظايفى که به عهده دارد با وظايف يک حزب روتين غربى که اين روزها تشکيل ميشود متفاوت است. اين گذشته و آينده به هم مربوطند، بخاطر اينکه خيلى از کارهايى که ما امروز انجام ميدهيم، مديون وجود آن گذشته است و اگر آن گذشته را از تصوير بيرون بياوريم، ما اصلا در موقعيتى نخواهيم بود که اين حرفها را بزنيم، اين کارها را انجام دهيم و اين وظايفى را که قرار است در دستور خود بگذاريم، در مقابل خودمان بگذاريم."(منصور حكمت كنفرانس آلمان)

 طي كردن مسير٬ ابژكتيو بودن حزب٬ علم به تشخيص مسير درست از شاخصهاي موفقيت حزب است. گذشته حزب براي كمونيسم كارگري و منصور حكمت دوره اي مهم از حياتبخشي ماركسيسم و احياي آن در صحنه كمونيسم معاصر در ايران است. ادامه میدهد:

 "گذشته اين حزب، يک گذشته به معنى وسيع کلمه اجتماعى است يعنى هم فکرى است، هم سياسى است، هم پراتيکى است و هم نظامى. همه ابعاد يک حيات اجتماعى را در پيدايش اين حزب ميبينيم. بيست سال پيش براى مثال مسأله انديشه کمونيستى، کمونيسم چيست، مارکس واقعا چه ميگفت نقش تعيين کننده‌ای براى موجوديت ما داشت........ بيست سال پيش کمونيسم چيز ديگرى بود. کمونيسم نسبت به آن چيزى که شما در حزب کمونيست کارگرى ميشنويد متفاوت بود. آن زمان به ما ميگفتند بورژوازى خوب و بد دارد. ممکن است باور نکنيد اما ميگفتند بورژوازى خوب و بد دارد، بورژوازى ملى داريم که دلش به حال مردمش ميسوزد، ميخواهد صنايع بدرد بخور درست کند و بورژوارى کمپرادور (وابسته) داريم که خيلى کثيف است، خارجى است، غربى است، دخترانشان مينى ژوپ ميپوشند و از ما نيستند. اين کمونيسم آن موقع بود. به ما ميگفتند کمونيستها به چيزى به عنوان مذهب خلق يا به عنوان افکار و سنتهاى خلق باور دارند و آنرا براى خودشان محترم ميدانند. تصور اينکه کمونيسم عليه ميهن پرستى است، اينکه کمونيسم پديده‌ای است عليه ميهن پرستى، عليه کل مقوله ميهن و قوميت و مليت، براى کسى قابل تجسم نبود. آن موقع بحث بر سر اين بود که خلق ها چقدر محترم و شريف هستند و کمونيسم آن دوره اساسا کمونيسم ملى بود. کمونيسم آن دوره مدرن نبود. اگر يک کمونيست را از وسط جامعه انتخاب ميکرديد و ميخواستيد بدانيد چه آهنگى گوش ميدهد، چه رابطه‌ای با پيرامون خود، با شوهرش يا زنش، برادرش يا خواهرش، با پدر و مادرش، با فرزندانش، دارد، تصويرى که از او ميگرفتيد همان تصويرى نبود از رابطه‌ای که شما با دوروبرتان داريد. تصويرى به شدت عقب‌مانده بود. در اين کمونيسم، زمان رهايى زن هنوز فرا نرسيده بود، فعلا تضاد خلق و امپرياليسم مسأله بود. تضاد خلق و امپرياليسم تضاد عمده بود. حتى زمان تضاد کارگر و کارفرما هم نرسيده بود. من فقط مثال مسأله زن را زدم. من يادم است در اردوگاه کومه‌له با يک آدم عقب‌مانده‌ای که اگر الان اسمش را بگويم خيلى از شما او را ميشناسيد، بحثى داشتم و او نظرش اين بود که پيشمرگه‌هاى زن بيخودى شلوغ ميکنند، اول بايد مسأله کُرد حل شود! اين کمونيسم آن موقع بود! بيست سال پيش کمونيسم بر سر کمونيسم نبود. اگرشما آدمى بوديد که مانيفست کمونيست، کاپيتال، ايدئولوژى آلمانى را در يک محيط غير ايرانى خوانده بوديد و به اين کمونيسم نگاه ميکرديد آنرا نميشناختيد و ميگفتيد اين جنبش ملی- مذهبى کشور مربوطه است. محيط اين کمونيسم، بافت اين کمونيسم، دانشجويان دانشکده فنى و دانشگاه صنعتى بود. کارخانه‌ها در اين کمونيسم نقشى نداشتند. سنت کمونيسمى که ما بيست سال پيش با آن روبرو شديم حتى عقبمانده‌تر از سنت به اصطلاح کمونيسم حزب توده بود که اقلا اتحاديه‌هاى کارگرى به آن ربطى داشتند و به درجه‌ای کارگر نقشى در موجوديت حزب توده بازى ميکرد. اين کمونيسم، کمونيسم چريکها بود و کمونيسم کسانيکه لطف کرده بودند مشى چريکى را کنار گذاشته بودند."(منصور حكمت كنفرانس آلمان)

ادامه در شماره بعدي ((مبارزان كمونيست))