چپ دانشجويی؛ گفتگوی اشتراک با حسن معارفی پور

با توجه به اينکه به ۱۶ آذر امسال نزديک می شويم و بنا به شرايط کنونی جامعه و اعتراضاتی که به شکلی سراسری جامعه را درنورديده است لازم ديديم تا با فعالين چپ که در چند سال گذشته تجارب مهمی را از سر گذرانده اند گفتگويی داشته باشيم .
هدف از اين گفتگو شناخت دقيق تر از اين جنبش بواسطه ی فعالينی از آن است که تاکنون فرصت ارائه نظراتشان را در رابطه با نوع نگاهشان نسبت به گذشته و همچنين آينده اين جنبش پيدا نکرده اند .
پيش از اين ما با تنی چند از فعالين اين جنبش گفتگويی داشتيم و نظراتشان را هر چند مختصر در اين رابطه بيان کردند ، اما در ادامه خواستيم تا علاوه بر اينکه حيطه ی بحث را منحصرا از روی دانشجويان بر ميداريم ، بتوانيم بيشتر به آينده و اينکه چه می توان و بايد کرد بپردازيم و البته باز هم از کسانی که پيش از اين در اين گفتگو ها شرکت کرده اند ، دعوت خواهيم کرد.
 براين اساس خواهشمندم در ابتدا چگونگی شکل گيری و رشد جنبش چپ و زمينه های تقويت آن را در دانشگاه، از نظر خودتان توضيح دهيد .
 -قبل از هر چيز از شما تشکر می کنم که اين مصاحبه را ترتيب داديد و به من اجازه داديد تا نظراتم را برای خوانندگان سايت شما مطرح نمايم.
در مورد شکل گيری جنبش چپ دانشجويی در ايران بايد بگويم و با توجه به آنکه شما در يکی دو ماه اخير مصاحبه های زيادی را با فعالين سرشناس اين جنبش ترتيب داديد و هر کدام از موضع خود به بررسی اين پروسه يعنی پروسه ی شکل گيری اين جنبش پرداخته اند،اما از نظر من بسياری از اين رفقای عزيز که شما با آنها مصاحبه کرديد به اين پروسه تک بعدی نگاه کرده و شکل گيری اين جنبش را به شکست اصلاحات جمهوری اسلامی يا رشد مبارزات طبقاتی در ايران و غيره ربط داده اند.
از نظر من هر کدام از اين دلايل و دلايل ديگری از اين قبيل اگر چه درست يا حاوی بخش زيادی از واقعيت باشد اما کل واقعيت را بيان نمی کند.ما نمی توانيم به شيوه ای تک بعدی و يک جانبه به اين پروسه نگاه کنيم و تنها يک يا چند مولفه را در شکل گيری چپ دانشجويی دخيل بدانيم.شکل گيری اين جنبش در شرايطی بود که مجموعه ای از عوامل و موئلفه ها دست به دست هم داده و ضرورت به ميدان آمدن يک جريان راديکال و دخالتگر که بتواند مطالبات واقعی مردم و طبقه ی کارگر در جامعه را بازتاب دهد و نماينده ی مطالبات توده ی کارگر و زحمتکش جامعه در دانشگاه باشد. از نظر من اساسی ترين عامل در شکل گيری چپ دانشجويی رشد مطالبات راديکال کارگری در جامعه بود که در شعارهای دانشجويان بازتاب می يافت. در شرايطی اين جنبش آغاز به فعاليت کرد که اکثريت مردم جامعه ی ايران از اصلاح پذير بودن رژيم ناکام شده بودند و بعد از شکست مفتضحانه ی اصلاح طلبان دنبال آلترناتيو راديکالتری می گشتند.
در اين شرايط و بر اين بستر و در نتيجه ی  تنفر مردم از رژيم و اصلاح طلبان و روند رو به رشد مبارزات راديکال اجتماعی نوعی چپ دخالتگر اعلام موجوديت نمود که خود را در تقابل با ديدگاه های رايج در چپ سنتی ايران و همچنين در تقابل با گرايشات رفرميستی و انتقادی در ايران می دانست.چپ راديکال فعاليت خود را اگر چه از دانشگاه شروع نمود اما افق و مطالبات خود را در جامعه و در کشمکش های واقعی درون جامعه طلب می نمود.در همين راستا و به دنبال رشد گرايش چپ در دانشگاه ها و روند روبه رشد مبارزات کارگری،زنان و ديگر مبارزات راديکال اجتماعی بود که عده ای از کهنه کارهای دفتر تحکيمی که از اصلاحات سرخورده شده بودند به پروسه ی شکل گيری دانشجويان آزادی خواه و برابری طلب در سال ۱۳۸۵ پيوستند.
در اين شرايط که مبارزات کارگری در جامعه بيش از هر زمانی رشد و نمو پيدا می کرد گرايش چپ در دانشگاه نيز بيش از پيش راديکالتر و توده ای تر می شد و دفتر تحکيم و تشکل های وابسته به حاکميت روز به روز تضعيف می شد و جای خود را به تشکل های مستقل و راديکالتری همچون دانشجويان آزادی خواه و برابری طلب می داد.
با توجه به اينکه محيط دانشگاه نسبت به ساير محيط های کارگری ،زنان و اجتماعی بستری مناسبتر برای فعاليت بود مطالبات دانشجويی در اين دوره راديکالترين مطالباتی بود که جامعه ی ايران در طول حيات رژيم جمهوری اسلامی به خود ديده بود.همچنين برقراری ارتباط بين فعالين دانشجويی با فعالين  راديکال ديگر عرصه ها باعث تاثير پذيری و تاثير گذاری اين جنبش ها بر همديگر و بالا رفتن انسجام چپ در ايران می شد آنچه رژيم جمهوری اسلامی از آن در هراس بود.
به عللی که از نظر شما موجب سرکوب ۱۳ آذر ۸۶ شد ، بپردازيد. شما به عنوان يک ناظر يا درگير در اين اتفاقات نگاه تان نسبت به آن چيست؟
  -در مورد ضربه ای که به جنبش چپ دانشجويی وارد شد، بايد بگويم عليرغم بحث ها و جار و جنجالی که چه در بين احزاب بی تاثير اپوزيسون و چه در ميان برخی از رفقا در گرفت و هر کدام از زاويه ی منافع حزبی فردی خود به اين ضربه برخورد کردند، بايد بگويم که اين ضربه بزرگ را نمی توان به دخالت اين يا ان حزب يا فرقه ی سياسی و يا ماجراجويی اين يا آن فعال تقليل داد. تقليل دادن اين ضربه به اين موارد جزيی از نظر من کج فهمی و عدم درک از شرايط واقعی جامعه است.
در مورد ماجراجويی،دخالت بی مورد احزاب و جريانات  بی تاثير اپوزيسون و غيره بايد بگويم که دخالت اين جريانات تنها در  تشديد ضربه و کمک بييشتر به پليس در دستگيری و شناسايی فعالين (چه به صورت عامدانه و از روی منافع سازمانی و چه به صورت ابلهانه و از روی عدم درک از شرايط واقعی اجتماع و عدم تجربه در برخورد به پليس يا هر دليل ديگری از اين قبيل) کمک کرد ،اما آنچه از نظر من در اينجا دليل اصلی ضربه بود از ديد بسياری از اين احزاب و در گفته های آنان غائب بوده و هست،اين است که رژيم سرمايه داری جمهوری اسلامی نمی توانست بيش از آن (منظور رشد بی رويه ی چپ است)آن هم با اين ميزان از علنيت و با اين مطالبات ساختار شکنانه، طبقاتی و جدی تحمل اين جريان و جرياناتی از اين قبيل را داشته باشد،به همين دليل از اوايل سرکار آمدن رئيس جمهور اصولگرا رژيم سرکوب نيروی چپ و کمونيست را در اولويت کار خود قرار داد، سرکوب داب و جنبش چپ دانشجويی در اولويت کار ر‍‍ژيم قرار گرفت.بر خلاف  ادعای کسانی که برخی به شيوه ی سازشکارانه و پاسيفيستی اعلام می کنند که برگزاری مراسم ۱۳ آذر ۱۳۸۶ عامل اصلی سرکوب بود و برگزاری اين مراسم را ماجراجويی قلمداد می کنند،از نظر من برگزاری اين مراسم نه تنها حياتی و ضروری بود و سرکوب و ضربه ی ۱۳ آذر ربطی به برگزاری اين مراسم نداشت و حتی در صورت عدم برگزاری مراسم سرکوب به احتمال زياد بيشتر می شد يا حداقل صورت می گرفت،بايد بايد بگويم که سرنوشت چپ دانشجويی در ايران به اين روز گره خورده بود.در صورت عدم برگزاری مراسم چپ دچار يک عقب نشينی غير قابل انتظار می شد.خود من از زمره ی کسانی بودم که قبل از اين مراسم در زندان رژيم بودم و نه تنها من بلکه مجموعه ی وسيعی از فعالين سرشناس اين جنبش قبل از روز ۱۳ آذر دستگير و بازداشت شده بودند،پس برگزاری مراسم بايد نقش زيادی در عقب نشينی رژيم داشته باشد.
شما چه برآيندی برای ادامه ی کاری جنبش های اجتماعی در ايران داريد؟ به صورت دقيق تر اينکه تصور می کنيد جنبش های اجتماعی در ايران به کدام سمت در حرکت هستند و در اوضاع کنونی که جنبش سبز در جامعه وجود دارد آيا می توان حرکت يا بروز شکل های ديگری از اين حرکت ها و اعتراضات مردمی را فراتر از سبز ها در جامعه انتظار داشت و يا آنها حد نهايی انتظارات را برآورده خواهند کرد؟
  -به نظر من جنبش های اجتماعی در ايران در اين مقطع از فعاليت خود دچار نوعی سردرگمی شده اند،اما اين سر در گمی نمی تواند زياد دوام داشته باشد.با توجه به اعتراضات توده ايی مردم در اعتراض به نتيجه ی انتخابات و درواقع در نتيجه انزجار و نفرت از جمهوری اسلامی به دليل ضعف چپ و عدم ناتوانی در رهبری اين اعتراضات توده ای اعتراضات در ابتدا توسط اصلاح طلبان هدايت می شد،اما با راديکاليزه شدن تقريبی اعتراضات و راديکالتر شدن شعار ها اصلاح طلبان (موسوی و کروبی و ...)وفاداری خود را به نظام اسلامی و اصول اوليه ی انقلاب اسلامی اعلام نموده و يک جنبش عظيم توده ای در اين مقطع به  دليل ضعف رهبری و نبود يک حزب کمونيست راديکال که بتواند از دل جامعه و نه در فضای مجازی اعتراضات را رهبری کند جنبش دچار نوعی بی اميدی و سرگردانی شد و عليرغم اينکه در بسياری از موارد شعارها در تقابل با کل ماهيت جمهوری اسلامی و دم و دستگاه حاکميت اسلام سياسی بود،اما نمی توانست باعث براندازی رژيم جمهوری اسلامی شود.در اين شرايط که جنبش چپ دانشجويی در حالت رکود بعد از سرکوب ۱۳ آذر ۸۶ به سر می برد و هنوز نتوانسته بود از زير اين سرکوب ها قامت راست کند،نمی توانست نقش زيادی در هدايت اين جنبش توده ای داشته باشد،اما کپی برداری معترضان از شعارهای دانشجويی همچون مرگ بر ديکتاتور غير قابل انکار است.
بايد بگويم که از نظر من اعتراضات به همين شکل سرگردان باقی نخواهد ماند  زيرا فضای سياسی جامعه ی ايران تحولات جدی را می طلبد،اعتراضات اگر بتواند از کانال مبارزه ی طبقاتی و تقابل کار مزدی و سرمايه صورت بگيرد و در ان منافع طبقاتی تفکيک شود و از حالت خود به خودی خارج شود طولی نخواهد کشيد که باعث سرنگونی رژيم خواهد شد اما همانطور که گفتم تاکنون اعتراضات عليرغم اينکه در روز قدس و ۱۳ آبان تا حدود زيادی راديکاليزه شده بود اما به دليل ضعف رهبری و در نتيجه ی ضعف چپ راديکال توانايی سرنگونی رژيم را ندارد.
با توجه به تجربياتی که دانشجويان چپ و عموم فعالين اين جنبش در سالهای گذشته پشت سر گذاشته اند ، از نظر شما چه بايد کرد تا بتوان بر شرايط کنونی تاثير گذار بود؟
  -برای غالب شدن بر وضع موجود از نظر من افشاگری بی امان از کل رژيم جمهوری اسلامی همراه با دم و دستگاه آن و اراذل و اوباش موسوم به اصلاح طلب و هچنين روشنگری و آژيتاسيون و فعاليت عملی،تلاش برای پيوند جنبش های راديکال اجتماعی و بالا رفتن مطالبات مردمی و جايگزينی اعتراضات توده ای با اعتراضات طبقاتی آن هم در نتيجه ی فعاليت شبانه روزی و مداوم نيروهای راديکال و کمونيست در عرصه های کارگری و ديگر عرصه های راديکال اجتماعی الزامی است. چپ دانشجويی (داب)زمانی که تصميم به فعاليت گرفت اگر فضای مجازی را به عنوان عرصه ی فعاليت خود انتخاب می کرد قطعا نمی توانست تاثيرات لازم را در راديکاليزه کردن فضای دانشگاه و جامعه داشته باشد ،اما فعاليت عملی و پيوند تنگاتنگ اين جريان با فعالين ديگر عرصه های اجتماعی و نقش ماترياليزم پراتيک که اين نوع چپ به ان معتقد بود باعث شد که طولی نکشد که اين جريان به يک جريان تاثيرگذار و يک تشکل مستقل دانشجويی که بيشتر دانشگاه های ايران را در بر گرفته بود تبديل شود و تاثيرات زيادی در راديکاليزه شده فضای دانشگاه و جامعه،تبليغ مارکسيسم به مثابه ی علم رهايی طبقه ی کارگر و بالا رفتن مطالبات مردمی و کارگری باشد. بنابراين برای تاثير گذاشتن بر وضعيت موجود و روند خود به خودی مبارزات دخالتگری از نزديک و نه دوری و جاروجنجال بی مورد و کناره گيری از اين جنبش يا تبليغات کاذب و انقلاب ناميدن اين جنبش،بلکه تلاش و فعاليت از نزديک و تنگاتنگ برای سازمان دهی مردم معترض و اعتراضات در کانال مبارزه ی طبقاتی و کار مزدی و سرمايه می باشد.نمی توان به شيوه ايی توده ايستی اعلام نمود که اين جبش ما نيست و اينگونه بی خاصيتی و بی تاثير خود را توجيه نمود و انتظار سرنگونی و انقلاب سوسياليستی را داشته باشيم،نمی توان زير نام انقلاب خواندن اين جنبش پشت اصلاح طلبان قرار گرفت،نقد خود را از اصلا طلبان در اين مقطع کنار گذاشت و آن موقع منتظر يک انقلاب توده ای بدون رهبری مشخص را داشت و دوباره شدن انقلاب ۱۳۵۷ را مشاهده نمود.چپ راديکال ايران در اين عرصه بايد با بازبينی در سياست های خود چه در داخل و چه در خارج و اپوزيسيون با همگرايی بيشتر حول مطالبات سوسياليستی و نه دمکراتيک به سوی سرنگونی جمهوری اسلامی و استقرار سوسياليزم قدم بردارد،برای اين کار همانطور که گفته شد نه تبليغات و جارو جنجال در فضای مجازی بلکه فعاليت کمونيستی در دل جامعه و از نزديک با جا جنبش های اجتماعی ضروری است.
www.eshterak.net

گفتگوی اشتراک با ديگر فعالين چپ دانشجويی را در لينک زير مشاهده کنيد
http://www.eshterak.net/search/label/%DA%۸۶%D۹%BE%۲۰%D۸%AF%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%B۴%D۸%AC%D۹%۸۸%DB%۸C%DB%۸C